Cao điểm sốt xuất huyết

Những ngày giữa tháng 7, tỉnh Gia Lai ghi nhận số ca SXH tăng nhanh. Theo Sở Y tế Gia Lai, từ ngày 8/7 đến nay, toàn tỉnh ghi nhận 381 ca mắc SXH, tăng 161 ca so với tuần trước. Lũy kế từ đầu năm 2026, địa phương đã ghi nhận 2.913 ca mắc, tăng 1.838 ca so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, Gia Lai cũng ghi nhận ca tử vong đầu tiên do SXH trong năm 2026 ở một bệnh nhân có bệnh nền đái tháo đường.

Tại Hà Tĩnh, một trường hợp mắc SXH Dengue vừa được phát hiện tại xã Cẩm Trung sau khi trở về từ TPHCM. Ngay sau khi ghi nhận ca bệnh, địa phương đã phun hóa chất diệt muỗi, xử lý môi trường và giám sát khu vực xung quanh nhằm ngăn nguy cơ dịch lan rộng.

Tại Hà Nội, theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố, tính từ đầu năm đến ngày 10/7, thành phố ghi nhận 629 ca mắc SXH tại 96 xã, phường; cộng dồn 23 ổ dịch, trong đó 8 ổ dịch đang hoạt động. Ngành y tế dự báo số ca mắc có xu hướng tăng theo chu kỳ và đã xuất hiện thêm nhiều ổ dịch mới.

Thực tế nhiều năm cho thấy, giai đoạn từ tháng 7 đến cuối năm luôn là cao điểm của bệnh SXH. Với đặc thù đô thị đông dân cư, nhiều công trường xây dựng, khu nhà trọ, dân số cơ học biến động liên tục, Hà Nội vẫn là địa bàn có nguy cơ cao phát sinh và lan rộng dịch bệnh. Đặc biệt, năm 2026 được xác định là thời điểm có nguy cơ bùng phát dịch theo chu kỳ 3 - 5 năm kể từ đợt dịch lớn năm 2023.

Theo Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) Võ Hải Sơn, SXH đang dần phá vỡ các quy luật dịch tễ trước đây. Nếu như các năm trước, số ca mắc thường giảm vào cuối năm thì năm 2025 vẫn duy trì ở mức cao trong tháng 11 và 12. Thời tiết nóng ẩm xen kẽ mưa kéo dài từ đầu năm đến nay tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh sinh sản, phát triển. Bên cạnh đó, sự lưu hành chiếm ưu thế của tuýp huyết thanh DENV-2 cũng góp phần làm gia tăng số ca bệnh nặng và nhập viện.

Trước diễn biến dịch gia tăng, ngành y tế các địa phương đang tăng cường giám sát dịch tễ, xử lý ổ dịch và truyền thông phòng bệnh. Tại Hà Nội, CDC thành phố phối hợp với các địa phương rà soát điểm nóng từ ổ dịch cũ và khu vực nguy cơ, phát hiện sớm ca bệnh, xử lý ngay khi xuất hiện ca mắc hoặc ổ dịch mới. Các đội chống dịch cơ động phối hợp với địa phương điều tra dịch tễ, khoanh vùng, xử lý theo quy định, không để ổ dịch kéo dài hoặc lan rộng.

Tuy nhiên, kinh nghiệm phòng, chống sốt xuất huyết cho thấy chỉ dựa vào phun hóa chất là chưa đủ. Muỗi vằn sinh sản trong các dụng cụ chứa nước sạch quanh nhà như bể nước, chum vại, xô chậu, lọ hoa, khay nước, hòn non bộ... và các điểm đọng nước nhỏ. Nếu các ổ bọ gậy không được loại bỏ thường xuyên, muỗi sẽ phát triển mạnh sau mỗi đợt mưa.

TS.BS Đào Hữu Thân - Phó Giám đốc CDC Hà Nội khuyến cáo biện pháp phòng bệnh SXH hiệu quả nhất vẫn là diệt muỗi, diệt lăng quăng/bọ gậy và phòng tránh bị muỗi đốt. Mỗi gia đình cần dành ít nhất 10 phút mỗi tuần để kiểm tra, loại bỏ ổ bọ gậy trong các vật dụng chứa nước sinh hoạt; thau rửa, đậy nắp bể nước; thả cá vào bể cảnh; lật úp hoặc loại bỏ các dụng cụ chứa nước không sử dụng là những nơi muỗi có thể đẻ trứng, phát triển.

Bên cạnh các biện pháp truyền thống, trong bối cảnh dịch diễn biến phức tạp, nhiều quốc gia đã bổ sung vaccine vào chiến lược phòng, chống SXH. Hiện nay, Qdenga là vaccine SXH đầu tiên được cấp phép lưu hành tại Việt Nam. Đây là vaccine sống giảm độc lực, có khả năng kích thích cơ thể tạo đáp ứng miễn dịch chống lại cả 4 type virus Dengue gồm DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4.

Các chuyên gia cho rằng, chìa khóa để giảm số ca mắc và hạn chế tử vong do SXH vẫn là phát hiện sớm ca bệnh, xử lý kịp thời ổ dịch, diệt lăng quăng/bọ gậy thường xuyên, tránh muỗi đốt, chủ động tiêm vaccien theo khuyến cáo và không tự điều trị khi có dấu hiệu nghi ngờ SXH.

Đức Trân