Không chỉ cắt giảm dựa trên chỉ tiêu và đề xuất của quản lý chuyên ngành

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành phiên họp. Ảnh Phạm Thắng

Chiều 5/8, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Quốc hội thảo luận tại Hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành phiên họp. Ảnh Phạm Thắng

Xác định tiêu chí cụ thể khi giữ lại hay đưa ra khỏi Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư đã thay thế toàn bộ Phụ lục IV và thực hiện rà soát nhiều ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện theo hướng tinh gọn hơn.

Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh và các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Quang Khánh

Tuy nhiên, ĐBQH Phan Thị Mỹ Dung (Tây Ninh) đề nghị tiếp tục rà soát tổng thể Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện trên cơ sở dựa vào một bộ tiêu chí thống nhất, khách quan, áp dụng chung cho tất cả các ngành, nghề, thay vì chủ yếu dựa trên chỉ tiêu cắt giảm và đề xuất của từng bộ, ngành quản lý chuyên ngành.

Theo đại biểu, Quốc hội không chỉ sửa một phụ lục của Luật Đầu tư, mà đang quyết định cơ hội thực hiện một cuộc rà soát thể chế mang tính tổng thể để loại bỏ các rào cản gia nhập thị trường không còn cần thiết, tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế, gắn với mục tiêu cải cách thể chế, cắt giảm thủ tục hành chính và phát huy tối đa nguồn lực xã hội. Việc một ngành, nghề được giữ lại hay đưa ra khỏi Danh mục phải căn cứ vào các tiêu chí như: mức độ ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội, sức khỏe cộng đồng, môi trường; mức độ cần thiết của việc áp dụng điều kiện kinh doanh.

ĐBQH Phan Thị Mỹ Dung (Tây Ninh) phát biểu. Ảnh Phạm Thắng

Đại biểu đề nghị, cần giải đáp các nội dung ngành nghề có còn đáp ứng tiêu chí hạn chế quyền tự do kinh doanh theo Luật Đầu tư hay không; mục tiêu quản lý đã được bảo đảm bằng pháp luật chuyên ngành hay chưa; có thể chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm hay không; điều kiện kinh doanh có thực chất là điều kiện kỹ thuật, tiêu chuẩn, quy chuẩn hay không; chi phí tuân thủ và tác động đến môi trường đầu tư, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã và hộ kinh doanh; thực trạng và xu hướng cải cách quản lý nhà nước...

“Nếu áp dụng cách làm nêu trên để rà soát toàn bộ Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, sẽ bảo đảm tính minh bạch, nhất quán và tránh tình trạng còn có xu hướng giữ lại các điều kiện thuộc phạm vi quản lý của mình”, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung nhấn mạnh.

ĐBQH Lê Hoàng Anh (Gia Lai) nêu quan điểm, cắt giảm điều kiện kinh doanh và chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm phải có nguyên tắc, không thể làm theo cách cắt cơ học cho đủ chỉ tiêu. Kinh nghiệm quốc tế như Bộ nguyên tắc của OECD về thực thi pháp luật, đều thống nhất chỉ chuyển sang hậu kiểm khi đã đánh giá đúng rủi ro và công cụ thay thế đã sẵn sàng.

ĐBQH Lê Hoàng Anh (Gia Lai) phát biểu. Ảnh Phạm Thắng

Đại biểu cho biết, tờ trình của Chính phủ khẳng định thi hành Luật “không phát sinh nguồn lực mới”, trong khi cam kết “tăng cường hậu kiểm”, “xây dựng cơ sở dữ liệu” ở hầu hết ngành, nghề. Từ kinh nghiệm của Hàn Quốc cho thấy, khi chuyển sang hậu kiểm dựa trên rủi ro, đã tăng gấp đôi số thanh tra viên chỉ trong một năm. Nguồn lực không tương xứng thì hậu kiểm sẽ chỉ là lời nói.

