Sinh thiết khối u lành tính, bác sĩ bất ngờ phát hiện ung thư 'ẩn'

Bà Ngọc (65 tuổi) phát hiện vùng má bên trái xuất hiện khối sưng nhưng không đau. Kết quả MRI tại một cơ sở y tế ghi nhận khối choán chỗ trong tuyến mang tai trái, nghĩ nhiều đến u mạch máu hoặc u Warthin, đều là những tổn thương lành tính.

Lo lắng khối u có thể ác tính, bà tiếp tục đi khám tại Bệnh viện đa khoa Tâm Anh. Kết quả nội soi tai mũi họng và đánh giá lại hình ảnh MRI, nhận thấy khối u có tăng sinh mạch máu. Bác sĩ chỉ định siêu âm Doppler vùng cổ để xác định bản chất tổn thương.

Kết quả cho thấy tổn thương nằm ở thùy nông tuyến mang tai trái, được nghĩ nhiều đến u, chưa ghi nhận hạch vùng cổ. Bà Ngọc được chỉ định phẫu thuật cắt u để làm giải phẫu bệnh. Sau khi cắt u gửi sinh thiết lạnh, kết quả là u hỗn hợp tuyến nước bọt, lành tính.

Tuy nhiên, trong quá trình cắt, bác sĩ tiếp tục cắt thùy nông tuyến mang tai, bóc tách sâu hơn, lấy trọn khối u và các rìa mép gửi giải phẫu bệnh. Kết quả lúc này, xác định ung thư biểu mô trên nền u đa hình tuyến nước bọt, thể xâm nhập tối thiểu. Các diện cắt đều âm tính, không còn sót tế bào ung thư.

GS Chung Thủy thăm khám bệnh nhân sau phẫu thuật (Ảnh: BVĐK Tâm Anh)

GS.TS.BS Trần Phan Chung Thủy, Giám đốc Trung tâm Tai Mũi Họng của bệnh viện Tâm Anh cho biết, đây là ung thư giai đoạn sớm, thể xâm nhập tối thiểu nghĩa là tế bào ung thư vừa mới chỉ vượt ra ngoài vỏ bao u lành với khoảng cách rất nhỏ (nhỏ hơn 1.5 mm).

Khi phát hiện và điều trị sớm, cắt sạch tế bào ác tính, tiên lượng sống rất tốt, lên đến 98% sau 5 năm, ít nguy cơ di căn và tái phát so với thể xâm nhập rộng, tiên lượng sống sau 5 năm chỉ từ 25-65%.

Chẩn đoán trước phẫu thuật với ung thư biểu mô trên nền u đa hình nước bọt là thách thức với bác sĩ lâm sàng và bác sĩ giải phẫu bệnh. U đa hình tuyến nước bọt vốn là u lành tính, quá trình biến đổi ác tính diễn tiến âm thầm sau nhiều năm.

Khối u ác tính không phát triển độc lập, mà “ẩn mình” trong một u hỗn hợp lành tính, tế bào ác tính thường chỉ xuất hiện ở một vùng khu trú rất nhỏ trong khối u, trong khi phần lớn mô xung quanh vẫn hoàn toàn lành tính.

Ban đầu bệnh không có triệu chứng rõ ràng, chỉ một khối u âm thầm tồn tại, không đau, không sưng trong nhiều năm. Khi chuyển ác tính, khối u mới bắt đầu sưng nhanh trong thời gian ngắn, có thể gây đau hoặc không, như trường hợp bà Ngọc không đau, chỉ tăng kích thước u nhanh trong 1 tháng.

Việc đánh giá lâm sàng tổng thể bao gồm tốc độ phát triển của khối u, đặc điểm hình ảnh học và kinh nghiệm phẫu thuật viên khi sờ nắn, quan sát trực tiếp khối u giữ vai trò quyết định trong việc lựa chọn phạm vi cắt u, xác định chính xác bệnh sớm và điều trị kịp thời cho người bệnh.

Theo GS Chung Thủy, u tuyến nước bọt phần lớn là lành tính nhưng một tỷ lệ nhỏ có thể tiềm ẩn ung thư dù triệu chứng không rõ ràng. Người bệnh không nên chủ quan khi khối u không đau hay phát triển chậm. Thăm khám sớm giúp đánh giá đúng bản chất khối u, điều trị phù hợp, ngăn bệnh tiến triển.

Việt Linh