Bữa ăn an toàn: Đừng để vừa ăn vừa lo - Bài 1: Chọn thực phẩm trong ma trận hàng hóa giá rẻ

Bữa ăn an toàn giúp gia đình yên tâm, hạnh phúc hơn. Ảnh minh họa: AI

Giữa áp lực giá cả và vô vàn lựa chọn trên thị trường, người tiêu dùng ngày càng thận trọng hơn khi mua thực phẩm để vừa tiết kiệm chi phí, vừa bảo vệ sức khỏe gia đình.

8 giờ sáng tại chợ Bà Chiểu (TPHCM), những quầy rau, thịt, hải sản đã tấp nập người mua. Chỉ cách đó vài trăm mét, một cửa hàng tiện lợi cũng đông khách không kém với hàng loạt bảng quảng cáo giảm giá. Trên các sàn thương mại điện tử, nhiều thực phẩm được quảng bá với mức giá rẻ.

Sự đa dạng về kênh mua sắm mang đến nhiều cơ hội tiết kiệm cho người tiêu dùng, nhưng cũng đặt ra vấn đề về việc lựa chọn thực phẩm giá rẻ và an toàn.

Một hàng bán bánh bò trên đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, phường Xuân Hòa. Ảnh: Hồ Lam

Cân nhắc giữa giá và chất lượng

Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), trong 5 tháng đầu năm 2026, có 35,3% hộ gia đình cho biết đời sống bị ảnh hưởng bởi giá hàng hóa và dịch vụ tăng cao. Khi nhiều khoản chi tiêu cùng tăng, bữa cơm gia đình cũng chịu sức ép không nhỏ.

Là người thường xuyên lo bữa ăn cho gia đình, chị Nguyễn Thị Thoài, Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ khu phố 39, Hội LHPN phường Thạnh Mỹ Tây, cho biết gia đình chị ưu tiên mua thực phẩm tại siêu thị vì thực phẩm tại đây có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, được kiểm định chặt chẽ, không phải trả giá và có thể thoải mái lựa chọn trong môi trường bảo quản tốt.

Ở góc độ chi tiêu, chị Thoài cho rằng giá thực phẩm hiện nay chưa ảnh hưởng quá lớn đến việc mua sắm của gia đình. Tuy nhiên, chị khẳng định chưa bao giờ lựa chọn thực phẩm chỉ vì giá rẻ. Khi các siêu thị triển khai chương trình giảm giá chính thức, chị đôi lúc cũng mua để tiết kiệm, nhưng không lựa chọn hàng cận hạn sử dụng hoặc thực phẩm không còn tươi ngon.

Người tiêu dùng lựa chọn thịt tại một cửa hàng tiện lợi tại phường Tân Định, TPHCM. Ảnh: Hồ Lam

Trong khi đó, chị Nguyễn Thị Thu Thảo, Ủy viên Ban Thường vụ Hội Liên hiệp Phụ nữ phường Thạnh Mỹ Tây, Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ khu phố 20 kết hợp mua thực phẩm tại cả chợ truyền thống và siêu thị.

Với chị Thảo, giá thực phẩm tăng khiến gia đình phải tính toán kỹ hơn trước mỗi lần đi chợ. Chị thường lập danh sách mua sắm, so sánh giá giữa các kênh phân phối và tận dụng chương trình khuyến mãi để giảm chi phí nhưng vẫn phải bảo đảm dinh dưỡng.

Điều khiến chị băn khoăn nhất hiện nay là nguy cơ thực phẩm mất an toàn, không rõ nguồn gốc hoặc sử dụng hóa chất, chất bảo quản vượt mức cho phép. Vì vậy, chị ưu tiên các địa chỉ bán hàng uy tín thay vì chỉ nhìn vào mức giá. "Tôi không mua thực phẩm chỉ vì rẻ. Giá cả rất quan trọng nhưng chất lượng, nguồn gốc và hạn sử dụng luôn được đặt lên hàng đầu", chị Thảo nói.

Đối với mua sắm trực tuyến, chị Thảo chủ yếu lựa chọn thực phẩm khô, nhu yếu phẩm hoặc các sản phẩm đóng gói. Riêng rau, thịt và hải sản, chị vẫn muốn đến tận nơi để kiểm tra độ tươi trước khi quyết định mua.

