Chiến thuật của Ukraine truy lùng tên lửa đạn đạo của Nga

Việc Mỹ ngừng viện trợ tên lửa đánh chặn cho các khẩu đội Patriot của Ukraine đã khiến Kiev gặp khó khăn. Trong tuần qua, hệ thống phòng không Ukraine dường như không thể đánh chặn các cuộc tấn công bằng tên lửa từ Nga.

Vào ngày 6-5, lực lượng Nga đã tấn công bằng 2 tên lửa đạn đạo Iskander-M và 1 tên lửa dẫn đường Kh-31 cùng với hơn 100 máy bay không người lái. Các tên lửa này đều lọt khỏi hệ thống phòng không Ukraine và tấn công nhiều địa điểm của nước này. Trước đó, 8 trong tổng số 11 tên lửa đạn đạo Iskander-M của Nga cũng đã tấn công nhiều địa điểm của Ukraine vào tối 4-5, theo đài RBC-Ukraine.

Tên lửa đạn đạo Iskander-M của Nga. Ảnh: BỘ QUỐC PHÒNG NGA/AFP

Sức mạnh của tên lửa Iskander-M

Tên lửa đạn đạo của Nga là một loại vũ khí mạnh mẽ và lý do khiến tên lửa đạn đạo khó bị chặn lại là vì nó đạt tốc độ Mach 6-7 và bay tới độ cao tới 50 km trước khi lao xuống mục tiêu theo quỹ đạo đạn đạo.

Tên lửa đạn đạo chiến thuật của Nga được gọi là Iskander-M. Tên lửa này có kích thước lớn: dài 7,3 m, đường kính 0,92 m và nặng khoảng 3.800-4.615 kg khi phóng. Tên lửa được vận chuyển trên một phương tiện vận tải cỡ xe tải bán rơ moóc gọi là 9P78-1 (TEL) và được vận hành bởi một kíp 3 người. Điều này giúp có thể đưa tên lửa vào trạng thái sẵn sàng phóng trong vòng 15 phút hoặc ít hơn.

Tính cơ động và tầm bắn của tên lửa Iskander-M khiến nó rất khó bị phát hiện và bắn hạ trước khi phóng. Tên lửa có tầm bắn từ 400-500 km và được đánh giá là có thể bắn trúng mục tiêu trong phạm vi 3-30 m.

Đầu đạn của tên lửa nặng từ 480-700 kg và có thể được cấu hình cho các loại đầu đạn phân mảnh nổ mạnh, đầu đạn chùm/đầu đạn con, đầu đạn xuyên hầm, đầu đạn nổ nhiên liệu-không khí, và đầu đạn xung điện từ.

Ukraine dẫn đầu thế giới về công nghệ máy bay không người lái đánh chặn, nhưng tên lửa đạn đạo như Iskander-M bay quá cao và quá nhanh để có thể bị đánh chặn bởi máy bay không người lái.

Chỉ có một vài quốc gia sản xuất hệ thống tên lửa đánh chặn, và quốc gia duy nhất xuất khẩu hệ thống này với số lượng lớn là Mỹ. Hệ thống này được gọi là Patriot, sử dụng 2 loại tên lửa, gồm một loại tên lửa đánh chặn cũ hơn, kém hiệu quả hơn, là PAC-2, và một loại tên lửa đánh chặn mới hơn, hiệu quả hơn, PAC-3.

Theo các nguồn tin mở, Ukraine đã nhận được các hệ thống tên lửa Patriot từ Mỹ, Đức, Hà Lan, Romania và Israel. Ukraine lần đầu tiên triển khai hệ thống Patriot vào tháng 4-2023.

Sự kết hợp giữa các cuộc tấn công bằng tên lửa Iskander-M liên tục và việc Mỹ gần như ngừng hoàn toàn việc cung cấp thêm tên lửa đánh chặn bắt đầu từ tháng 2-2025 đã làm các khẩu đội Patriot của Ukraine thiếu hụt đạn dược trầm trọng, và khiến Ukraine hầu như không thể đánh chặn bất kỳ tên lửa Iskander-M nào do Nga phóng vào Ukraine.

Cách Ukraine đối phó tên lửa Iskander-M của Nga

Khi được các huấn luyện viên người Mỹ đào tạo, các binh sĩ vận hành hệ thống Patriot của Ukraine được dạy cách bắn 2 tên lửa PAC-2 hoặc PAC-3 vào bất kỳ mục tiêu nào để đảm bảo trúng đích. Trong khi đó, thông lệ phổ biến trong lực lượng phòng không Ukraine là chỉ phóng 1 tên lửa để dành đạn cho lần giao chiến tiếp theo.

Cuộc tấn công mà Ukraine quy do Nga làm vào ngày 5-5 nhằm vào cơ sở hạ tầng ở khu vực Kiev. Ảnh: State Emergency Service (DSNS)

Trong khi đó, việc di dời các cơ sở sản xuất và trụ sở chính quan trọng xuống lòng đất đã làm giảm hiệu quả của các cuộc tấn công bằng tên lửa Iskander-M của Nga nhằm vào Ukraine. Không quân Ukraine, vận hành các máy bay chiến đấu là mục tiêu chính của tên lửa Iskander-M, thường xuyên thay đổi căn cứ hoạt động, theo tờ Kyiv Post.

Nhưng trọng tâm nỗ lực của Ukraine trong việc tự bảo vệ trước các tên lửa đạn đạo của Nga, mà nước này thường không có phương tiện để đánh chặn, nằm ở Lực lượng Hệ thống Không người lái (USF) của nước này. Các cuộc tấn công tầm xa của USF bắt đầu từ năm 2025 đã nhắm mục tiêu một cách có hệ thống không chỉ vào các bệ phóng tên lửa Iskander-M mà còn vào toàn bộ chuỗi cung ứng của vũ khí này: các cơ sở sản xuất, nhà máy sản xuất linh kiện và nhà máy lọc nhiên liệu, đôi khi nằm sâu hàng nghìn km bên trong lãnh thổ Nga.

Vào tháng 2-2026, Ukraine đã đẩy nhanh rõ rệt tốc độ tấn công vào cơ sở sản xuất tên lửa đạn đạo của Nga, một phần nhờ nguồn cung cấp máy bay không người lái tăng lên và thông tin tình báo mục tiêu tốt hơn từ các đồng minh châu Âu. Kyiv Post gọi chiến thuật này là “bắn người bắn cung, chứ không phải mũi tên".

THẾ VINH