Bộ Chính trị: Ưu tiên áp dụng nguyên tắc có lợi bảo vệ cán bộ có động cơ trong sáng, vì lợi ích chung

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vừa ký ban hành Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới.

Khắc phục triệt để tình trạng e ngại, sợ sai, làm việc cầm chừng

Theo nghị quyết, tinh thần tiên phong, gương mẫu, đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên là yếu tố có ý nghĩa quyết định để khơi thông nguồn lực, giải phóng sức sáng tạo, tạo động lực phát triển, góp phần hiện thực hoá mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030, 2045.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Ảnh: Minh Châu.

Nghị quyết nhấn mạnh, cần tôn vinh, trọng dụng và bảo vệ cán bộ gắn với hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, quản trị rủi ro và trách nhiệm giải trình; bảo đảm cán bộ có không gian cống hiến, thẩm quyền và trách nhiệm rõ ràng, được bảo vệ khi có động cơ trong sáng, thực hiện đúng chủ trương, vì lợi ích chung.

Xem xét miễn trừ, giảm nhẹ trách nhiệm đối với rủi ro khách quan, sai sót trong quá trình đổi mới, thử nghiệm, trên cơ sở đánh giá đầy đủ bối cảnh thực tiễn và đặt lợi ích quốc gia - dân tộc lên trên hết, trước hết.

Khuyến khích đổi mới, sáng tạo, kiến tạo cơ chế, chính sách đặc thù, đột phá gắn với siết chặt kỷ luật, kỷ cương, minh bạch, trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực. Phân định rõ giữa đổi mới và vi phạm; thực hiện nhất quán, xuyên suốt cơ chế "giao quyền - giám sát thực thi - quản trị rủi ro - đánh giá bằng kết quả". Chủ động phòng ngừa, kiên quyết ngăn chặn và xử lý nghiêm hành vi lợi dụng danh nghĩa đổi mới, sáng tạo, dấn thân, đột phá để hợp thức hoá sai phạm, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, lợi ích nhóm.

Nghị quyết nêu mục tiêu khắc phục triệt để tình trạng e ngại, sợ sai, làm việc cầm chừng, né tránh, đùn đẩy trách nhiệm; tạo chuyển biến rõ nét về kỷ luật, kỷ cương, chất lượng và hiệu quả thực thi nhiệm vụ. Cùng với đó, thiết lập cơ chế kiểm soát quyền lực, quản trị rủi ro, phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm và bảo vệ cán bộ đúng người, đúng việc, đúng bản chất.

Bảo vệ cán bộ có động cơ trong sáng, vì lợi ích chung

Nghị quyết đề ra nhiều nhóm nhiệm vụ, giải pháp, trong đó lưu ý cần đổi mới mạnh mẽ tư duy, phương pháp, lề lối làm việc của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức; chuyển từ tư duy quản lý hành chính, phục tùng "máy móc" sang tư duy kiến tạo, hành động, chủ động giải quyết công việc, lấy sản phẩm, kết quả và hiệu quả thực tế làm thước đo chủ yếu.

“Kiên quyết khắc phục triệt để tư tưởng trông chờ, ỷ lại, tâm lý e ngại, sợ sai, sợ chịu trách nhiệm, né tránh, đùn đẩy, làm việc cầm chừng gây ách tắc, cản trở phát triển. Xử lý nghiêm tổ chức, cá nhân, nhất là người đứng đầu có biểu hiện né tránh, đùn đẩy, kéo dài thời gian hoặc không thực hiện đầy đủ trách nhiệm xem xét, quyết định các đề xuất đổi mới, sáng tạo thuộc thẩm quyền mà không có lý do chính đáng”, nghị quyết nêu rõ.

Nghị quyết cũng nêu việc tập trung hoàn thiện thể chế, pháp luật và cơ chế đặc thù trọng dụng, bảo vệ cán bộ.Khẳng định cán bộ thực hiện đúng đường lối, chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước được bảo vệ; trường hợp pháp luật quy định chưa rõ, chưa thống nhất hoặc không còn phù hợp với thực tiễn, phải được xem xét khách quan, toàn diện và ưu tiên áp dụng nguyên tắc có lợi để bảo vệ cán bộ có động cơ trong sáng, vì lợi ích chung.

Hoàn thiện cơ chế phát hiện, tôn vinh, trọng dụng và bảo vệ cán bộ đổi mới, sáng tạo. Phân loại đề xuất nhiệm vụ, giải pháp đổi mới, sáng tạo theo quy mô, mức độ rủi ro và thẩm quyền để áp dụng cơ chế kiểm soát phù hợp, gắn với phân cấp, phân quyền và trách nhiệm giải trình.

