Chấn thương niệu đạo cấp tính do đặt sonde tiểu

Bơm bóng khi sonde chưa vào bàng quang

Khoa Ngoại Tiết niệu, Bệnh viện 19-8 vừa tiếp nhận và xử trí cấp cứu một bệnh nhân nam 60 tuổi bị chấn thương niệu đạo cấp tính sau thủ thuật đặt sonde tiểu.

Theo bệnh sử, bệnh nhân xuất hiện bí đái tại nhà và được người nhà đưa đến một cơ sở y tế gần nhất. Tại đây, bệnh nhân được đặt sonde tiểu nhưng nước tiểu vẫn không thoát ra. Tình trạng căng tức vùng bàng quang tăng dần, đồng thời xuất hiện chảy máu tươi tại lỗ niệu đạo.

Nhận thấy bất thường, gia đình đưa bệnh nhân đến Bệnh viện 19-8.

Qua thăm khám, các bác sĩ xác định bệnh nhân bị chấn thương niệu đạo do bóng sonde được bơm khi ống thông chưa vào hết bàng quang.

Bác sĩ kiểm tra tổn thương cho bệnh nhân - Ảnh BVCC

ThS.BS CKII Nguyễn Trần Thành, Phó trưởng Khoa Ngoại Tiết niệu, cùng ê-kíp trực đã xử trí cấp cứu, rút ống thông sai vị trí và đặt lại sonde tiểu thành công, giúp giải phóng tình trạng bí tiểu và căng bàng quang.

Không chỉ có nguy cơ chấn thương

ThS.BS CKII Nguyễn Trần Thành cho biết, đặt sonde tiểu được sử dụng trong nhiều tình huống lâm sàng như giải phóng bàng quang khi bí tiểu, theo dõi lượng nước tiểu ở bệnh nhân nặng, lấy mẫu nước tiểu trong một số trường hợp hoặc hỗ trợ chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật.

Tuy nhiên, đây là thủ thuật xâm lấn, có nguy cơ gây nhiễm khuẩn đường tiết niệu và tổn thương cơ học. Nguy cơ càng đáng lưu ý khi sonde được đặt không đúng kỹ thuật hoặc lưu giữ lâu hơn mức cần thiết.

Đặc biệt ở nam giới, niệu đạo dài và có những đoạn cong, vì vậy việc đưa sonde cần được thực hiện nhẹ nhàng, đúng quy trình. Nếu gặp sức cản hoặc người bệnh đau chói, không nên cố đẩy ống.

Một nguyên tắc quan trọng là không bơm bóng chèn khi chưa chắc chắn đầu sonde đã nằm trong bàng quang. Việc bơm bóng khi sonde còn nằm trong niệu đạo có thể gây tổn thương niêm mạc, chảy máu và những biến chứng về sau như hẹp niệu đạo.

Sau đặt sonde cần theo dõi kỹ để tránh tai biến - Ảnh BVCC

Đặt sonde tiểu: Cần đúng chỉ định, đúng kỹ thuật

Theo khuyến cáo thực hành, trước khi đặt sonde, nhân viên y tế cần giải thích để người bệnh phối hợp, chuẩn bị đầy đủ dụng cụ và bảo đảm nguyên tắc vô khuẩn.

Với sonde tiểu nam, cần sử dụng chất bôi trơn phù hợp, đưa ống thông nhẹ nhàng theo đúng kỹ thuật. Khi gặp đau hoặc cản trở bất thường, cần dừng thao tác và đánh giá nguyên nhân thay vì cố đưa sonde vào.

Bóng sonde chỉ được bơm khi xác định ống thông đã vào bàng quang, thể hiện qua việc nước tiểu thoát ra phù hợp và vị trí sonde được kiểm tra theo quy trình chuyên môn. Thể tích dịch bơm bóng phải tuân theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Bên cạnh kỹ thuật đặt, chăm sóc sonde cũng đóng vai trò quan trọng. Hệ thống dẫn lưu cần được duy trì kín, túi chứa nước tiểu đặt thấp hơn bàng quang và không để chạm sàn nhằm hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn và dòng nước tiểu chảy ngược.

Người bệnh và gia đình cũng không nên tự ý điều chỉnh, kéo, tháo hoặc đưa sonde trở lại khi ống bị tuột. Những bất thường cần được thông báo ngay cho nhân viên y tế

Những dấu hiệu cần báo ngay cho y bác sĩ

Sonde không dẫn lưu được nước tiểu hoặc lượng nước tiểu giảm bất thường.

Xuất hiện máu tươi tại lỗ niệu đạo hoặc trong túi nước tiểu.

Đau, căng tức vùng hạ vị hoặc bàng quang.

Sốt, rét run hoặc các dấu hiệu nghi ngờ nhiễm khuẩn.

Sonde bị tuột, gập, tắc hoặc hệ thống dẫn lưu bị hở.

Mời quý độc giả theo dõi video: Việt Nam đang đối mặt bài toán dân số già hóa

Thúy Nga