Cây trồng biến đổi gen đã có mặt ở 73 quốc gia trên thế giới

Sau gần 30 năm kể từ khi được thương mại hóa lần đầu vào năm 1996, mức độ áp dụng cây trồng công nghệ sinh học (CNSH), hay cây trồng biến đổi gen (BĐG), tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ trên toàn cầu.

Theo báo cáo thường niên về “Tình hình ứng dụng cây trồng công nghệ sinh học năm 2024 trên toàn cầu” của ISAAA, đến hết năm 2024 đã có 73 quốc gia sử dụng hơn 20 loại cây trồng BĐG, trong đó 44 quốc gia trực tiếp canh tác và 29 quốc gia cho phép nhập khẩu để sử dụng làm thực phẩm và thức ăn chăn nuôi.

Tổng diện tích tích lũy đạt 3,75 tỷ ha, phản ánh mức độ tin cậy ngày càng cao đối với tính an toàn và hiệu quả của công nghệ qua nhiều thập kỷ.

Đến năm 2024, tổng diện tích cây trồng BĐG trên toàn thế giới đạt 218,7 triệu ha – mức cao nhất kể từ khi công nghệ này được thương mại hóa, tăng gần 3,7 triệu ha so với năm 2023.

Đáng chú ý, số quốc gia canh tác đạt 31 quốc gia, mức cao nhất từ trước đến nay, với sự gia nhập của Ghana và Kenya – cho thấy châu Phi đang nổi lên như một khu vực tăng trưởng mới trong ứng dụng cây trồng CNSH. Ghana hiện canh tác đậu đũa kháng sâu, trong khi Kenya bắt đầu trồng bông kháng sâu.

Việt Nam đã có khoảng hơn 430.000ha cây ngô biến đổi gen được gieo trồng

Các quốc gia đang phát triển tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt xu hướng này với tổng diện tích canh tác đạt 124,8 triệu ha, chiếm 57% diện tích toàn cầu. Trong khi đó, các nước phát triển chiếm 93,9 triệu ha, tương đương 43%. Xét theo khu vực, Mỹ Latinh dẫn đầu thế giới với 102,2 triệu ha, chiếm gần 47% tổng diện tích toàn cầu, vượt Bắc Mỹ với 91,7 triệu ha.

Bốn cây trồng chủ lực gồm đậu tương, ngô, bông và cải dầu tiếp tục chiếm ưu thế về diện tích canh tác. Trong đó, đậu tương giữ vị trí dẫn đầu với 107,2 triệu ha tại 11 quốc gia, tiếp theo là ngô với 72,56 triệu ha được trồng tại 18 quốc gia. Bông đứng thứ ba với 25,31 triệu ha, đồng thời là loại cây có số quốc gia áp dụng nhiều nhất (19 quốc gia), trong khi cải dầu đạt 11,15 triệu ha tại 4 quốc gia.

Những số liệu này cho thấy cây trồng BĐG đang được ứng dụng rộng rãi, đặc biệt ở các loại cây có vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng thực phẩm, thức ăn chăn nuôi và nguyên liệu công nghiệp.

Tại Việt Nam, ứng dụng cây trồng CNSH tiếp tục ghi nhận những bước tiến ổn định kể từ khi ngô BĐG được đưa vào canh tác từ năm 2015. Việc triển khai các giải pháp quản lý dịch hại tổng hợp từ năm 2019, đặc biệt trong phòng trừ sâu keo mùa thu, đã thúc đẩy mở rộng diện tích trồng ngô BĐG.

Đến năm 2024, diện tích ngô BĐG đạt khoảng 430.000 ha, tương đương 54% tổng diện tích trồng ngô cả nước, cho thấy mức độ chấp nhận công nghệ ở mức đáng kể trong khu vực.

Theo báo cáo, việc ứng dụng ngô BĐG tại Việt Nam giúp tăng năng suất trung bình khoảng 30,4% và giảm tới 78% lượng thuốc bảo vệ thực vật sử dụng, qua đó góp phần giảm chi phí sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh tế cho nông dân. Hiện nay, đã có 31 giống ngô BĐG kháng sâu được phê duyệt nhằm tiếp tục nâng cao hiệu quả canh tác.

Ứng dụng CNSH trong nông nghiệp đang bước sang giai đoạn phát triển mới với sự gia tăng mạnh về số lượng phê duyệt và chiều sâu công nghệ. Tính đến năm 2024, đã có gần 5.800 phê duyệt liên quan đến nhiều loại cây trồng BĐG khác nhau. Riêng trong năm 2024, có 287 phê duyệt mới cho thực phẩm, thức ăn chăn nuôi và canh tác, phản ánh nhu cầu ngày càng tăng đối với các giống cây trồng cải tiến.

Bên cạnh đó, việc gia tăng số lượng quốc gia và sự kiện được phê duyệt cũng phản ánh vai trò ngày càng quan trọng của cây trồng CNSH trong giải quyết các thách thức lớn của nông nghiệp hiện đại, bao gồm sâu bệnh, biến đổi khí hậu và yêu cầu về chất lượng dinh dưỡng. Xu hướng này đồng thời gắn liền với sự tăng trưởng nhanh của thị trường CNSH nông nghiệp toàn cầu, dự kiến đạt tốc độ tăng trưởng gần 10% mỗi năm trong thập kỷ tới, khẳng định CNSH là một trong những trụ cột của nông nghiệp bền vững trong tương lai.

Tuyết Nhung