Chiến dịch 500 ngày đêm - sứ mệnh thiêng liêng của toàn dân tộc - Kỳ 2: Mệnh lệnh từ trái tim

Việc khai quật, lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ xã Yên Lập được chu đáo, đảm bảo yêu cầu đề ra.

Thắp niềm hy vọng

Những ngày tháng Bảy, tại các nghĩa trang liệt sĩ và điểm thu nhận mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ trên địa bàn tỉnh, hàng trăm cán bộ, chiến sĩ, y, bác sĩ và lực lượng tình nguyện miệt mài thực hiện nhiệm vụ đặc biệt chưa từng có. Mỗi mẫu hài cốt được thu nhận, mỗi mẫu sinh phẩm của thân nhân được lấy đã mở ra hy vọng trả lại tên cho những người đã anh dũng hy sinh vì Tổ quốc.

Nghĩa trang liệt sĩ xã Yên Lập được xây dựng từ năm 1975, hiện là nơi an nghỉ của 144 liệt sĩ, trong đó còn 71 phần mộ chưa xác định được danh tính và 4 phần mộ chỉ có một phần thông tin. Đó cũng là lý do địa phương được lựa chọn là một trong những điểm triển khai sớm việc thu nhận mẫu hài cốt trong Chiến dịch 500 ngày đêm. Dưới ánh nắng Hè, nghĩa trang liệt sĩ xã Yên Lập trang nghiêm, tĩnh lặng. Xen giữa những hàng mộ, cán bộ của Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh, Công an tỉnh, ngành Y tế cùng chính quyền địa phương cẩn trọng thực hiện từng công đoạn khai quật, thu nhận mẫu hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN. Mỗi thao tác đều được thực hiện theo đúng quy trình kỹ thuật bằng tấm lòng thành kính đối với những người đã hiến trọn tuổi thanh xuân cho độc lập, tự do của dân tộc. Đồng chí Hà Tuấn Hải - Phó Chủ tịch UBND xã cho biết: Dưới sự hướng dẫn của Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh, Ban chỉ đạo cấp xã đã chỉ đạo các phòng, ban chuyên môn, đặc biệt là Ban Chỉ huy quân sự xã tiến hành các bước tổ chức lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại nghĩa trang liệt sĩ xã bằng tinh thần trách nhiệm cao nhất.

Việc khai quật từng phần mộ được tiến hành hết sức cẩn trọng. Sau nhiều năm nằm dưới lòng đất, không phải phần mộ nào cũng còn đủ điều kiện để lấy mẫu. Có những trường hợp hài cốt đã phân hủy hoặc không còn đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Dẫu vậy, các lực lượng vẫn kiên trì thực hiện từng công đoạn với hy vọng không bỏ lỡ bất kỳ cơ hội nào để xác định danh tính các liệt sĩ.

Thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm, theo kế hoạch, toàn tỉnh triển khai lấy mẫu hài cốt tại 131 nghĩa trang liệt sĩ với 4.837 phần mộ cần giám định. Riêng giai đoạn 1 tập trung đối với 4.602 phần mộ chưa xác định được danh tính tại 126 nghĩa trang. Giai đoạn 2 sẽ thực hiện đối với 306 phần mộ còn thiếu một phần thông tin. Khối lượng công việc rất lớn, tiến độ đang được đẩy nhanh từng ngày. Tính đến hết ngày 3/8, toàn tỉnh đã hoàn thành việc thu nhận mẫu tại 76 nghĩa trang liệt sĩ, đạt hơn 60% so với kế hoạch. Qua rà soát, đã khai quật 2.308/4.602 hài cốt liệt sĩ, đạt hơn 50% kế hoạch, trong đó lấy được 1.965 mẫu, đạt 85,13%; 343 hài cốt liệt sĩ không lấy được mẫu. Toàn bộ mẫu hài cốt liệt sĩ sau khi thu nhận từ các nghĩa trang đã được bàn giao tới Viện Pháp y Quân đội để phục vụ giám định ADN.

