Cần Thơ: Tôm-lúa giúp vùng đất phèn mặn Lương Tâm chuyển mình

Người dân thả tôm giống trong vuông nuôi tại xã Lương Tâm, thành phố Cần Thơ. (Ảnh: Văn Út)

Không chỉ mang lại thu nhập ổn định cho người dân, mô hình còn mở ra hướng phát triển nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu, khai thác hiệu quả điều kiện tự nhiên và từng bước hình thành vùng sản xuất bền vững.

Nhiều năm trước, khu vực ngoài đê bao của xã Lương Tâm chủ yếu canh tác hai vụ lúa mỗi năm. Tuy nhiên, mỗi khi mùa khô đến, nước mặn xâm nhập khiến đất bị nhiễm phèn, việc xuống giống vụ hè-thu phải chờ những cơn mưa lớn để rửa mặn.

Thời gian kéo dài không chỉ làm phát sinh chi phí làm đất, cỏ dại phát triển mạnh mà còn khiến năng suất lúa giảm, hiệu quả kinh tế thấp. Không ít diện tích bị bỏ hoang, đời sống người dân vì thế cũng gặp nhiều khó khăn.

Trước thực trạng đó, một số hộ dân đã chủ động tìm kiếm hướng đi mới bằng việc học hỏi kinh nghiệm từ các địa phương lân cận có thế mạnh về nuôi tôm.

Những ngày đầu chuyển đổi không tránh khỏi khó khăn do thiếu kinh nghiệm và kỹ thuật, nhưng với sự đồng hành của chính quyền thông qua các lớp tập huấn, hỗ trợ giống, vật tư, chuyển giao khoa học kỹ thuật và tổ chức tham quan các mô hình hiệu quả, người dân dần làm chủ quy trình sản xuất.

Người dân kiểm tra sinh trưởng của con tôm trong cánh đồng. (Ảnh: Văn Út)

Từ vài hộ nuôi thử nghiệm trên diện tích nhỏ, đến nay mô hình tôm-lúa đã phát triển mạnh với hơn 180 hộ tham gia trên diện tích hơn 250ha. Đây được xem là hướng sản xuất phù hợp điều kiện tự nhiên của địa phương, vừa tận dụng được nguồn nước mặn trong mùa khô để nuôi tôm, vừa canh tác lúa khi mùa mưa đến. Sự kết hợp này giúp hạn chế rủi ro, giảm chi phí sản xuất và mang lại giá trị kinh tế cao hơn nhiều so mô hình trồng lúa truyền thống.

Gia đình bà Nguyễn Thị Oanh, ngụ ấp 6, là một trong những hộ hưởng lợi rõ nét từ quá trình chuyển đổi này. Bà cho biết, trước đây việc trồng lúa thường xuyên rơi vào cảnh thua lỗ do ảnh hưởng của xâm nhập mặn. Mỗi công ruộng chỉ thu hoạch được khoảng 10 bao lúa, sau khi trừ chi phí hầu như không còn lợi nhuận.

Sau khi mạnh dạn chuyển sang nuôi tôm, kinh tế gia đình từng bước khởi sắc. Ngoài tôm sú, gia đình còn phát triển thêm tôm thẻ và tôm càng xanh để đa dạng nguồn thu. Riêng vụ nuôi năm trước, sau khi trừ chi phí, gia đình đạt lợi nhuận khoảng 50 đến 60 triệu đồng. Hiệu quả thực tế đã tạo động lực để nhiều hộ dân trong khu vực mạnh dạn chuyển đổi, góp phần hình thành vùng sản xuất tôm-lúa tập trung.

Người dân thu hoạch tôm trong ruộng lúa. (Ảnh: Văn Út)

Theo ông Lâm Văn Việt, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Lương Tâm, diện tích nuôi tôm của địa phương tăng nhanh qua từng năm. Nếu trước đây chỉ có vài chục hecta thì hiện nay đã đạt khoảng 250ha. Mô hình không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cao mà còn phù hợp điều kiện tự nhiên của vùng đất phèn mặn, giúp người dân chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu.

Để duy trì và nâng cao hiệu quả sản xuất, địa phương thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật, hỗ trợ giống, vật tư, đồng thời cử cán bộ chuyên môn trực tiếp hướng dẫn người dân trong quá trình nuôi. Nhờ đó, nông dân từng bước nâng cao kỹ năng quản lý môi trường nuôi, phòng ngừa dịch bệnh và ứng phó với những diễn biến bất thường của thời tiết.

Sự phát triển của mô hình tôm-lúa không chỉ thể hiện qua những con số về diện tích hay sản lượng mà còn được phản ánh rõ nét trong đời sống người dân.

Những ngôi nhà mới mọc lên dọc các tuyến đê bao, hệ thống hạ tầng sản xuất từng bước được đầu tư, diện mạo nông thôn ngày càng khởi sắc. Từ vùng đất từng bị xem là khó sản xuất, Lương Tâm đang từng bước xây dựng vùng nông nghiệp có khả năng thích ứng cao với điều kiện biến đổi khí hậu.

Cán bộ xã Lương Tâm và người dân đi thăm cánh đồng nuôi tôm. (Ảnh: Văn Út)

Theo ông Trịnh Quốc Quý, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Lương Tâm, mô hình tôm-lúa được địa phương xác định là một trong những định hướng phát triển nông nghiệp trọng tâm giai đoạn 2026-2030.

Riêng trong năm 2026, xã đặt mục tiêu mở rộng thêm 50ha và đến nay đã thực hiện được 51,8ha, vượt hơn 3% kế hoạch đề ra. Kết quả này cho thấy sự đồng thuận của người dân cũng như niềm tin vào hiệu quả của mô hình sản xuất mới.

Thời gian tới, xã sẽ tiếp tục vận động người dân chuyển đổi diện tích lúa kém hiệu quả sang mô hình tôm-lúa, đồng thời đẩy mạnh chuyển giao kỹ thuật, hỗ trợ vốn, xây dựng chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nhằm nâng cao giá trị kinh tế.

Từ những cánh đồng từng bỏ hoang mỗi mùa khô, vùng đất phèn mặn ven sông Ngan Dừa hôm nay đã khoác lên mình diện mạo mới. Thành công của mô hình tôm-lúa không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân mà còn khẳng định hướng đi phù hợp trong phát triển nông nghiệp bền vững, sử dụng hiệu quả tài nguyên đất và thích ứng với những thách thức của biến đổi khí hậu.

VĂN ÚT