Cải cách thủ tục hành chính: Kết quả rõ nét, nhưng thực thi vẫn chậm

Tuy nhiên, việc thực thi các phương án cắt giảm còn chậm, tái cấu trúc quy trình giải quyết thủ tục hành chính chưa quyết liệt, nhất là ở cấp địa phương, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ và chất lượng cải cách thủ tục hành chính.

Cần sửa đổi, bổ sung hàng trăm luật

Bộ Tư pháp cho biết, về rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính (TTHC) theo Nghị quyết số 66/NQ-CP ngày 26-3-2025 của Chính phủ, đến tháng 10-2025, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt phương án cắt giảm TTHC, điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của 14 bộ, cơ quan, dự kiến cắt giảm, đơn giản hóa 3.064/4.888 TTHC liên quan hoạt động sản xuất, kinh doanh (đạt 62,7%); cắt giảm 2.263/6.974 điều kiện kinh doanh thuộc ngành, nghề kinh doanh có điều kiện (đạt 32%), vượt chỉ tiêu Nghị quyết số 66/NQ-CP của Chính phủ đặt ra trong năm 2025 là 30%.

Theo đó, cần sửa đổi, bổ sung 484 văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) để thực thi các phương án cắt giảm, đơn giản hóa. Đến nay, 6 bộ, cơ quan đã sửa đổi, bổ sung theo thẩm quyền hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành đối với 12 VBQPPL để thực thi phương án đơn giản hóa 73 TTHC, bãi bỏ 16 TTHC và cắt giảm 24 điều kiện kinh doanh.

Từ tháng 10 đến nay, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ tiếp tục ban hành thêm một số văn bản phê duyệt phương án cắt giảm, đơn giản hóa TTHC liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Nhìn tổng thể, kết quả thống kê, rà soát TTHC ở 3 cấp chính quyền cho thấy, việc triển khai thống kê, rà soát và chuẩn hóa TTHC đã được các bộ, ngành, địa phương thực hiện nghiêm túc, đồng bộ, bám sát yêu cầu của Ban Chỉ đạo Trung ương, qua đó đạt được nhiều kết quả quan trọng. Nổi bật, đã xác định được số lượng TTHC theo từng lĩnh vực, theo thẩm quyền ban hành và thẩm quyền giải quyết ở cả cấp bộ, cấp tỉnh và cấp xã (tính đến ngày 15-12-2025).

Số liệu thống kê hệ thống TTHC hiện hành có quy mô lớn, với tổng số 5.896 TTHC, xác định 1.800 TTHC có thành phần hồ sơ có thể khai thác từ các cơ sở dữ liệu và 1.740 trường thông tin thuộc 21 cơ sở dữ liệu đã sẵn sàng chia sẻ, cho thấy việc cắt giảm giấy tờ, đơn giản hóa thành phần hồ sơ và đẩy mạnh cung cấp dịch vụ công trực tuyến là xu thế tất yếu.

Chưa quyết liệt tái cấu trúc quy trình giải quyết TTHC

Dù vậy, qua rà soát, đối chiếu số liệu thống kê của các bộ, cơ quan ngang bộ, địa phương và số liệu trên cơ sở dữ liệu (CSDL) quốc gia về TTHC, Bộ Tư pháp nhận thấy, số liệu TTHC do các cơ quan Trung ương ban hành thuộc thẩm quyền giải quyết của địa phương trong cùng một lĩnh vực có sự chênh lệch lớn giữa các địa phương. Mặc dù số lượng TTHC được thực hiện tại các địa phương có thể khác nhau phụ thuộc vào thực tế, đặc thù tại địa phương, song, việc chênh lệch quá lớn cho thấy có sự không chính xác trong việc theo dõi, kiểm đếm, thống kê.

Đoàn công tác Văn phòng Chính phủ kiểm tra công tác cải cách hành chính tại tỉnh Bắc Ninh. Ảnh: Chinhphu.vn.

