Bến thất tình của Mai Bá Ấn rất tình

Tác giả Lê Văn Huân với Nhà văn Mai Bá Ấn.

Vừa dạy học, vừa làm thơ vừa viết truyện ngắn, tiểu luận phê bình văn học nên trong tiểu luận phê bình cũng chứa một hồn thơ. Tập truyện ngắn "Bến thất tình" của anh do Nhà xuất bản Văn học phát hành gồm có 13 truyện ("Cỏ hoa vùng cát", "Phiên họp tuổi học trò", "Nội trú con gái có hàng dừa xanh ấy!", "Hoa mai chùa cổ", "Phía sau nước mắt", "La la đã chết", "Bằng lăng tím", , "Hạnh", "Nhịp cầu sau lũ", "Chiều xuống nhẹ nhàng…", "Hoài niệm bờ xe nước", "Chiếc khăn tay", "Phía sau nước mắt" và "Bến thất tình"- tên của truyện ngắn nầy được đặt chung cho cả tập truyện.

Đọc truyện của Mai Bá Ấn, ta thương cho thân phận những người con gái, đó là Cô Gái Chung Tình, Chị Bảy góa chồng, rồi những cô Thắm, cô Phượng, Nguyệt, Mây, Hạnh, Ngân, Duyên… Và ta cũng rất cảm thông cho những nhân vật con trai, như Thầy Trình, Hiếu - Sư Giác Huyền, Chàng Năm Trương Chi, ông Năm Thất Tình, Bình thương binh … những mảnh đời thăng trầm, đa truân nhưng phẩm tiết, chất người trong sáng. Phần nhiều những nhân vật của Mai Bá Ấn đều giàu lòng trắc ẩn, nội tâm sâu sắc, phảng phất nét u hoài nhưng kết cục đều có hậu. Phần kết các câu truyện đều rất nhân văn hướng về một tương lai tốt đẹp, vừa đưa người đọc trôi về một miền ký ức, hoài cổ đầy kỷ niệm một thời gian khó, hoạn nạn, chiến tranh… vừa dẫn dắt đến một vùng ánh sáng sưởi ấm tâm hồn.

Bìa tập truyện "Bến thất tình".

Những câu chuyện của Mai Bá Ấn dễ neo lại trong lòng người đọc, câu chữ không cầu kỳ nhưng vẫn lột tả được sự hoa mỹ, không phức tạp hóa nhưng lại đan xen nhau những tình tiết gay cấn, rồi êm đềm tạo ra mạch truyện trôi chảy sông quê đến vùng kết có hậu.

Mở đầu tập truyện là "Cỏ hoa vùng cát" nhân vật chính là thầy Trình một thầy giáo ở miền Nam trước năm 1975. Làm nghề dạy học trong thời buổi chiến tranh. Vì trong thời buổi chiến tranh nên cái lệnh quân dịch của địch đến với thầy. Thầy phải giã từ bục giảng lên ngàn tìm người cách mạng, nhưng lại bị một toán lính "Địa phương quân" bắt lại, đành lòng làm lính ngụy từ đó. Trong một trận đánh, Thầy bị thương, lạc đường may mắn gặp "người bên ta" cứu chữa. Rồi thầy trở thành người lính Cộng sản. Mùa xuân năm 1975, Thầy cưới vợ là cô y tá cách mạng, đảng viên cộng sản. Đến tuổi về hưu thầy dẫn cô về quê sống với vùng cát và thầy xây trên vùng cát một hoa viên…

"Phiên họp học trò" là một câu chuyện cảm động về "vòng tay bè bạn". Thương là một nữ sinh lớp 10 thông minh, học giỏi, đẹp gái, dễ thương, hát hay, cha mất sớm, mẹ làm nông tần tảo sớm hôm nuôi em ăn học bằng đôi tay lam lũ với ruộng đồng. Ngày khai giảng năm mới, năm học lớp 11 đã cận kề nhưng Thương đành phải bỏ học bởi kinh tế gia đình đã hết khả năng… Mai một người bạn thân biết chuyện, liền triệu tập một "phiên họp" bàn kế sách giúp Thương tiếp tục trên con đường học vấn.

Bến Bà Giày (dòng sông Trầu, Tam Mỹ) liên quan đến “Bến Thất tình”.

"Bến Thất tình" tác giả lấy cảm hứng từ khung cảnh bến Sông Trầu ở quê nhà, trước khi vào truyện Mai Bá Ấn đã viết "Gửi bến Sông Trầu quê tôi", nhưng cốt truyện chỉ là "hư cấu hóa" chứ không phải "ghi chép hay phản ánh". Đó là câu chuyện tình giữa Ông Năm Thất tình sống trên một chiếc thuyền với cô gái Chung Tình, bên cạnh hai nhân vật nầy còn có Chị Bảy Góa Chồng với căn nhà lá dừa bên bến sông. Ông Năm đến làng cũng bất ngờ và tương tự như khi rời bỏ làng ra đi. Một cơn lốc biển đã cuốn phăng cả cái gia đình trên chiếc ghe bầu của cha mẹ ông về biển còn ông trôi dạt đến bến sông nầy lúc đó ông chỉ cậu bé lên mười. Làm thuê, mót lúa, tích cóp dần dần ông mua được chiếc thuyền con để câu cá. Đêm đêm tiếng hát ly hương đượm buồm nỗi cô độc cùng nhịp gõ lưới chài của anh chàng đánh cá thôi thúc hoài trái tim một thôn nữ con một nhà giàu có. Gia đình ngăn cấm, cô gái trầm mình xuống dòng sông quê. Rồi một hôm Ông Năm Thất Tình cứu bảy học trò qua sông trong cơn bão lũ, bảy em được bảo toàn sinh mạng trong đó có con của Chị Bảy Góa Chồng nhưng Ông Năm Thất tình đã ra đi… đi mãi cùng với dòng nước lũ dữ ba ngày ba đêm. Ông Năm Thất tình không còn người thân, cô gái Chung tình cha mẹ giận dữ không thờ, cúng. Trong căn nhà lá dừa Chị Bảy Góa chồng bên bến sông là người thờ phượng hai trái tim yêu. Từ đó bến sông có tên Bến Thất tình…

Cứ thế, trong mười ba câu truyện ngắn Mai Bá Ấn đã cho mình đến với những cảnh đời dung dị, chân thành, đầy tình yêu thương, không kém phần gian nan khổ ải nhưng cuối cùng tất cả đều qua đi chỉ còn lại là tình.

Lê Huân