Bảo vệ người dám làm, kiên quyết xử lý người không chịu làm

Sáng 3/9, Bộ Chính trị, Ban Bí thư tổ chức Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số Nghị quyết, Chỉ thị của Bộ Chính trị. Tại hội nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc đã quán triệt Chuyên đề “Những nội dung trọng tâm, cốt lõi Nghị quyết của Bộ Chính trị về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới”

Xây dựng đội ngũ cán bộ có năng lực và trách nhiệm hành động

Trình bày những nội dung trọng tâm của Nghị quyết số 24-NQ/TW, ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị “Về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới” (Nghị quyết 24), đồng chí Nguyễn Duy Ngọc cho biết, Nghị quyết 24 đã có bước chuyển từ khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm sang xác lập tính tiên phong, gương mẫu, trách nhiệm hành động là chuẩn mực của cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới. Đây là bước phát triển có ý nghĩa nền tảng.

Nghị quyết không chỉ đặt câu hỏi cán bộ nào năng động, sáng tạo để khuyến khích và bảo vệ, mà đặt yêu cầu cao hơn: người cán bộ trong kỷ nguyên mới phải hành động như thế nào để đáp ứng yêu cầu của Đảng, đất nước và Nhân dân? Không phải cán bộ nào cũng phải có một sáng kiến lớn, một đề án đột phá. Nhưng cũng không thể chấp nhận sự thụ động, trì trệ, né tránh trách nhiệm trong thực thi nhiệm vụ.

Việc thuộc thẩm quyền phải quyết định; việc thuộc trách nhiệm phải xử lý; khó khăn phải chủ động tìm cách tháo gỡ; vượt thẩm quyền phải báo cáo cùng phương án đề xuất. Như vậy, từ chỗ “khuyến khích người dám làm”, Nghị quyết tiến tới yêu cầu “xây dựng một đội ngũ cán bộ có năng lực và trách nhiệm hành động”.

Chuyển từ bảo vệ cán bộ sau khi rủi ro đã xảy ra sang kiến tạo môi trường để cán bộ có thể dấn thân hành động và có trách nhiệm ngay từ đầu. Trước khi yêu cầu cán bộ chịu trách nhiệm, tổ chức phải giao rõ việc, giao đủ quyền, bố trí nguồn lực cần thiết, xác định giới hạn thẩm quyền, nhận diện và quản trị rủi ro, theo dõi, hỗ trợ trong quá trình thực hiện.

Đây là sự chuyển đổi rất quan trọng: từ “bảo vệ sau sự việc” sang “bảo vệ bằng thể chế, bằng tổ chức và bằng quản trị rủi ro ngay trong quá trình hành động”. Bảo vệ không phải tạo ra một “vùng an toàn” để cán bộ không phải chịu trách nhiệm, mà là tạo ra một không gian hành động rõ ràng, chấp nhận rủi ro, thử nghiệm có kiểm soát để cán bộ dám chịu trách nhiệm.

Đặt trách nhiệm rất rõ đối với cấp ủy và người đứng đầu

Nghị quyết 24 cũng chuyển từ đặt trọng tâm vào trách nhiệm của cá nhân cán bộ sang xác lập trách nhiệm đồng bộ của cán bộ, tổ chức và người đứng đầu. Nếu chỉ yêu cầu cán bộ dám làm nhưng người có thẩm quyền không dám quyết định; chỉ yêu cầu cấp dưới chịu trách nhiệm nhưng cấp trên không giao quyền, không bố trí nguồn lực, không tháo gỡ và không bảo vệ khi cán bộ hành động đúng thì cơ chế sẽ không thể vận hành.

Vì vậy, Nghị quyết đặt trách nhiệm rất rõ đối với cấp ủy và người đứng đầu. Người đứng đầu không chỉ là người xem xét, quyết định chủ trương đổi mới, mà phải chủ động tạo điều kiện, lựa chọn việc khó, giao người có năng lực, giao quyền, đồng hành, quản trị rủi ro và chịu trách nhiệm trong phạm vi thẩm quyền của mình. Đây là chuyển biến từ “cán bộ phải dám làm” sang “tổ chức phải dám giao việc, dám giao quyền và dám bảo vệ người làm đúng”.