Đối với TTHC do địa phương ban hành, còn thực trạng văn bản Trung ương giao quy định chi tiết nhưng tại một số địa phương chưa thực hiện việc quy định chi tiết TTHC. Bên cạnh đó, việc ban hành TTHC tại địa phương chưa gắn với công tác theo dõi, kiểm tra, giám sát việc ban hành TTHC theo lĩnh vực quản lý nhà nước của các bộ, ngành tại Trung ương.

Chưa kể, công bố lại TTHC ở địa phương còn chậm và chưa thống nhất, cùng một lĩnh vực nhưng cónơi công bố nhiều TTHC, có nơi lại rất ít. Do vậy, việc thực hiện chủ trương thống nhất Hệ thống thông tin TTHC dùng chung tại các bộ, ngành là phù hợp; đồng thời, trong thời gian tới, cần thực hiện việc công bố TTHC theo hướng các TTHC do cơ quan Trung ương ban hành và công bố thống nhất trên cả nước thì địa phương không thực hiện công bố lại; địa phương chỉ công bố đối với TTHC do địa phương chủ động ban hành hoặc được giao quy định chi tiết. Đặc biệt, còn tình trạng cán bộ, công chức, viên chức khi tiếp nhận hồ sơ vẫn yêu cầu người dân cung cấp bản giấy mà không sử dụng dữ liệu, giấy tờ điện tử.

Trước thực tế trên, theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh, Cục Kiểm soát TTHC (Bộ Tư pháp) cần xây dựng quy trình số hóa TTHC, xác định rõ khâu có thể số hóa ngay và khâu cần lộ trình, qua đó tham mưu giải pháp phù hợp, nhất là đối với các thủ tục phức tạp, như: Đất đai, tài sản. Đồng thời, nghiên cứu phương án xây dựng nền tảng dùng chung cho địa phương nhằm thống nhất về pháp lý và quy trình, hạn chế tình trạng mỗi nơi triển khai một kiểu, nhưng vẫn phải bảo đảm tính đặc thù.

Đối với các CSDL quốc gia, CSDL chuyên ngành đã được kết nối, chia sẻ, không được yêu cầu tổ chức, cá nhân nộp lại giấy tờ tương ứng; trách nhiệm tra cứu, xác minh phải thuộc về cơ quan giải quyết TTHC. Do đó,Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh yêu cầu làm rõ hơn việc chưa thực thi phương án đơn giản hóa đối với 30 TTHC liên quan trong lĩnh vực bất động sản. Quá trình triển khai, phảilàm rõ hơn việc chưa thực thi phương án đơn giản hóa đối với 30 TTHC liên quan cấp lại chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản.

“Việc chờ sửa đổi Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản dự kiến đến năm 2026-2027 mới có hiệu lực là thời gian khá dài; cần đánh giá việc tiếp tục duy trì các thủ tục hiện hành có thực sự phù hợp chủ trương triệt để cắt giảm, tháo gỡ khó khăn cho người dân, doanh nghiệp theo Nghị quyết số 66 hay không”, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh phân tích.

Đối với việc không thực thi phương án bãi bỏ một số điều kiện đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực xây dựng (như: Quản lý, vận hành nhà chung cư), Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh cho rằng, cần rà soát lại sự phù hợp, bởi Luật Đầu tư năm 2020 đã loại bỏ dịch vụ quản lý vận hành nhà chung cư khỏi danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Cùng đó, cần tiếp tục hoàn thiện quy định về thành phần hồ sơ theo hướng chấp nhận bản sao, bản sao điện tử và khai thác dữ liệu; không yêu cầu nộp lại giấy tờ đã có trong cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành. Cơ quan có thẩm quyền phải trực tiếp tra cứu, xác thực thông tin, phù hợp các quy định về cơ chế một cửa và chuyển đổi số, nhất là đối với dữ liệu về đăng ký doanh nghiệp, đầu tư, đất đai, lý lịch tư pháp, dân cư, bảo hiểm, môi trường.

Hà Phong