Cải cách mạnh mẽ, đổi mới tư duy để thị trường chứng khoán đóng góp hiệu quả hơn nữa vào nền kinh tế

Áp lực huy động vốn lớn

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết, năm 2025, thị trường chứng khoán Việt Nam đã đạt được nhiều cột mốc quan trọng trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều diễn biến phức tạp, khó lường. Thị trường tiếp tục duy trì hoạt động ổn định, phát triển an toàn, minh bạch, đặc biệt là sự mở rộng mạnh mẽ về quy mô và thanh khoản.

Tính đến hết năm 2025, chỉ số VN-Index tiếp tục lập đỉnh mới, tăng gần 41% so với năm 2024. Thanh khoản thị trường duy trì ở mức cao, với giá trị giao dịch bình quân đạt khoảng 29 nghìn tỷ đồng mỗi phiên, tăng hơn 39% so với năm trước. Quy mô vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt tương đương 77,6% GDP ước tính năm 2025, tăng 39,2% so với năm 2024. Quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp đạt khoảng 11% GDP. Tổng mức vốn hóa của toàn thị trường vốn, bao gồm cổ phiếu, trái phiếu doanh nghiệp và trái phiếu chính phủ, đạt gần 110% GDP.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị. Ảnh: Đức Minh

Tính đến ngày 15/3/2026, thị trường chứng khoán Việt Nam đã có 65 doanh nghiệp có vốn hóa trên 1 tỷ USD, trong đó có 6 doanh nghiệp niêm yết vượt mốc 10 tỷ USD. Số lượng tài khoản nhà đầu tư đạt hơn 11,6 triệu, vượt mục tiêu đề ra trong Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030.

Đặc biệt, những nỗ lực của cơ quan quản lý trong việc đưa vào vận hành hệ thống công nghệ mới KRX, cùng với việc tổ chức FTSE Russell chính thức công bố nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp, sẽ góp phần quan trọng thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài, gia tăng chiều sâu và quy mô thị trường, qua đó nâng cao vị thế của thị trường tài chính Việt Nam trong khu vực.

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã từng bước khẳng định vai trò là một trong những kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế, góp phần thúc đẩy quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, nâng cao tính minh bạch trong hoạt động doanh nghiệp và cải thiện hiệu quả phân bổ nguồn lực của nền kinh tế.

Theo Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng, hội nghị diễn ra trong bối cảnh Đại hội lần thứ XIV của Đảng vừa được tổ chức thành công tốt đẹp. Đại hội Đảng đã xác lập những định hướng, quyết sách, chiến lược mang tính cách mạng nhằm xây dựng và phát triển đất nước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, trong đó bao gồm các nhiệm vụ trọng tâm về xác lập mô hình tăng trưởng mới trên cơ sở khoa học, đổi mới, sáng tạo, đột phá, coi phát triển kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Nhiều mục tiêu phát triển kinh tế quan trọng cũng được xác định như phấn đấu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026 - 2030, GDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt 8.500 USD, tạo cơ sở cho việc hiện thực hóa tầm nhìn đến 2045, Việt Nam trở thành nước phát triển, công nghiệp hiện đại và thu nhập cao.

Trong bối cảnh đó, nhiệm vụ của Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước trong việc huy động, phân bổ hiệu quả các nguồn lực cho các mục tiêu tăng trưởng giai đoạn mới là hết sức nặng nề và thách thức. Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026 - 2030, ngành Tài chính đã chủ động tham mưu xây dựng các kịch bản điều hành gắn với những nhiệm vụ trọng tâm của nhiệm kỳ. Theo đó, tổng nhu cầu vốn của nền kinh tế ước tính tối thiểu khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, trong đó nguồn từ ngân sách nhà nước chỉ chiếm khoảng 20%, còn lại tới 80% phải được huy động từ khu vực xã hội. Trong khi dư địa của chính sách tiền tệ không còn nhiều, thị trường chứng khoán được kỳ vọng sẽ trở thành kênh huy động vốn quan trọng.

Đây là nhiệm vụ hết sức nặng nề, song theo Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng cũng mở ra cơ hội lớn cho các nhà đầu tư, các quỹ đầu tư và cộng đồng doanh nghiệp tham gia thị trường, cùng đồng hành và hưởng lợi từ quá trình phát triển của nền kinh tế.

