Bảo vệ sức khỏe mùa nắng nóng: Sốc nhiệt và đột quỵ - nỗi ám ảnh của thời tiết cực đoan

Gia tăng nguy cơ đột quỵ, sốc nhiệt trong những ngày nắng nóng

Những ngày qua, nền nhiệt tại TP Huế liên tục duy trì ở mức cao từ sáng sớm đến chiều tối khiến cuộc sống và công việc của nhiều người dân bị đảo lộn. Tại nhiều tuyến đường vào giữa trưa, lượng người lưu thông giảm hẳn do thời tiết oi bức, mặt đường hắt nhiệt gay gắt.

Đối với những người lao động ngoài trời như công nhân xây dựng, shipper, người bán hàng rong hay lao động tự do, nắng nóng kéo dài khiến nguy cơ kiệt sức tăng cao. Nhiều người phải thay đổi thời gian làm việc để tránh khung giờ nắng gắt.

Anh Nguyễn Văn Nam (lao động tự do) cho biết, thời tiết nắng nóng kéo dài khiến công việc mưu sinh trở nên vất vả hơn nhiều. Mỗi ngày anh Nam phải di chuyển liên tục ngoài đường từ sáng đến chiều nên thường xuyên rơi vào tình trạng mệt mỏi, mất sức do nắng gắt.

Nắng nóng cực điểm khiến công việc mưu sinh của người dân thêm phần vất vả.

"Có những hôm chạy xe giữa trưa, hơi nóng từ mặt đường hắt lên rất khó chịu, người lúc nào cũng ướt đẫm mồ hôi. Nhiều lúc đang đi cảm thấy choáng váng nên phải tấp vào quán ven đường nghỉ một lúc rồi mới chạy tiếp. Bây giờ đi làm tôi luôn mang theo nước uống và khăn để lau mồ hôi, chứ nắng kiểu này rất dễ kiệt sức", anh Nam chia sẻ.

Tại Trung tâm Cấp cứu và Đột quỵ, Bệnh viện Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế, các bác sĩ tiếp nhận nhiều trường hợp liên quan đến thời tiết nắng nóng, trong đó có những ca bệnh nguy kịch nếu không được cấp cứu kịp thời.

Nhiệt độ môi trường cao không chỉ làm tăng nguy cơ sốc nhiệt mà còn có thể làm nặng thêm các bệnh lý tim mạch, mất nước, rối loạn huyết động và góp phần làm tăng nguy cơ đột quỵ não ở những người có sẵn yếu tố nguy cơ.

Theo thống kê của Trung tâm Cấp cứu và Đột quỵ, từ đầu tháng 3 đến nay tiếp nhận nhiều bệnh nhân nhập viện do say nóng, sốc nhiệt và gần 50 bệnh nhân đột quỵ não. So với cùng kỳ năm trước, số ca sốc nhiệt giảm nhưng số bệnh nhân đột quỵ tăng khoảng 25%.

Một trong những trường hợp điển hình là nam bệnh nhân 30 tuổi (công nhân xây dựng) được đưa vào cấp cứu sau nhiều giờ làm việc liên tục dưới trời nắng gắt. Khoảng 14h30, bệnh nhân xuất hiện tình trạng mệt lả, vã mồ hôi nhiều, đau mỏi cơ và chuột rút ở hai chân.

Qua khai thác bệnh sử, các bác sĩ ghi nhận bệnh nhân làm việc ngoài trời trong thời gian dài, uống ít nước và không nghỉ giải lao đầy đủ. Kết quả thăm khám và xét nghiệm cho thấy bệnh nhân có biểu hiện mất nước nghiêm trọng, suy thận cấp trước thận do giảm thể tích tuần hoàn.

Người lao động mưu sinh trong nắng nóng gay gắt ở Huế.

Bệnh nhân được làm mát tích cực, truyền dịch bù nước và điện giải ngay tại khoa Cấp cứu. Sau điều trị, tình trạng lâm sàng cải thiện rõ rệt, thân nhiệt giảm dần, các triệu chứng chuột rút được kiểm soát. Người bệnh sau đó được tiếp tục theo dõi điều trị và xuất viện mà không để lại di chứng.

