Ông Nguyễn Duy Ngọc: Việc thuộc chức trách, thẩm quyền của đồng chí, tại sao đồng chí không làm?

Sáng 3/9, Bộ Chính trị, Ban Bí thư tổ chức Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số nghị quyết, chỉ thị.

Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc trình bày chuyên đề những nội dung trọng tâm, cốt lõi của Nghị quyết số 24 của Bộ Chính trị về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới.

KHÔNG TẠO RA VÙNG "AN TOÀN" ĐỂ KHÔNG PHẢI CHỊU TRÁCH NHIỆM

Trưởng Ban Tổ chức Trung ương cho biết, đã là cán bộ, đảng viên thì phải tiên phong, gương mẫu; phải có tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Tiên phong không chỉ là đi trước trong nhận thức mà phải đi trước trong hành động. Gương mẫu không chỉ là chấp hành tốt, giữ mình không sai phạm, mà còn phải dám nhận việc khó, dám quyết việc thuộc thẩm quyền, dám chịu trách nhiệm về quyết định của mình và về kết quả công việc được giao. Đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm chính là những biểu hiện cụ thể của tính tiên phong, gương mẫu trong điều kiện mới, trước hết đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý và người đứng đầu.

Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc trình bày chuyên đề

Theo Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, nghị quyết thẳng thắn chỉ ra tình trạng một bộ phận cán bộ làm việc cầm chừng, e ngại rủi ro, sợ sai, đùn đẩy trách nhiệm, né tránh công việc; có nơi còn đổ lỗi cho những hạn chế, bất cập của pháp luật để không dám quyết định.

Vì vậy, ông cho rằng vừa phải khắc phục triệt để tình trạng sợ sai, không dám làm; vừa phải khơi dậy được tinh thần trách nhiệm, tính tiên phong, gương mẫu và khát vọng cống hiến trong mỗi cán bộ, đảng viên. Cán bộ phải chủ động hơn, quyết đoán hơn, sáng tạo hơn; phải có khả năng giải quyết những vấn đề mới, khó, phức tạp, chưa có tiền lệ và tạo ra kết quả thực chất…

Nghị quyết 24 đã có bước chuyển từ khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm sang xác lập tính tiên phong, gương mẫu, trách nhiệm hành động là chuẩn mực của cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới. Theo ông Nguyễn Duy Ngọc, đây là bước phát triển có ý nghĩa nền tảng.

Nghị quyết không chỉ đặt câu hỏi cán bộ nào năng động, sáng tạo để khuyến khích và bảo vệ, mà đặt yêu cầu cao hơn: "người cán bộ trong kỷ nguyên mới phải hành động như thế nào để đáp ứng yêu cầu của Đảng, đất nước và nhân dân".

"Không phải cán bộ nào cũng phải có một sáng kiến lớn, một đề án đột phá. Nhưng cũng không thể chấp nhận sự thụ động, trì trệ, né tránh trách nhiệm trong thực thi nhiệm vụ. Việc thuộc thẩm quyền phải quyết định; việc thuộc trách nhiệm phải xử lý; khó khăn phải chủ động tìm cách tháo gỡ; vượt thẩm quyền phải báo cáo cùng phương án đề xuất", ông Nguyễn Duy Ngọc phân tích.

Nghị quyết 24 cũng chuyển từ bảo vệ cán bộ sau khi rủi ro đã xảy ra sang kiến tạo môi trường để cán bộ có thể dấn thân hành động và có trách nhiệm ngay từ đầu. Trưởng Ban Tổ chức Trung ương nêu rõ, bảo vệ cán bộ không thể chỉ bắt đầu khi đã xảy ra sai sót, thiệt hại rồi mới xem xét miễn hay giảm trách nhiệm.

Trước khi yêu cầu cán bộ chịu trách nhiệm, tổ chức phải giao rõ việc, giao đủ quyền, bố trí nguồn lực cần thiết, xác định giới hạn thẩm quyền, nhận diện và quản trị rủi ro, theo dõi, hỗ trợ trong quá trình thực hiện.

Đây là sự chuyển đổi rất quan trọng: từ “bảo vệ sau sự việc” sang “bảo vệ bằng thể chế, bằng tổ chức và bằng quản trị rủi ro ngay trong quá trình hành động”. Ông khẳng định bảo vệ không phải tạo ra một “vùng an toàn” để cán bộ không phải chịu trách nhiệm, mà là tạo ra một không gian hành động rõ ràng, chấp nhận rủi ro, thử nghiệm có kiểm soát để cán bộ dám chịu trách nhiệm.

