Truyền thống 'Uống nước nhớ nguồn': 'Cây' dân tộc vươn mình nhờ vun bồi cội rễ

Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại là nguồn cảm hứng bất tận cho các sáng tác âm nhạc qua nhiều thời kỳ. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)

Trong mạch nguồn văn hóa dân tộc, đạo lý “Uống nước nhớ nguồn,” “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây” từ lâu đã trở thành sợi chỉ đỏ bền bỉ kết nối các thế hệ người Việt.

Chính sự tri ân đối với tiền nhân đã vun đắp nên tinh thần cố kết cộng đồng, hun đúc ý chí đại đoàn kết dân tộc, tạo nên sức mạnh vô song giúp đất nước vượt qua biết bao cuộc chiến tranh giữ nước. Đến hôm nay, giá trị ấy vẫn vẹn nguyên, trở thành nguồn nội lực bền bỉ, tiếp thêm niềm tin, bản lĩnh và khát vọng phát triển trong hành trình xây dựng một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng.

Từ mạch nguồn truyền thống thiêng liêng

Từ mái nhà nhỏ với bàn thờ gia tiên nghi ngút khói hương, nơi con cháu thành kính tưởng nhớ ông bà, cha mẹ, đến những nghi lễ của dòng họ, tất cả đều thể hiện lòng biết ơn sâu nặng đối với những người đã sinh thành, gây dựng và gìn giữ cội nguồn.

Vượt lên khuôn khổ gia đình, truyền thống ấy được nâng tầm thành ý thức quốc gia qua tín ngưỡng thờ cúng các Vua Hùng – những bậc tiền nhân khai sơn phá thạch, đặt nền móng cho quốc gia Văn Lang và mở đầu hành trình dựng nước của dân tộc Việt Nam.

Suốt hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, lịch sử dân tộc Việt Nam là bản trường ca được viết bằng mồ hôi, nước mắt và máu của biết bao thế hệ. Trên dải đất nhỏ hẹp nhưng kiên cường, cha ông ta không chỉ bền bỉ chống chọi với thiên tai khắc nghiệt mà còn nhiều lần đứng lên đập tan những cuộc xâm lăng của các thế lực hùng mạnh, làm nên những trang sử vàng chói lọi. Đằng sau mỗi chiến công là biết bao hy sinh, mất mát về người và của, nhưng cũng chính từ những thử thách ấy đã tôi luyện nên bản lĩnh, ý chí và truyền thống yêu nước, đoàn kết, bất khuất của dân tộc.

Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Phú Thọ Trần Duy Đông đọc Chúc văn tưởng nhớ tổ tiên, tri ân công đức các Vua Hùng. (Ảnh: Thống Nhất/TTXVN)

Từ cội nguồn thiêng liêng của thời đại các Vua Hùng dựng nước, dòng chảy của tinh thần độc lập, tự chủ và khát vọng tự cường chưa bao giờ ngừng nghỉ. Qua các triều đại phong kiến với những chiến thắng vang dội trên sông Bạch Đằng, ải Chi Lăng, rồi đến Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu” và Đại thắng mùa Xuân 1975, mỗi mốc son đều là kết tinh của sức mạnh cộng đồng được bồi đắp từ truyền thống hướng về cội nguồn.

Đó là sự kế thừa xuyên suốt từ thời đại Hùng Vương đến thời đại Hồ Chí Minh, nơi những giá trị nền tảng của dân tộc không ngừng được phát huy và nâng tầm trong mỗi giai đoạn lịch sử.

Trên khắp mọi miền đất nước, những ngôi đình, ngôi đền, miếu thờ các bậc tiền nhân, anh hùng dân tộc, người khai làng, lập ấp hay ông tổ nghề vẫn lặng lẽ lưu giữ ký ức cộng đồng và nuôi dưỡng lòng biết ơn qua nhiều thế hệ.

Lễ mừng chiến thắng (15/5/1975) tại quảng trường trước trụ sở Ủy ban quân quản thành phố. (Ảnh: TTXVN)

Khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời mùa Thu năm 1945 dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, truyền thống ấy được kế thừa và phát triển lên một tầm cao mới, trở thành nền tảng tinh thần quan trọng để quy tụ sức mạnh toàn dân tộc trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập, bảo vệ Tổ quốc và xây dựng đất nước phồn vinh.

