'Bệ đỡ' tăng trưởng cho TP. Hồ Chí Minh

Ngân hàng “bệ đỡ” cho doanh nghiệp và tham gia vào nhiều trụ cột phát triển của kinh tế TP. Hồ Chí Minh

“Bệ đỡ vốn” cho giai đoạn công nghiệp hóa

Ở giai đoạn đầu đổi mới, đặc biệt từ khi thực hiện mô hình ngân hàng 2 cấp vào đầu những năm 1990, TP. Hồ Chí Minh phát triển dựa trên các trụ cột công nghiệp chế biến, thương mại và xuất khẩu. Khi đó, nhu cầu vốn cho mở rộng sản xuất, phát triển khu công nghiệp, khu chế xuất là rất lớn và hệ thống ngân hàng chính là kênh cung ứng chủ yếu.

Theo nghiên cứu về tác động của việc gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) đối với hệ thống ngân hàng thành phố của NHNN chi nhánh TP. Hồ Chí Minh (nay là NHNN chi nhánh Khu vực 2), quy mô hoạt động của các NHTM trên địa bàn đã tăng nhanh cả về tổng tài sản, huy động vốn và tín dụng, đặc biệt sau khi Việt Nam gia nhập WTO. Nguồn vốn tín dụng tập trung chủ yếu vào khu vực sản xuất, xuất khẩu và thương mại, những lĩnh vực giữ vai trò động lực tăng trưởng của thành phố trong giai đoạn này.

Thực tế cho thấy, tín dụng ngân hàng đã góp phần hình thành và mở rộng các khu công nghiệp, khu chế xuất, hỗ trợ doanh nghiệp tăng năng lực sản xuất và thúc đẩy xuất khẩu. Theo đó, TP. Hồ Chí Minh duy trì được tốc độ tăng trưởng cao trong nhiều năm liên tục, từng bước khẳng định vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước. Ở góc độ này, ngân hàng là “bệ đỡ vốn”, đảm bảo dòng tiền cho nền kinh tế vận hành. Tuy nhiên, vai trò chủ yếu vẫn mang tính hỗ trợ, chưa tác động trực tiếp đến cấu trúc và chất lượng tăng trưởng.

“Cầu nối tài chính” trong giai đoạn hội nhập

Sau khi Việt Nam gia nhập WTO, TP. Hồ Chí Minh bước vào giai đoạn hội nhập sâu rộng với sự gia tăng mạnh mẽ của thương mại quốc tế và dòng vốn đầu tư nước ngoài. Trong đó, vai trò của ngành Ngân hàng đã có bước chuyển quan trọng.

Không chỉ cung ứng vốn, ngân hàng trở thành kênh kết nối tài chính với thị trường toàn cầu. Các dịch vụ thanh toán quốc tế, tài trợ thương mại, kinh doanh ngoại tệ… phát triển mạnh, giúp doanh nghiệp thành phố tiếp cận thị trường quốc tế thuận lợi hơn. Đồng thời, sự tham gia của các ngân hàng nước ngoài đã tạo áp lực cạnh tranh, qua đó nâng cao chất lượng dịch vụ và chuẩn hóa hoạt động theo thông lệ quốc tế. Hệ thống ngân hàng vì vậy không chỉ phục vụ doanh nghiệp trong nước mà còn là cầu nối thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế.

Đến nay, TP. Hồ Chí Minh là địa bàn tập trung rất nhiều các TCTD trong và ngoài nước, với 3.092 địa điểm TCTD (số liệu của NHNN chi nhánh Khu vực 2). Mạng lưới này tạo nên một hạ tầng tài chính hoàn chỉnh, phục vụ trực tiếp cho quá trình hội nhập kinh tế. Trong giai đoạn này, ngân hàng không còn chỉ là “hậu cần vốn” mà đã trở thành “cầu nối tài chính”, mở rộng không gian phát triển của nền kinh tế thành phố.

Ngành kinh tế mũi nhọn trong cơ cấu dịch vụ

Cùng với quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng dịch vụ – công nghiệp – nông nghiệp, ngân hàng đã trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn có đóng góp lớn vào tăng trưởng. Theo bà Trần Thị Ngọc Liên, Phó giám đốc NHNN chi nhánh Khu vực 2, đến cuối tháng 3/2026, tổng dư nợ tín dụng trên địa bàn đạt khoảng 5,286 triệu tỷ đồng, tổng huy động vốn đạt khoảng 5,267 triệu tỷ đồng. Quy mô này phản ánh vai trò trung tâm của TP. Hồ Chí Minh trong hệ thống tài chính quốc gia.