CHỌN NGƯỜI THEO VIỆC, GIAO VIỆC ĐỂ THỬ THÁCH

Nghị quyết 24 đặt trọng tâm vào trách nhiệm của cá nhân cán bộ sang xác lập trách nhiệm đồng bộ của cán bộ, tổ chức và người đứng đầu. Theo đó, người đứng đầu không chỉ là người xem xét, quyết định chủ trương đổi mới, mà phải chủ động tạo điều kiện, lựa chọn việc khó, giao người có năng lực, giao quyền, đồng hành, quản trị rủi ro và chịu trách nhiệm trong phạm vi thẩm quyền của mình.

Đây là chuyển biến từ “cán bộ phải dám làm” sang “tổ chức phải dám giao việc, dám giao quyền và dám bảo vệ người làm đúng”.

Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị. Ảnh: QH

Nghị quyết chuyển từ khuyến khích, bảo vệ cán bộ như một cơ chế riêng lẻ trở thành một nội dung xuyên suốt trong công tác cán bộ và quản trị quốc gia hiện đại. Tinh thần được ông Nguyễn Duy Ngọc nêu: chọn người theo việc, giao việc để thử thách, lấy sản phẩm và kết quả để đánh giá, lấy thực tiễn để phát hiện, trọng dụng và sàng lọc cán bộ.

Người làm được việc, có sản phẩm, tạo hiệu quả thực chất phải được ghi nhận, tôn vinh và trọng dụng. Người trì trệ, đùn đẩy, né tránh, làm việc cầm chừng hoặc đặt lợi ích cá nhân lên trên lợi ích chung phải được nhận diện, sàng lọc và xử lý phù hợp.

Trưởng Ban Tổ chức Trung ương khẳng định đích đến của nghị quyết không chỉ là khắc phục tâm lý sợ sai, sợ trách nhiệm của cán bộ. Yêu cầu cao hơn là hình thành một môi trường trong đó chủ động, đổi mới, dấn thân, trách nhiệm, liêm chính và hiệu quả trở thành chuẩn mực; còn trì trệ, né tránh, đùn đẩy không còn là lựa chọn an toàn. 

Ông đặc biệt lưu ý phải hiểu đầy đủ hai mặt của vấn đề: vừa bảo vệ người dám làm, vừa kiên quyết xử lý người không chịu làm.

Có những cán bộ thực sự muốn làm, có sáng kiến, có năng lực, có động cơ trong sáng, nhưng còn băn khoăn, e ngại vì cơ chế chưa rõ, pháp luật còn chồng chéo, vấn đề mới chưa có tiền lệ, rủi ro khó lường. Với những cán bộ như vậy, trách nhiệm của tổ chức là phải tháo gỡ, trao quyền, hướng dẫn, chia sẻ rủi ro và bảo vệ họ.

Nhưng cũng có những cán bộ không phải không dám làm mà thực chất là không muốn làm; ngại khó, ngại va chạm, sợ trách nhiệm, làm việc cầm chừng; việc dễ thì làm, việc khó thì né; việc có lợi thì tích cực, việc chung thì chậm trễ; gặp vấn đề thì đẩy lên trên, đẩy xuống dưới hoặc đẩy sang cơ quan khác.

Đặc biệt, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương lưu ý phải cảnh giác với tình trạng lấy “sợ sai”, “sợ trách nhiệm”, “cơ chế còn vướng”, “pháp luật chưa rõ” làm bình phong cho sự trì trệ, thiếu trách nhiệm, thậm chí che giấu động cơ cá nhân.

Tinh thần của Nghị quyết 24 là bảo vệ người dám làm, nhưng cũng đồng thời phải xác định trách nhiệm người không chịu làm. Không hành động cũng có thể gây hậu quả. Một quyết định sai phải chịu trách nhiệm; nhưng không quyết định, để công việc đình trệ, cơ hội phát triển bị bỏ lỡ, nguồn lực bị lãng phí, người dân và doanh nghiệp phải chịu thiệt hại thì cũng phải chịu trách nhiệm.

"Chúng ta lâu nay thường chú ý kiểm tra cán bộ làm sai cái gì. Trong giai đoạn mới, cần quan tâm thêm cả một câu hỏi khác: việc thuộc chức trách, thẩm quyền của đồng chí, tại sao đồng chí không làm?", ông cho hay đây chính là một nội hàm rất quan trọng của tính tiên phong, gương mẫu.

Ông cho rằng trước hết phải tạo chuyển biến về trách nhiệm hành động, nhất là trách nhiệm của người đứng đầu; phải tạo được môi trường và thể chế để người muốn làm có thể làm.

Trưởng Ban Tổ chức Trung ương đề nghị đẩy mạnh phân cấp, phân quyền nhưng phải gắn chặt với quản trị rủi ro, kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình; bảo vệ cán bộ phải thực chất, nhưng ranh giới bảo vệ phải thật rõ.

Trần Thường

Phạm Hải