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc quán triệt Chuyên đề “Những nội dung trọng tâm, cốt lõi Nghị quyết của Bộ Chính trị về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới”. (Ảnh: Vân Anh)

Đáng chú ý, Nghị quyết chuyển từ khuyến khích, bảo vệ cán bộ như một cơ chế riêng lẻ trở thành một nội dung xuyên suốt trong công tác cán bộ và quản trị quốc gia hiện đại. Nếu khuyến khích cán bộ dám làm nhưng đánh giá, quy hoạch, bố trí, sử dụng vẫn chưa coi trọng năng lực đổi mới, kết quả giải quyết việc khó và hiệu quả thực thi thì khó tạo động lực.

Điểm mới của Nghị quyết là gắn trực tiếp tinh thần đổi mới, năng lực hành động và quản trị rủi ro với các khâu của công tác cán bộ; lấy thực tiễn và kết quả thực hiện nhiệm vụ làm căn cứ quan trọng để đánh giá, sử dụng cán bộ...

Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc nêu rõ, phải hiểu đầy đủ hai mặt của vấn đề: vừa bảo vệ người dám làm, vừa kiên quyết xử lý người không chịu làm. Đây là vấn đề các cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu đặc biệt lưu ý.

Thực tiễn hiện nay có hai tình trạng khác nhau, không được đánh đồng. Có những cán bộ thực sự muốn làm, có sáng kiến, có năng lực, có động cơ trong sáng, nhưng còn băn khoăn, e ngại vì cơ chế chưa rõ, pháp luật còn chồng chéo, vấn đề mới chưa có tiền lệ, rủi ro khó lường. Đối với những cán bộ như vậy, trách nhiệm của tổ chức là phải tháo gỡ, trao quyền, hướng dẫn, chia sẻ rủi ro và bảo vệ họ.

Nhưng cũng có những cán bộ không phải không dám làm mà thực chất là không muốn làm; ngại khó, ngại va chạm, sợ trách nhiệm, làm việc cầm chừng; việc dễ thì làm, việc khó thì né; việc có lợi thì tích cực, việc chung thì chậm trễ; gặp vấn đề thì đẩy lên trên, đẩy xuống dưới hoặc đẩy sang cơ quan khác. Đặc biệt phải cảnh giác với tình trạng lấy “sợ sai”, “sợ trách nhiệm”, “cơ chế còn vướng”, “pháp luật chưa rõ” làm bình phong cho sự trì trệ, thiếu trách nhiệm, thậm chí che giấu động cơ cá nhân.

Tinh thần của Nghị quyết 24 là bảo vệ người dám làm, nhưng cũng đồng thời phải xác định trách nhiệm người không chịu làm. Không hành động cũng có thể gây hậu quả. Một quyết định sai phải chịu trách nhiệm; nhưng không quyết định, để công việc đình trệ, cơ hội phát triển bị bỏ lỡ, nguồn lực bị lãng phí, người dân và doanh nghiệp phải chịu thiệt hại thì cũng phải chịu trách nhiệm.

Phải phân biệt rất rõ: người muốn làm nhưng gặp rào cản thì phải tháo gỡ; người dám làm vì lợi ích chung thì phải bảo vệ; người làm tốt thì phải trọng dụng; nhưng người có trách nhiệm mà không làm, có thẩm quyền mà không quyết, thấy việc khó mà né tránh, đùn đẩy thì phải xem xét trách nhiệm...Phải từng bước hình thành một văn hóa rất rõ trong hệ thống, không làm cũng phải chịu trách nhiệm; làm chậm cũng phải chịu trách nhiệm; làm không đến nơi đến chốn cũng phải được đánh giá đúng mức. Đây chính là một nội hàm rất quan trọng của tính tiên phong, gương mẫu.

Phải tạo được môi trường và thể chế để người muốn làm có thể làm

Từ việc thống nhất nhận thức những nội dung quan trọng trong Nghị quyết 24 của Bộ Chính trị, đồng chí Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh 5 yêu cầu lớn trong tổ chức thực hiện Nghị quyết.