Ở góc độ thực tiễn, ông Phan Đức Tú, Chủ tịch Hội đồng quản trị BIDV cho rằng, điểm khác biệt của hệ thống ngân hàng TP. Hồ Chí Minh là khả năng sử dụng vốn rất cao, khi không chỉ sử dụng hiệu quả nguồn vốn tại chỗ mà còn điều chuyển vốn từ các địa phương khác về phục vụ phát triển kinh tế trên địa bàn. Trong khi đó, TS. Trần Hoàng Ngân, Đại biểu Quốc hội khóa XVI - Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hồ Chí Minh cho biết, quy mô GRDP của thành phố sau sáp nhập đạt trên 112 tỷ USD, tương đương khoảng 1/4 GDP cả nước, với đóng góp ngân sách khoảng 1/3 cả nước.

Những con số này cho thấy TP. Hồ Chí Minh không chỉ là trung tâm kinh tế mà còn là trung tâm tài chính quốc gia, nơi tập trung và phân bổ nguồn lực cho toàn bộ nền kinh tế. Trong cấu trúc đó, ngành Ngân hàng đã trở thành một hạt nhân quan trọng của khu vực dịch vụ, góp phần nâng cao chất lượng tăng trưởng.

Cầu Ba Son kết nối Trung tâm phường Sài Gòn với Thủ Thiêm đang tạo ra một khu vực tăng trưởng mới của TP. Hồ Chí Minh

Đồng hành với các động lực tăng trưởng mới

Trong giai đoạn hiện nay, TP. Hồ Chí Minh định hướng phát triển dựa trên đổi mới sáng tạo, kinh tế số và công nghệ cao. Vai trò của ngành Ngân hàng tiếp tục được nâng lên, không chỉ về quy mô mà còn về chất lượng và định hướng.

Ông Nguyễn Văn Được, Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh cho biết, thành phố đang thúc đẩy phát triển hạ tầng số, dữ liệu lớn và thu hút các nhà đầu tư quốc tế, qua đó kéo theo nhu cầu rất lớn về vốn tín dụng và dịch vụ ngân hàng. Trong quá trình này, các chuyên gia kinh tế cho rằng, trước hết, ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong hỗ trợ doanh nghiệp và phục hồi kinh tế. Thông qua các chương trình tín dụng, đặc biệt là kết nối ngân hàng - doanh nghiệp, dòng vốn được đưa vào các lĩnh vực sản xuất, xuất khẩu, doanh nghiệp nhỏ và vừa… giúp tháo gỡ khó khăn và duy trì hoạt động kinh tế.

Bên cạnh đó, ngành Ngân hàng là một trong những lĩnh vực đi đầu trong chuyển đổi số. Các phương thức thanh toán hiện đại như mobile banking, QR, thanh toán không tiếp xúc… phát triển mạnh, lan tỏa vào các lĩnh vực y tế, giáo dục, giao thông. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả kinh tế, mà còn góp phần hình thành hạ tầng tài chính cho kinh tế số.

Đáng chú ý, tín dụng không chỉ tăng về quy mô mà còn chuyển dịch về chất lượng. Dòng vốn ngày càng tập trung vào các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như công nghiệp hỗ trợ, công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và đặc biệt là tăng trưởng xanh. Dư nợ tín dụng xanh trên địa bàn đã đạt gần 22.000 tỷ đồng vào cuối năm 2025 - theo NHNN chi nhánh khu vực 2, cho thấy xu hướng phát triển bền vững ngày càng rõ nét. Ở giai đoạn này, ngân hàng không chỉ “cung ứng vốn” mà còn định hướng dòng vốn, qua đó tác động trực tiếp đến mô hình tăng trưởng của nền kinh tế.

Hướng tới vai trò định hình tăng trưởng

Trong định hướng dài hạn, TP. Hồ Chí Minh đang phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế. Điều này đặt ra yêu cầu ngành Ngân hàng phải chuyển từ vai trò “phục vụ” sang “dẫn dắt” tăng trưởng.

TS. Trần Du Lịch nhấn mạnh, TP. Hồ Chí Minh cần phát triển mạnh thị trường tài chính và xây dựng trung tâm tài chính quốc tế để tạo động lực tăng trưởng mới. Điều này cho thấy, trong tương lai, ngân hàng sẽ không chỉ là “huyết mạch”, mà còn trở thành nền tảng của hệ sinh thái tài chính - công nghệ, đóng vai trò trung tâm trong cấu trúc kinh tế đô thị hiện đại.

Nhìn lại toàn bộ tiến trình phát triển của TP. Hồ Chí Minh, vai trò của ngành Ngân hàng đã có sự chuyển hóa rõ rệt: Từ “bệ đỡ vốn” cho công nghiệp và thương mại, sang “cầu nối tài chính” trong hội nhập, trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong khu vực dịch vụ và hiện nay là động lực định hình tăng trưởng. Điều này phản ánh mức độ phát triển ngày càng cao của nền kinh tế thành phố. Trong giai đoạn tới, khi TP. Hồ Chí Minh hướng tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số và hội nhập sâu rộng, ngành Ngân hàng sẽ tiếp tục giữ vai trò trung tâm - không chỉ cung ứng nguồn lực mà còn dẫn dắt con đường phát triển.

Hải Nam