Nhiệm vụ lớn cần đổi mới mạnh mẽ tư duy

Để hoàn thành nhiệm vụ này, thị trường chứng khoán cần được cải cách quyết liệt hơn nữa để phát triển triển mạnh mẽ theo quan điểm lấy phát triển để ổn định, ổn định để phát triển nhanh, bền vững. Tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Tài chính đề nghị Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, các Sở Giao dịch chứng khoán, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam tập trung triển khai nhiều nhóm giải pháp quan trọng.

Một là, bám sát định hướng chiến lược, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; đổi mới tư duy, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm để hoàn thành mọi nhiệm vụ với quyết tâm cao nhất.

Hai là, tập trung hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng khuôn khổ pháp lý làm nền tảng cho hoạt động của thị trường theo hướng minh bạch, đồng bộ và phù hợp với thông lệ tốt nhất trên thế giới; trong đó trọng tâm là nâng cao chuẩn mực quản trị công ty đại chúng, chuẩn mực công bố thông tin và tăng cường bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư.

Ba là, quyết tâm thực hiện có hiệu quả, đúng thời hạn các giải pháp đã đề ra trong Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán, Đề án Nâng hạng thị trường chứng khoán, Đề án Tái cơ cấu nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán, trong đó tập trung phát triển mạnh quy mô và tính đa dạng của hàng hóa trên thị trường; cần tiếp tục thúc đẩy cổ phần hóa và thoái vốn nhà nước gắn với niêm yết và đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán; khuyến khích các doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp có tiềm năng tăng trưởng cao tham gia thị trường; đồng thời nâng cao chất lượng quản trị và minh bạch thông tin của các doanh nghiệp niêm yết; phát triển cơ sở nhà đầu tư theo hướng bền vững, đặc biệt là nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư dài hạn; tiếp tục phát triển các định chế đầu tư chuyên nghiệp như quỹ đầu tư, quỹ hưu trí, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để thu hút các dòng vốn đầu tư nước ngoài dài hạn, ổn định vào thị trường.

Bốn là, tiếp tục hiện đại hóa hạ tầng thị trường và nâng cao năng lực vận hành. Cần hoàn thiện hệ thống giao dịch, thanh toán và bù trừ theo các chuẩn mực quốc tế; tăng cường năng lực quản lý rủi ro và đảm bảo thị trường vận hành an toàn, thông suốt và hiệu quả.

Năm là, tăng cường kỷ cương, kỷ luật và minh bạch thị trường. Niềm tin của nhà đầu tư là yếu tố cốt lõi đối với sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoán. Vì vậy, cần tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác thanh tra, giám sát, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật nhằm đảm bảo thị trường vận hành công bằng, minh bạch và hiệu quả.

Bộ trưởng Bộ Tài chính chia sẻ, Hội nghị phát triển thị trường chứng khoán lần này được tổ chức trong bối cảnh UBCKNN đang tiếp tục nỗ lực hoàn thành các nhiệm vụ chính trị để Kỷ niệm 30 năm Ngày truyền thống ngành Chứng khoán. 30 năm là hành trình dài với nhiều nỗ lực bền bỉ của các thành viên thị trường, song so với bề dày lịch sử hàng trăm năm của nhiều thị trường phát triển trên thế giới. Năm 2026 là bước khởi đầu, đặt nền móng cho một giai đoạn phát triển mạnh mẽ hơn về quy mô vốn hóa, hiệu quả hoạt động và mức độ lan tỏa đến nền kinh tế, tiến gần hơn tới các chuẩn mực quốc tế.

"Những thành tựu thời gian qua là nền tảng cho những bước tiến vững chắc phía trước - khi chúng ta kết hợp giữa cải cách chính sách, công nghệ, công khai minh bạch và bảo vệ nhà đầu tư. Bộ Tài chính cam kết đồng hành cùng thị trường trong việc tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, minh bạch thông tin, tiếp tục đẩy mạnh cải cách và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư và các thành viên tham gia để thị trường tiếp tục phát triển mạnh mẽ, bền vững và hội nhập toàn cầu" - Bộ trưởng nhấn mạnh./.

Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng tin tưởng rằng, với sự quyết tâm của Chính phủ, sự nỗ lực của các cơ quan quản lý, sự hỗ trợ của các Bộ, ban, ngành, các tổ chức quốc tế và sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư, thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ, trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn hiệu quả cho nền kinh tế, góp phần quan trọng vào sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn tới.

Hồng Quyên