Nối những mạch nguồn tri ân

Nếu việc thu nhận mẫu hài cốt tại các nghĩa trang là một nửa của hành trình tìm lại danh tính liệt sĩ, thì việc lấy mẫu sinh phẩm của thân nhân liệt sĩ để giám định ADN chính là mảnh ghép còn lại để hoàn thiện cơ sở dữ liệu đối sánh. Mỗi mẫu sinh phẩm của thân nhân liệt sĩ không chỉ là dữ liệu khoa học mà còn là sợi dây kết nối ký ức, tình thân và niềm mong mỏi đoàn tụ của những gia đình đã bị chiến tranh chia cắt suốt hàng thập kỷ qua.

Theo thống kê, toàn tỉnh có hơn 21.000 thân nhân liệt sĩ thuộc diện thu nhận mẫu ADN phục vụ công tác đối sánh. Khối lượng công việc rất lớn, song với sự vào cuộc đồng bộ của các lực lượng, việc thu nhận mẫu đã được triển khai đúng tiến độ, tạo cơ sở quan trọng để từng bước xây dựng ngân hàng gen phục vụ công tác giám định trong thời gian tới. Nhận thức rõ tầm quan trọng của nhiệm vụ đặc biệt này, Công an tỉnh đã thành lập 5 trạm với 32 điểm thu nhận mẫu ADN trên địa bàn toàn tỉnh, huy động lực lượng từ các phòng nghiệp vụ, công an địa phương, phối hợp với ngành Y tế, Đoàn thanh niên và chính quyền cơ sở tổ chức thu nhận mẫu đồng loạt từ ngày 4 - 11/7. Đối với những trường hợp tuổi cao, sức yếu hoặc không có điều kiện đi lại, các tổ công tác đến tận nhà lấy mẫu, bảo đảm không bỏ sót đối tượng.

Có mặt tại điểm thu nhận mẫu ADN khu vực Lâm Thao, chúng tôi cảm nhận không khí làm việc diễn ra khẩn trương nhưng đầy xúc động. Từ sáng sớm, nhiều thân nhân liệt sĩ đã có mặt với đầy đủ hồ sơ, giấy tờ theo hướng dẫn. Trong số đó có những cụ đã ngoài 90 tuổi, có người phải chống gậy, người ngồi xe lăn, nhưng vẫn cố gắng có mặt với mong muốn góp phần tìm lại danh tính cho người thân đã hy sinh. Các cán bộ công an, y tế, đoàn viên thanh niên tận tình hướng dẫn người dân hoàn thiện hồ sơ, đối chiếu thông tin, lấy mẫu sinh phẩm và động viên thân nhân liệt sĩ. Mọi quy trình đều được thực hiện nhanh gọn, chính xác, bảo đảm đúng quy định chuyên môn.

Điều đáng ghi nhận đó là ở bất cứ địa phương nào, Chiến dịch 500 ngày đêm cũng nhận được sự đồng thuận, hưởng ứng tích cực của Nhân dân. Nhiều gia đình chủ động tìm lại giấy tờ, kỷ vật, cung cấp thông tin về liệt sĩ để phục vụ công tác xác minh, thu thập thông tin liệt sĩ. Không ít người dù tuổi đã cao vẫn vượt quãng đường xa đến điểm lấy mẫu với niềm tin rằng, sự phát triển của khoa học công nghệ sẽ giúp gia đình sớm tìm được người thân sau bao năm thất lạc. Thực tế cho thấy, việc xác định danh tính liệt sĩ bằng công nghệ ADN không chỉ mang ý nghĩa khoa học, mà còn là nhiệm vụ chính trị, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Mỗi kết quả giám định thành công sẽ giúp một phần mộ chưa biết tên được khắc lại tên tuổi; giúp một gia đình khép lại hành trình tìm kiếm kéo dài; đồng thời góp phần làm vơi đi những khoảng trống mà chiến tranh để lại. Giá trị lớn nhất của chiến dịch nằm ở việc khơi dậy trách nhiệm, sự chung tay của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội trong thực hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Dẫu phía trước khối lượng công việc còn rất lớn, song với quyết tâm chính trị cao, sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành, địa phương cùng những thành tựu của khoa học công nghệ, Chiến dịch 500 ngày đêm sẽ từng bước hiện thực hóa khát vọng trả lại tên cho các Anh hùng liệt sĩ. Đó không chỉ là sự tri ân, mà còn là sự tiếp nối đạo lý, truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam, để những người con ưu tú của đất nước được trở về với đúng tên tuổi, quê hương và vòng tay của gia đình sau bao năm khắc khoải đợi chờ.

Hồng Nhung