Trong đó, phải tạo chuyển biến về trách nhiệm hành động, nhất là trách nhiệm của người đứng đầu. Người đứng đầu phải thực sự nêu gương, chủ động nhận việc mới, việc khó, việc phức tạp; phải sâu sát cơ sở, đối thoại với cấp dưới, kịp thời tháo gỡ khó khăn, điểm nghẽn. Không thể yêu cầu cấp dưới dám làm nếu người đứng đầu không dám quyết. Không thể yêu cầu cấp dưới chịu trách nhiệm nếu cấp trên chỉ giao việc nhưng khi khó khăn lại đứng ngoài. Cần chuyển mạnh từ tư duy “quản lý để không xảy ra sai sót” sang “quản trị để tạo ra kết quả”; từ chấp hành máy móc sang chủ động giải quyết công việc.

Đồng thời, phải tạo được môi trường và thể chế để người muốn làm có thể làm. Đây là bước phát triển rất quan trọng của Nghị quyết: từ “bảo vệ sau sự việc” sang “bảo vệ bằng thể chế, bằng tổ chức và bằng quản trị rủi ro ngay trong quá trình hành động”. Đối với những vấn đề mới mà pháp luật chưa quy định hoặc thực tiễn đòi hỏi cách làm mới, phải có không gian thử nghiệm có kiểm soát, xác định rõ phạm vi, đối tượng, thời hạn, nguồn lực, giới hạn rủi ro và trách nhiệm giám sát; thực hiện theo chu trình “thử nghiệm - đánh giá - hoàn thiện - nhân rộng - luật hóa”. Không thể lấy khoảng trống pháp luật để hạn chế đổi mới; nhưng cũng tuyệt đối không được lấy đổi mới làm lý do để tùy tiện làm trái pháp luật.

Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền nhưng phải gắn chặt với quản trị rủi ro, kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình. Không thể yêu cầu cán bộ dám chịu trách nhiệm nếu không giao đủ quyền; nhưng cũng không thể giao quyền mà không kiểm soát.

Bảo vệ cán bộ phải thực chất, nhưng ranh giới bảo vệ phải thật rõ. Khi xem xét trách nhiệm, không được chỉ nhìn vào hậu quả cuối cùng mà phải xem xét toàn diện động cơ, mục đích, mức độ lỗi, bối cảnh thực tiễn, quá trình ra quyết định, khả năng dự báo, kiểm soát rủi ro và nỗ lực khắc phục hậu quả.

Cùng với đó, phải đổi mới mạnh mẽ công tác cán bộ; lấy sản phẩm, kết quả và hiệu quả thực thi làm thước đo chủ yếu. Đây là khâu quyết định để Nghị quyết đi vào cuộc sống. Phải thực hiện thực chất tinh thần: Chọn người theo việc; giao việc để thử thách; lấy kết quả để đánh giá; lấy thực tiễn để phát hiện, trọng dụng và sàng lọc cán bộ.

Theo đồng chí Nguyễn Duy Ngọc, tinh thần xuyên suốt cần quán triệt là: mở đường cho người muốn làm; trao quyền cho người có năng lực; bảo vệ người dám làm vì lợi ích chung; trọng dụng người làm được việc; đồng thời kiên quyết thay thế, sàng lọc những người không làm, không dám chịu trách nhiệm, né tránh, đùn đẩy, trì trệ. Mỗi cán bộ, đảng viên, trước hết là người đứng đầu, phải thực sự tiên phong trong nhận việc khó, gương mẫu trong hành động, đổi mới trong cách làm và chịu trách nhiệm đến cùng về kết quả.

Nếu làm được như vậy, Nghị quyết số 24-NQ/TW sẽ không chỉ giải quyết tình trạng sợ sai, sợ trách nhiệm, mà quan trọng hơn, sẽ góp phần khơi dậy khát vọng cống hiến, giải phóng sức sáng tạo và hình thành một đội ngũ cán bộ hành động, kiến tạo, dám chịu trách nhiệm vì sự phát triển của đất nước và hạnh phúc của Nhân dân.

Vân Thanh