Trái cây Việt 'lên ngôi' tại thị trường châu Âu

Theo số liệu từ Hiệp hội Rau quả Việt Nam, trong quý I/2026, kim ngạch xuất khẩu rau quả sang Liên minh châu Âu (EU) đạt khoảng 121 triệu USD, tăng 33% so với cùng kỳ năm 2025. Diễn biến này cho thấy nhu cầu nhập khẩu từ thị trường EU đang phục hồi và mở rộng rõ rệt.

Quý I/2026, kim ngạch xuất khẩu rau quả sang Liên minh châu Âu (EU) đạt khoảng 121 triệu USD, tăng 33% so với cùng kỳ năm 2025.

Đáng chú ý, chanh leo trở thành mặt hàng dẫn đầu với giá trị xuất khẩu gần 30,5 triệu USD, tăng tới 73% so với cùng kỳ năm trước và chiếm hơn 25% tổng kim ngạch. Đây là mức tăng trưởng vượt trội, khẳng định vị thế ngày càng quan trọng của loại trái cây này tại thị trường khó tính bậc nhất thế giới.

Xếp thứ hai là hạt dẻ cười, đạt 26,5 triệu USD, tăng mạnh 137%, nâng tỷ trọng lên gần 22%. Bên cạnh đó, một số mặt hàng dù quy mô còn nhỏ nhưng ghi nhận mức tăng trưởng đột biến. Dâu tây đạt 2,21 triệu USD, tăng tới 736 lần, trong khi mắc ca đạt 2,25 triệu USD, tăng hơn 7 lần so với cùng kỳ.

Trái ngược với xu hướng trên, sầu riêng – sản phẩm từng được kỳ vọng lại có kim ngạch xuất khẩu sang EU khá khiêm tốn, chỉ đạt khoảng 404.000 USD trong quý I. Dù tăng 50% so với cùng kỳ năm trước, tỷ trọng của mặt hàng này vẫn chỉ chiếm khoảng 0,33%.

Theo ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, đặc thù khoảng cách địa lý xa khiến phần lớn rau quả xuất khẩu sang EU là hàng chế biến, chiếm khoảng 2/3 tổng lượng. Trong khi đó, các sản phẩm tươi chủ yếu được vận chuyển bằng đường hàng không, kéo theo chi phí cao.

Lý giải về sức hút của chanh leo, ông Nguyên cho biết, loại quả này phù hợp với xu hướng tiêu dùng tại châu Âu, đặc biệt trong ngành công nghiệp chế biến thực phẩm. Chanh leo được sử dụng rộng rãi trong sản xuất nước giải khát, cocktail và các sản phẩm bánh kẹo.

Bên cạnh đó, dâu tây được xem là “ngôi sao mới nổi” nhờ tốc độ tăng trưởng vượt bậc, đến từ việc đầu tư bài bản tại Lâm Đồng và các tỉnh miền núi phía Bắc. Tuy nhiên, do chủ yếu xuất khẩu dưới dạng tươi và phụ thuộc vào vận chuyển hàng không, chi phí cao vẫn là rào cản lớn đối với việc mở rộng quy mô.

Đối với sầu riêng, thị trường EU hiện vẫn mang tính “ngách”, chủ yếu phục vụ cộng đồng người châu Á sinh sống tại đây.

Mặc dù vậy, với thị trường khó tính này, các chuyên gia nhận định, để gia tăng thị phần, doanh nghiệp Việt cần tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn như GlobalGAP, đồng thời đầu tư vào mô hình sản xuất công nghệ cao, nhà kính và hệ thống logistics. Việc tổ chức sản xuất theo đơn đặt hàng cụ thể từ đối tác cũng là yếu tố then chốt giúp đáp ứng yêu cầu khắt khe từ thị trường này.

Việt Nam hiện là một trong những quốc gia xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới, với nhiều mặt hàng đạt kim ngạch lớn. Tuy nhiên, đi cùng với cơ hội là áp lực ngày càng lớn từ các thị trường nhập khẩu.

PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng (Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Đại học Kinh tế quốc dân) cho hay, điểm yếu lớn nhất của doanh nghiệp Việt hiện nay không nằm ở chất lượng sản phẩm, mà ở hệ thống quản trị và tổ chức sản xuất.

Thực tế cho thấy, những doanh nghiệp đi theo chuỗi khép kín – từ sản xuất đến chế biến và xuất khẩu – đang tận dụng tốt cơ hội từ Hiệp định EVFTA, qua đó gia tăng thị phần tại EU.

Trong bối cảnh thị trường toàn cầu nhiều biến động, sự “lên ngôi” của chanh leo không chỉ là câu chuyện của một loại trái cây, mà còn phản ánh xu hướng tái cấu trúc ngành rau quả Việt Nam theo hướng chất lượng cao, chế biến sâu và phát triển bền vững.

Nếu tiếp tục duy trì đà tăng trưởng và đáp ứng tốt các tiêu chuẩn quốc tế, chanh leo hoàn toàn có thể trở thành “mũi nhọn” mới của xuất khẩu nông sản Việt, góp phần đa dạng hóa thị trường và giảm phụ thuộc vào một số mặt hàng truyền thống.

“Tiêu chuẩn của thị trường xuất khẩu ngày càng cao, thị trường ngày càng khắt khe, điều này đồng nghĩa với việc sự chỉn chu trong từng chi tiết không còn là lựa chọn. Đây là điều kiện bắt buộc để nông sản Việt đi xa và đi bền vững” - PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng lưu ý.

Hồng Hương