Cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực nông nghiệp: Tiết kiệm nghìn tỷ đồng, mở rộng dư địa kinh doanh

Giảm mạnh “giấy phép con”

Trong văn bản gửi Bộ Tư pháp về rà soát, đề xuất phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh và phân cấp thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, ngay sau khi nhận được hướng dẫn của Bộ Tư pháp, Bộ đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, yêu cầu các đơn vị trực thuộc tổ chức rà soát toàn diện các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý.

Điểm đáng chú ý là quá trình triển khai không mang tính hình thức. Bộ đã tổ chức nhiều hội nghị tập huấn, họp chuyên đề để thống nhất phương pháp rà soát theo tiêu chí cụ thể. Sự tham gia trực tiếp của lãnh đạo Bộ đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm tiến độ và chất lượng rà soát.

Từ kết quả tổng hợp của các đơn vị, Bộ đã xây dựng phương án cắt giảm, đơn giản hóa với cách tiếp cận định lượng rõ ràng, bao gồm cả thời gian xử lý và chi phí tuân thủ. Đồng thời, phương án phân cấp, phân quyền cũng được thiết kế theo hướng tăng tính chủ động cho địa phương, giảm áp lực cho cấp bộ.

Một trong những kết quả nổi bật là việc cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Theo Luật Đầu tư, Bộ hiện quản lý 40 ngành, nghề thuộc diện này. Sau rà soát, Bộ đã đề xuất cắt giảm 12 ngành và thu hẹp phạm vi của 6 ngành khác.

Tổng thể, tỷ lệ cắt giảm đạt 37,5% - mức cao so với nhiều lĩnh vực khác. Đây là bước đi quan trọng nhằm loại bỏ các rào cản không cần thiết, đặc biệt là các “giấy phép con” vốn gây khó khăn cho doanh nghiệp trong quá trình gia nhập và vận hành thị trường.

Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp trong giải quyết thủ tục hành chính. Ảnh: Thúy Nga

Việc thu hẹp phạm vi ngành nghề kinh doanh có điều kiện cũng mang ý nghĩa lớn, giúp các hoạt động sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường - vốn chịu nhiều quy định kỹ thuật trở nên linh hoạt hơn, phù hợp với thực tiễn.

Không chỉ dừng ở ngành nghề, Bộ còn đạt kết quả đáng kể trong việc cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh. Năm 2025, Bộ đã đơn giản hóa 266/845 điều kiện, tương đương 31,48%.

Tiếp tục thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Bộ đã rà soát và đề xuất cắt giảm thêm 106 điều kiện trong tổng số 579 điều kiện còn lại, đạt 18,3%. Như vậy, sau hai năm thực hiện Nghị quyết số 66/NQ-CP của Chính phủ về chương trình cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh năm 2025 và 2026, tổng số điều kiện được đơn giản hóa đã lên tới 372, tương đương 44%.

Đặc biệt, 10/10 điều kiện kinh doanh không thuộc Luật Đầu tư cũng được đề xuất bãi bỏ hoàn toàn, đạt tỷ lệ 100%. Điều này cho thấy quyết tâm loại bỏ các quy định không còn phù hợp hoặc gây cản trở hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Cắt giảm hơn 50% thời gian và chi phí thủ tục

Cải cách thủ tục hành chính được xem là trụ cột quan trọng trong nỗ lực giảm chi phí cho doanh nghiệp. Trong năm 2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã rà soát 650 thủ tục hành chính, trong đó có 518 thủ tục liên quan trực tiếp đến điều kiện kinh doanh.

Tổng thời gian giải quyết các thủ tục này lên tới 16.667 ngày, với chi phí tuân thủ khoảng 9.702 nghìn tỷ đồng. Sau cải cách, Bộ đã cắt giảm 6.748 ngày, tương đương 40,49% thời gian xử lý và giảm 5.084,5 nghìn tỷ đồng chi phí, tương đương 52,40%.

Chưa dừng lại, Bộ tiếp tục đề xuất cắt giảm thêm 82 thủ tục hành chính (gồm 65 thủ tục cấp bộ và 17 thủ tục cấp tỉnh), giúp giảm thêm khoảng 1.800 ngày giải quyết.

Tính chung, thời gian giải quyết thủ tục đã giảm 51,29%, chi phí tuân thủ giảm 52,4% so với năm 2024, vượt mục tiêu Chính phủ đề ra.

Đáng chú ý, Bộ cũng đề xuất bãi bỏ một thủ tục nội bộ yêu cầu địa phương phải xin ý kiến Bộ khi thẩm định dự án đầu tư theo Luật Đê điều, qua đó loại bỏ một khâu trung gian không cần thiết.

Một điểm sáng khác là việc đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu số. Bộ đã xây dựng 25 cơ sở dữ liệu và hệ thống thông tin phục vụ quản lý, trong đó 4 hệ thống đã vận hành, 21 hệ thống đang tiếp tục hoàn thiện.

Đẩy mạnh cải cách hành chính trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường góp phần tạo lập môi trường đầu tư thông thoáng, minh bạch hơn cho nền kinh tế. Ảnh minh họa.

Đến nay, 12 cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành đã được kết nối với Trung tâm Dữ liệu quốc gia, bao gồm các lĩnh vực quan trọng như đất đai, môi trường, khí tượng thủy văn, thủy sản, nông nghiệp…

Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giúp giảm đáng kể yêu cầu về hồ sơ giấy. Điển hình là việc cho phép khai thác dữ liệu Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để thay thế thành phần hồ sơ trong giải quyết thủ tục hành chính.

Trong số 46 thủ tục hành chính được giao cắt giảm dựa trên dữ liệu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tái cấu trúc quy trình cho 12 thủ tục có thể sử dụng dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu quốc gia như dân cư, hộ tịch điện tử.

Tuy vậy, một số chỉ số vẫn còn dư địa cải thiện, như tỷ lệ số hóa hồ sơ đạt 38,01%, tỷ lệ cấp kết quả điện tử đạt 42,13% và tỷ lệ khai thác lại dữ liệu mới ở mức 0,24%.

Nhìn tổng thể, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã hoàn thành và vượt mức nhiều chỉ tiêu quan trọng về cải cách thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và phân cấp quản lý. Tuy nhiên, để các phương án cải cách đi vào thực tiễn, việc hoàn thiện hệ thống pháp luật là yêu cầu cấp thiết. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã kiến nghị Bộ Tư pháp sớm có hướng dẫn, định hướng sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật liên quan.

Trong bối cảnh nền kinh tế cần thêm động lực tăng trưởng, đặc biệt ở lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, những cải cách mạnh mẽ về thủ tục hành chính được kỳ vọng sẽ tạo ra tác động lan tỏa./.

Diệu Hoa