Đối với các nhiệm vụ, giải pháp đột phá về thực thi, khi đã có cơ sở pháp lý nhưng còn vướng mắc trong thực tiễn hoặc do sự thay đổi nhanh chóng về công nghệ, cần mở rộng không gian tự chủ, giao quyền quyết định và tự chịu trách nhiệm cho người đứng đầu; thực hiện quản trị rủi ro tương ứng với quy mô, mức độ tác động; nghiên cứu áp dụng cơ chế chấp nhận rủi ro thử nghiệm và loại trừ hoàn toàn trách nhiệm pháp lý khi xảy ra thiệt hại do nguyên nhân khách quan.

“Quy định chặt chẽ tiêu chí, điều kiện miễn, giảm trừ trách nhiệm; phân định rõ ranh giới giữa đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung với hành vi lợi dụng, cố ý làm trái, thiếu trách nhiệm hoặc vụ lợi. Không lợi dụng khuyến khích đổi mới, sáng tạo, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung để bao che hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, lợi ích nhóm; vi phạm nguyên tắc của Đảng, pháp luật của Nhà nước; xâm phạm lợi ích quốc gia - dân tộc, quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của tổ chức, cá nhân”, nghị quyết nêu rõ.

Xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng chủ trương đổi mới, sáng tạo để tham nhũng, tiêu cực, vụ lợi, lợi ích nhóm

Nghị quyết cũng nêu việc thực hiện cơ chế bảo vệ bao trùm, xuyên suốt; minh bạch quy trình miễn, giảm trách nhiệm gắn với đổi mới công tác kiểm tra, giám sát. Thực hiện cơ chế bảo vệ toàn diện đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia các khâu tham mưu, thẩm định, quyết định và tổ chức thực hiện nhiệm vụ, giải pháp đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung.

Việc xem xét trách nhiệm phải căn cứ vào động cơ, mục đích, mức độ lỗi, quá trình ra quyết định, việc tuân thủ chủ trương, phương án đã được phê duyệt, khả năng dự báo, kiểm soát rủi ro, hậu quả và việc chủ động ngăn chặn, khắc phục. Kết quả, lợi ích đạt được là căn cứ quan trọng để đánh giá, nhưng không phải căn cứ duy nhất để xem xét miễn trừ, giảm nhẹ trách nhiệm.

Không xử lý hoặc loại trừ trách nhiệm đối với những trường hợp thiệt hại phát sinh hoàn toàn do nguyên nhân khách quan, không thể dự báo, khi cán bộ đã áp dụng đầy đủ các biện pháp cần thiết.

Xem xét miễn hoặc giảm trách nhiệm đối với trường hợp phát sinh sai sót không cố ý, không vụ lợi, thực hiện đúng chủ trương, phương án được cấp có thẩm quyền phê duyệt và đã chủ động báo cáo, phòng ngừa, khắc phục tối đa hậu quả. Không áp dụng cơ chế bảo vệ, xử lý nghiêm đối với các trường hợp cố ý làm trái, vụ lợi, che giấu thông tin, bỏ qua cảnh báo hoặc tự ý vượt phạm vi được phê duyệt.

Kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng chủ trương đổi mới, sáng tạo để tham nhũng, tiêu cực, vụ lợi, lợi ích nhóm, hợp thức hoá sai phạm, cố ý làm trái quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước; tự ý vượt thẩm quyền, bỏ qua cảnh báo, không thực hiện đầy đủ trách nhiệm. Xử lý nghiêm tổ chức, cá nhân thiếu trách nhiệm trong việc xem xét, bảo vệ cán bộ, cản trở hoặc làm giảm động lực đổi mới, sáng tạo, cống hiến của cán bộ trong hệ thống chính trị.

Nghị quyết cũng lưu ý đột phá mạnh mẽ trong công tác cán bộ, lấy hiệu quả đổi mới, sáng tạo làm thước đo cốt lõi, tạo động lực, tôn vinh và trọng dụng cán bộ. Kịp thời phát hiện, trọng dụng cán bộ có năng lực, có sản phẩm, hiệu quả thực chất; kiên quyết sàng lọc, thay thế cán bộ né tránh, đùn đẩy, làm việc cầm chừng, thiếu trách nhiệm hoặc có biểu hiện vụ lợi, vì lợi ích cá nhân không chính đáng.

Trong số các nhiệm vụ cụ thể, Ủy ban Kiểm tra Trung ương được giao đổi mới công tác kiểm tra, giám sát theo hướng phòng ngừa, cảnh báo sớm, kịp thời chấn chỉnh các sai sót ngay khi mới phát sinh; xử lý nghiêm các trường hợp lợi dụng chủ trương để trục lợi, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực hoặc bao che sai phạm...

Trường Phong