Những ngày tháng Bảy mùa Hè lại nhắc nhớ chúng ta trở về thời điểm 79 năm trước, ngày 27/7/1947 được Chủ tịch Hồ Chí Minh chọn làm Ngày Thương binh toàn quốc (sau đó được đổi là Ngày Thương binh-Liệt sỹ).

Ngày này đã đi vào lịch sử đất nước như một dấu ấn thúc giục, nhắc nhở toàn Ðảng, toàn dân ta phát huy hơn nữa truyền thống "uống nước nhớ nguồn" - một đạo lý nhân văn cao đẹp của dân tộc ta với hàng nghìn năm lịch sử hào hùng.

Trong trái tim nhân dân Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh là biểu tượng thiêng liêng của lòng yêu nước, ý chí độc lập và khát vọng tự do. Cuộc đời và sự nghiệp của Người đã gắn liền với những thắng lợi vĩ đại của dân tộc trong thế kỷ XX, mở ra kỷ nguyên độc lập, thống nhất và phát triển.

Đoàn viên thanh niên xem bức ảnh Bác Hồ và Đoàn công tác của Trung ương trong chuyến thăm, nói chuyện với đồng bào các dân tộc Tây Bắc ở Di tích lịch sử Quốc gia Kỳ đài Thuận Châu. (Ảnh: Quang Quyết/TTXVN)

Những cống hiến to lớn ấy được nhân dân đời đời trân trọng, biết ơn và lịch sử khẳng định. Không chỉ là Anh hùng giải phóng dân tộc, Danh nhân văn hóa kiệt xuất của Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn được cộng đồng quốc tế tôn vinh; UNESCO đã thông qua nghị quyết khuyến nghị các quốc gia cùng kỷ niệm ngày sinh của Người.

Bảo vệ hình tượng, danh dự và di sản của Bác vì thế không chỉ là sự tri ân đối với một vĩ nhân của dân tộc, mà còn là gìn giữ những giá trị trường tồn đã làm nên bản sắc, bản lĩnh và khát vọng Việt Nam.

Đến niềm tin vững bước vào kỷ nguyên mới

Kế thừa tư tưởng lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng ta nhất quán khẳng định con người là trung tâm của chiến lược phát triển, đồng thời là chủ thể sáng tạo, mục tiêu hướng tới và động lực quyết định của mọi thành tựu.

Trong hành trình đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, khát vọng xây dựng một nước Việt Nam hùng cường, phồn vinh và hạnh phúc không chỉ được đo bằng quy mô nền kinh tế hay tốc độ tăng trưởng, mà trước hết được khơi nguồn từ sức mạnh của con người Việt Nam – những con người mang trong mình lòng yêu nước, ý chí tự cường, tinh thần đoàn kết và khát vọng cống hiến không ngừng nghỉ.

Một quốc gia chỉ thực sự hùng cường khi sức mạnh kinh tế song hành với sức mạnh văn hóa, khi sự phát triển vật chất được nâng đỡ bởi nền tảng tinh thần vững bền. (Ảnh: TTXVN)

Nguồn lực vật chất có thể được bồi đắp bằng đầu tư, khoa học - công nghệ có thể được tiếp thu thông qua hội nhập quốc tế, nhưng nguồn lực tinh thần - nền móng bền vững nhất của một quốc gia - chỉ có thể được vun đắp từ chiều sâu văn hóa, truyền thống lịch sử và niềm tin của nhân dân. Chính vì vậy, lòng tri ân không chỉ là một giá trị đạo đức, mà còn trở thành một nguồn lực phát triển, một thành tố quan trọng tạo nên sức mạnh nội sinh của dân tộc.

Khi mỗi người biết trân trọng những hy sinh của các thế hệ đi trước, ý thức gìn giữ những giá trị đã được đánh đổi bằng mồ hôi, xương máu và khát vọng độc lập, thì lòng biết ơn sẽ được chuyển hóa thành trách nhiệm, thành ý chí vượt lên và khát vọng cống hiến cho Tổ quốc.