Cần nhìn vào bản chất dinh dưỡng và độ tươi mới của thực phẩm

Theo ThS Trương Nhật Khuê Tường, giảng viên Bộ môn Dinh dưỡng và Thực phẩm, Trường Đại học Y Dược TPHCM, có ba sai lầm phổ biến khi gia đình chọn thực phẩm để tiết kiệm là ưu tiên thực phẩm siêu chế biến; bỏ qua nguồn đạm thực vật và mua số lượng lớn nhưng bảo quản kém.

Theo chuyên gia, người tiêu dùng cũng không nên mặc định thực phẩm giá rẻ đồng nghĩa với thực phẩm kém chất lượng vì giá cả không phải là thước đo tuyệt đối của giá trị dinh dưỡng trong thực phẩm.

ThS Trương Nhật Khuê Tường, giảng viên Bộ môn Dinh dưỡng và Thực phẩm, Trường Đại học Y Dược TPHCM: người tiêu dùng nên chuyển sang tư duy "lựa chọn thông minh" nhìn vào bản chất dinh dưỡng và độ tươi mới thay vì chỉ nhìn vào mức giá

"Có những thực phẩm rẻ vì đang đúng mùa vụ, được sản xuất tại địa phương nên giảm chi phí vận chuyển hoặc các loại cá nhỏ (cá cơm, cá trích rất giàu canxi và omega-3 nhưng thường rẻ hơn cá lớn). Đây là nhóm nên được ưu tiên. Tuy nhiên, cũng có những loại thực phẩm đã cận hoặc hết hạn sử dụng, thịt cá ôi thiu được tẩy mùi, hoặc thực phẩm trôi nổi không rõ nguồn gốc xuất xứ.

Do đó, thay vì e ngại "của rẻ là của ôi", người tiêu dùng nên chuyển sang tư duy "lựa chọn thông minh" nhìn vào bản chất dinh dưỡng và độ tươi mới thay vì chỉ nhìn vào mức giá", chị Khuê Tường nói thêm.

Để cân bằng giữa chi phí và chất lượng bữa ăn, ThS Trương Nhật Khuê Tường cho rằng người dân nên giảm lượng thịt đỏ, tăng cường cá nhỏ, tép nhỏ, có thể ăn cả xương hoặc vỏ, giúp bổ sung thêm lượng lớn canxi; tận dụng trứng, các loại hạt và đậu hũ làm nguồn protein thay thế hoặc "độn" chúng thêm vào món thịt, như: thịt kho đậu hũ, trứng đúc thịt để giảm chi phí mà khẩu phần vẫn dồi dào lượng đạm. Đối với rau củ quả, ưu tiên hàng đúng mùa sẽ vừa tươi ngon vừa có giá hợp lý. Người tiêu dùng cũng nên hạn chế mua rau củ đã sơ chế sẵn vì thường có giá cao hơn đáng kể.

Một quầy hàng rau ở chợ Bà Chiểu. Ảnh: Hồ Lam

Đối với các hàng kinh doanh thực phẩm trên đường phố, chuyên gia Khuê Tường nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm. Dao, thớt và dụng cụ chế biến thực phẩm sống phải tách biệt. Bàn chế biến phải sạch sẽ, cách ly hoàn toàn với khu vực rửa chén và nơi tập kết rác. Thực phẩm chín không nên để ở nhiệt độ phòng quá hai giờ và cần được che đậy cẩn thận.

Đặc biệt, dù chịu áp lực về chi phí, các cơ sở kinh doanh không nên sử dụng nguyên liệu trôi nổi hoặc không rõ nguồn gốc để giảm giá thành. Ngoài ra, người trực tiếp chế biến cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, đeo tạp dề, khẩu trang và găng tay sạch khi tiếp xúc với thức ăn chín.

Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng phải cân nhắc giữa giá cả và chất lượng, việc xây dựng một thị trường thực phẩm minh bạch, an toàn là trách nhiệm của mỗi cá nhân, doanh nghiệp, hệ thống phân phối và cơ quan quản lý. Tinh thần này cũng tương đồng với yêu cầu của Tổng Bí thư tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 6/2026 về xây dựng chương trình hành động với phương châm "rõ việc, rõ người, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ kết quả", nhằm tạo ra những chuyển biến cụ thể, thiết thực đối với đời sống người dân.

Trần Hồ Lam