Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp: Bài cuối: Kỳ vọng chất lượng hoạt động cơ quan dân cử trong giai đoạn mới

Gắn bó chặt chẽ với thực tiễn đời sống

Bước vào nhiệm kỳ mới, một trong những điểm nhấn đáng chú ý là những đổi mới về tổ chức và hoạt động của các cơ quan dân cử, từ Quốc hội đến HĐND các cấp, theo hướng chuyên nghiệp, hiệu lực và hiệu quả hơn.

Cử tri mong muốn đại biểu giữ mối liên hệ chặt chẽ, phát huy vai trò người đại diện. Ảnh: Bình Nguyên

Ở Trung ương, Quốc hội với 500 đại biểu trúng cử vừa được Hội đồng Bầu cử quốc gia công bố, tiếp tục được kỳ vọng nâng cao chất lượng lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước. Điều đông đảo cử tri quan tâm không chỉ dừng lại ở cơ cấu hay số lượng, mà chính là chất lượng đại biểu – những người có bản lĩnh, tư duy độc lập, khả năng phản biện chính sách, đặc biệt là sự gắn bó chặt chẽ với thực tiễn đời sống, góp phần nâng cao chất lượng nghị trường và quyết sách quốc gia; đi đến cùng trách nhiệm và kết quả, để mỗi kiến nghị của cử tri được phản hồi bằng hành động cụ thể.

Cử tri Võ Trọng Việt, phường Hải Vân, thành phố Đà Nẵng kỳ vọng các đại biểu Quốc hội sẽ tiếp tục lắng nghe ‘nhịp thở’ của cuộc sống, nắm chắc tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân để ban hành những quyết sách sát thực tiễn, khả thi. Trước mắt, việc Quốc hội dự kiến ban hành nghị quyết về văn hóa ngay tại Kỳ họp thứ Nhất cũng cho thấy sự quan tâm đến nền tảng tinh thần của xã hội - điều rất cần thiết cho sự phát triển bền vững của đất nước.

Ở địa phương, việc tăng cường nhân sự chuyên trách, đặc biệt ở cấp tỉnh với việc bổ sung các Ủy viên chuyên trách tại các Ban của HĐND - bước đi nhằm nâng cao tính chuyên sâu, khắc phục tình trạng hoạt động phân tán, kiêm nhiệm - vốn là một trong những “điểm nghẽn” ảnh hưởng đến chất lượng thẩm tra và giám sát trong thời gian qua. Thực tiễn tại một số địa phương cho thấy, những Ban HĐND có đại biểu chuyên trách thường chủ động hơn trong xây dựng chương trình công tác, tổ chức giám sát chuyên đề và đặc biệt là theo dõi, đôn đốc thực hiện các kiến nghị sau giám sát một cách đến cùng.

Chuyên nghiệp hóa hoạt động HĐND cấp cơ sở

Ở cấp xã - cấp gần dân nhất - những đổi mới càng mang ý nghĩa trực tiếp khi gắn với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Việc bố trí đại biểu HĐND chuyên trách tại các Ban, đặc biệt là xu hướng bố trí Trưởng ban chuyên trách trong nhiệm kỳ này đang mở ra kỳ vọng nâng cao rõ rệt chất lượng hoạt động của HĐND cấp cơ sở.

Trước đây, do hầu hết các chức danh của HĐND cấp xã hoạt động kiêm nhiệm, nên công tác thẩm tra, giám sát còn phụ thuộc vào quỹ thời gian hạn hẹp của cán bộ, thiếu tính chủ động và chiều sâu. Trong khi đó, kinh nghiệm từ HĐND cấp tỉnh - nơi các Ban có Trưởng ban chuyên trách - cho thấy, khi có lực lượng chuyên trách, hoạt động của Ban HĐND được tổ chức bài bản hơn, nội dung thẩm tra sắc bén hơn và giám sát đi vào thực chất hơn.

Từ yêu cầu đó, nhiều địa phương đã chủ động đổi mới trong công tác nhân sự. Ông Trần Đình Trung - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Việt Xuyên, Hà Tĩnh nhấn mạnh: “Hoạt động của các Ban của HĐND có vai trò đặc biệt quan trọng. Triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, mặc dù đã bố trí Phó Trưởng ban chuyên trách, song thực tiễn vận hành cho thấy hiệu quả hoạt động của các Ban vẫn chưa đạt như kỳ vọng. Nguyên nhân chủ yếu do Trưởng ban vẫn hoạt động kiêm nhiệm, quỹ thời gian dành cho công tác HĐND còn hạn chế, chưa phát huy đầy đủ vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu. Vì vậy, khi xây dựng phương án nhân sự các Ban HĐND nhiệm kỳ 2026 - 2031, xã xác định phải lựa chọn kỹ lưỡng những người có năng lực, am hiểu chuyên môn để bố trí vào hai Ban, trong đó ưu tiên bố trí Trưởng ban hoạt động chuyên trách..

Không dừng lại ở tổ chức bộ máy, khuôn khổ pháp lý cho hoạt động giám sát cũng đang từng bước hoàn thiện. Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND năm 2025 đã quy định rõ hơn thẩm quyền, trách nhiệm giám sát của đại biểu HĐND cấp tỉnh và cấp xã, tách bạch các nhóm nội dung giám sát, tạo hành lang pháp lý đầy đủ và chặt chẽ hơn. Điều này đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực, bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm của mỗi đại biểu trong thực thi nhiệm vụ.

Từ những đổi mới cả về tổ chức, con người và thể chế, có thể kỳ vọng một nhiệm kỳ mà hoạt động của các cơ quan dân cử sẽ ngày càng thực chất, gần dân và kịp thời hơn. Khi mỗi đại biểu thực sự là “cầu nối” giữa Nhân dân với Nhà nước; khi mỗi nghị quyết không chỉ đúng mà còn trúng, sát thực tiễn; khi hoạt động giám sát không dừng lại ở phát hiện mà đi đến cùng trách nhiệm và kết quả – thì khi đó quyền làm chủ của Nhân dân mới được bảo đảm đầy đủ và sinh động.

Thành công của cuộc bầu cử đã trao “chìa khóa” niềm tin cho đội ngũ đại biểu. Nhưng giá trị của “chìa khóa” ấy chỉ được khẳng định bằng hành động. Hơn lúc nào hết, cử tri đang chờ đợi những chuyển biến cụ thể, bắt đầu từ sự tận tâm, trách nhiệm và bản lĩnh của mỗi đại biểu ngay từ những ngày đầu của nhiệm kỳ mới.

HẠNH PHƯƠNG