PGS.TS Nguyễn Đình Toàn, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu và Đột quỵ, Bệnh viện Trường Đại học Y - Dược Huế cho biết, trong thời gian nắng nóng kéo dài, số ca bệnh liên quan đến nhiệt thường có xu hướng gia tăng. Cả sốc nhiệt và đột quỵ đều là những tình trạng cấp cứu nguy hiểm, đòi hỏi phải được phát hiện và xử trí càng sớm càng tốt.

"Thực tế này cho thấy, người dân tuyệt đối không nên chủ quan trong những ngày thời tiết oi bức, đặc biệt khi phải làm việc ngoài trời hoặc có bệnh nền", PGS.TS Nguyễn Đình Toàn nhấn mạnh.

Chạy đua với thời gian cứu bệnh nhân đột quỵ não do nắng nóng

Không chỉ sốc nhiệt, đột quỵ não cũng là tình trạng cấp cứu tối khẩn có thể xảy ra trong những ngày thời tiết khắc nghiệt.

Mới đây, Trung tâm Cấp cứu và Đột quỵ, Bệnh viện Trường Đại học Y - Dược Huế cứu sống thành công một bệnh nhân nam 59 tuổi, có tiền sử hút thuốc lá nhiều năm. Sau giấc ngủ trưa, người bệnh đột ngột xuất hiện tình trạng liệt nửa người phải, lơ mơ và nhanh chóng được người thân đưa đến bệnh viện.

Bệnh nhân nam nhập viện do đột quỵ tắc mạch.

Kết quả chụp mạch máu não xác định bệnh nhân bị tắc mạch lớn phức tạp gồm tắc động mạch cảnh trong trái và động mạch não giữa trái. Ngay lập tức, ê-kíp can thiệp mạch não được huy động thực hiện lấy huyết khối và đặt giá đỡ tái thông động mạch cảnh bị hẹp nặng. Sau can thiệp, dòng máu lên não được tái lập hoàn toàn, giúp bệnh nhân vượt qua giai đoạn nguy kịch.

PGS.TS Nguyễn Đình Toàn nhấn mạnh, ca bệnh là minh chứng cho thấy việc phát hiện sớm, đưa vào viện sớm và can thiệp đúng thời điểm có thể tạo nên khác biệt rất lớn trong điều trị đột quỵ.

Theo PGS.TS Nguyễn Đình Toàn, với các ca đột quỵ não, việc đến bệnh viện muộn có thể khiến người bệnh mất cơ hội điều trị tái tưới máu, dẫn đến các di chứng nghiêm trọng như liệt nửa người, méo miệng, nói khó, rối loạn nuốt, suy giảm nhận thức hoặc tử vong.

Trong khi đó, sốc nhiệt xảy ra khi cơ thể mất khả năng điều hòa thân nhiệt, nhiệt độ cơ thể tăng cao bất thường, có thể kèm theo rối loạn ý thức, co giật, hôn mê và suy đa cơ quan. Nếu không được cấp cứu kịp thời, người bệnh có nguy cơ tử vong hoặc để lại di chứng nặng nề.

PGS.TS Nguyễn Đình Toàn thăm khám cho người bệnh đột quỵ sau can thiệp.

Do đó, người dân cần nhận biết sớm những dấu hiệu bất thường để đưa người bệnh đến cơ sở y tế kịp thời. Với sốc nhiệt, các dấu hiệu cảnh báo gồm sốt cao, cơ thể nóng bừng, đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, nói nhảm, lơ mơ, kích thích, co giật hoặc ngất.

Đối với đột quỵ não, người dân có thể ghi nhớ nguyên tắc FAST gồm méo miệng hoặc lệch mặt, yếu hoặc tê một bên tay chân, nói khó, nói đớ hoặc không hiểu lời nói. Ngoài ra, các biểu hiện như đột ngột mờ mắt, nhìn đôi, mất thăng bằng, đau đầu dữ dội bất thường hoặc rối loạn ý thức cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo đột quỵ cần được xử trí khẩn cấp.

Mời bạn đọc xem tiếp bài 2: 'Chìa khóa' nào để cơ thể không kiệt sức?

Hoàng Dũng