Trước những phân tích trên, đại biểu đề nghị, bổ sung ngay một khoản tại Điều 5 quy định các nguyên tắc chuyển đổi tiền kiểm sang hậu kiểm làm căn cứ chung, ràng buộc khi xây dựng phương án thay thế cho ngành, nghề trong danh mục, thay vì mỗi bộ làm theo cách riêng như hiện nay; đó là: phân loại theo mức độ rủi ro, bảo đảm đồng bộ về thời điểm, nguồn lực tương xứng, không biến tướng thành điều kiện trá hình.

Đại biểu lưu ý, ngành, nghề nào chưa có văn bản thay thế khi Phụ lục IV mới có hiệu lực thì phải áp dụng ngay biện pháp quản lý rủi ro tạm thời, không được để khoảng trống. Đồng thời, giao Chính phủ xây dựng đề án nguồn lực hậu kiểm, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước ngày 1/3/2027.

Đưa hoạt động kinh doanh chăn nuôi trang trại, hoạt động kinh doanh giống cây trồng, giống vật nuôi ra khỏi Phụ lục IV

Cho rằng, dự thảo Luật cần đưa hoạt động kinh doanh chăn nuôi trang trại, hoạt động kinh doanh giống cây trồng, giống vật nuôi ra khỏi Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung nêu rõ, đây là lĩnh vực đã được điều chỉnh khá đầy đủ bằng pháp luật chuyên ngành về chăn nuôi, thú y, bảo vệ môi trường và an toàn thực phẩm và hệ thống quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.

Việc tiếp tục coi đây là ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện là chưa thật sự cần thiết, trong khi việc bãi bỏ sẽ góp phần cắt giảm thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho nhà đầu tư và người sản xuất, phù hợp với chủ trương phát triển nông nghiệp hiện đại, quy mô lớn và cải cách mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn giải trình, làm rõ vấn đề đại biểu quan tâm. Ảnh Lâm Hiển

Cụ thể, đại biểu đề nghị, đưa kinh doanh chăn nuôi trang trại ra khỏi Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, vì đây là hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường; các yêu cầu về an toàn dịch bệnh, bảo vệ môi trường, an toàn thực phẩm, phúc lợi động vật và quy chuẩn kỹ thuật đã được điều chỉnh bởi pháp luật chuyên ngành. Nhà nước hoàn toàn có thể quản lý thông qua các quy chuẩn, tiêu chuẩn và cơ chế thanh tra, kiểm tra, hậu kiểm mà không nhất thiết duy trì điều kiện gia nhập thị trường theo Luật Đầu tư.

Tương tự, đối với hoạt động kinh doanh giống cây trồng, sản xuất giống vật nuôi, đây chủ yếu là hoạt động thương mại đối với sản phẩm giống; các rủi ro chủ yếu liên quan đến chất lượng sản phẩm và có thể được kiểm soát bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, kiểm dịch, kiểm tra chất lượng và xử lý vi phạm. Do đó không cần duy trì điều kiện gia nhập thị trường.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn giải trình, làm rõ vấn đề đại biểu quan tâm. Ảnh Lâm Hiển

Đại biểu nhấn mạnh, hệ thống pháp luật chuyên ngành đã bảo đảm quản lý như Luật Trồng trọt, Luật Chăn nuôi cùng pháp luật về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, chất lượng sản phẩm hàng hóa và kiểm dịch đã quy định đầy đủ về công nhận giống, khảo nghiệm, lưu hành, ghi nhãn, truy xuất nguồn gốc, kiểm tra chất lượng, thu hồi và xử lý vi phạm.

Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung nêu rõ, việc tiếp tục coi hoạt động kinh doanh giống cây trồng, sản xuất giống vật nuôi là ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện dẫn đến chồng chéo với các quy định pháp luật khác. Điều kiện hiện hành chủ yếu là yêu cầu kỹ thuật, các yêu cầu về địa điểm, kho bảo quản, trang thiết bị, nhân lực và quy trình quản lý có thể được kiểm tra trong quá trình hoạt động, phù hợp với cơ chế hậu kiểm thay vì tiền kiểm.

Hoàng Ngọc