Hôm nay, trong công cuộc đổi mới và hội nhập, sức mạnh ấy tiếp tục được bồi đắp bằng khát vọng sáng tạo, khát vọng vươn lên làm chủ khoa học, công nghệ, kinh tế tri thức và những giá trị mới của nhân loại. Khi ký ức lịch sử trở thành động lực đổi mới, khi truyền thống được tiếp nối bằng tư duy sáng tạo và khát vọng chinh phục những đỉnh cao mới, dân tộc sẽ có thêm bản lĩnh để vượt qua mọi giới hạn, biến thách thức thành cơ hội và biến khát vọng thành hiện thực.

Đó cũng chính là con đường để hiện thực hóa mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2045 - dấu mốc đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao. Thành công ấy không chỉ được phản chiếu qua những chỉ số tăng trưởng hay những công trình hiện đại, mà còn được đo bằng chất lượng cuộc sống của nhân dân, bằng một nền văn hóa giàu bản sắc, một xã hội nhân văn, đoàn kết và bằng vị thế ngày càng vững chắc của Việt Nam trên trường quốc tế.

Trước dòng chảy dữ dội của không gian mạng, không ít thông tin sai lệch đã cố tình bôi nhọ, xuyên tạc lịch sử và hạ thấp hình ảnh các bậc tiền nhân của dân tộc. Gần đây, cuốn sách “Chuyện với Thanh: Lời kể mới về ánh sáng” cùng nhiều nội dung làm méo mó hình tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh và các nhà lãnh đạo tiền bối đã trở thành những ví dụ điển hình cho thủ đoạn bóp méo sự thật.

Dẫu được ngụy trang dưới vỏ bọc của những luận điệu mới lạ hay cách diễn giải phiến diện, các sản phẩm ấy vẫn không thể làm lung lay những giá trị đã được lịch sử kiểm chứng.

Công lao của các thế hệ đi trước không chỉ được ghi dấu trong sử sách, mà còn hiện hữu trong từng chặng đường phát triển của đất nước và trong lòng biết ơn của hàng triệu người dân Việt Nam. Chính vì vậy, mọi hành vi xúc phạm, xuyên tạc hay phủ nhận lịch sử đều vấp phải sự phản đối mạnh mẽ của dư luận xã hội. Bởi sự thật lịch sử giống như ngọn hải đăng bền bỉ giữa sóng gió thời gian, còn những cống hiến của các bậc tiền nhân vẫn tỏa sáng như những giá trị trường tồn, không dễ bị che lấp bởi bất kỳ màn sương ngụy tạo nào.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tặng bức ảnh “Bác Hồ với thiếu nhi” cho các Đội viên tiêu biểu toàn quốc. (Ảnh: Thống Nhất/TTXVN)

Con đường phía trước chắc chắn vẫn còn nhiều gian nan, thử thách trong bối cảnh thế giới biến động nhanh chóng và cạnh tranh ngày càng quyết liệt. Song lịch sử dân tộc đã khẳng định một chân lý: mỗi khi biết kết tinh sức mạnh của truyền thống với khát vọng của thời đại, Việt Nam đều tạo nên những bước phát triển mang ý nghĩa lịch sử.

Cây chỉ có thể vươn cao khi cắm rễ sâu vào lòng đất; dân tộc chỉ có thể tiến xa khi được nâng đỡ bởi cội nguồn lịch sử và những giá trị bền vững của truyền thống. Mỗi bước phát triển của đất nước, nếu được soi sáng bằng lòng biết ơn đối với các thế hệ đi trước và được dẫn dắt bởi khát vọng cống hiến của mỗi người dân, sẽ tạo nên sức mạnh nội sinh to lớn.

Khi ấy, đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” không chỉ là nét đẹp văn hóa truyền đời, mà còn trở thành động lực tinh thần bền bỉ, đưa Việt Nam vững vàng hiện thực hóa khát vọng hùng cường, phồn vinh và hạnh phúc./.

(Vietnam+)