Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng: Lấy xây làm gốc, lấy sự thật làm nền

Giữ vững “trận địa tư tưởng”

Tại phiên thảo luận “Phát huy vai trò của báo chí trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng” sáng 20/6 trong khuôn khổ Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026, Phó Tổng Biên tập Báo Quân đội Nhân dân, Đại tá Lê Ngọc Long cho biết, bước vào thời đại số, cuộc đấu tranh tư tưởng không chỉ trên mặt báo hay các diễn đàn truyền thống, mà đang diễn ra từng giờ, từng phút trên không gian mạng. Thế lực thù địch lợi dụng mạng xã hội, công nghệ, trí tuệ nhân tạo để phát tán thông tin sai trái, xuyên tạc, kích động chia rẽ, gây nhiễu loạn nhận thức và làm xói mòn niềm tin xã hội. Nhiều luận điệu chống phá không xuất hiện trực diện mà ngụy trang dưới danh nghĩa phản biện, nghiên cứu học thuật hoặc đấu tranh chống tiêu cực...

Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Tổng Biên tập báo Nhân dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh và các đại biểu tham gia phiên thảo luận "Phát huy vai trò của báo chí trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng" ngày 20/6. Ảnh: Quang Khánh

Thiếu tướng, PGS. TS. Nguyễn Văn Sáu, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng chỉ rõ “vùng xám nhận thức” hiện nay. Đó là sự pha trộn thật - giả, “nửa đúng, nửa sai”, giữa hiện tượng cá biệt và bản chất của vấn đề, giữa quyền tự do dân chủ với biểu hiện cực đoan… Sự trỗi dậy của công nghệ càng làm cho cuộc chiến này phức tạp, tạo áp lực lớn đối với báo chí chính thống. Để khắc phục, các cơ quan báo chí cần nâng cao năng lực lãnh đạo, quản lý, cung cấp thông tin chính xác, đúng định hướng để thu hẹp “đất sống” của thông tin sai lệch.

Theo Trưởng Ban Xây dựng Đảng, Tạp chí Cộng sản Ngô Minh Tuấn, về tốc độ, báo chí không thể đua tranh với mạng xã hội. Bởi lẽ quy trình làm báo đòi hỏi sự kiểm chứng khắt khe, nhiều tầng nấc, khiến thông tin xuất bản có độ trễ. Tuy nhiên, sự thận trọng này không làm cho báo chí tụt hậu, mà là khoảng cần thiết để báo chí gạn đục khơi trong, đưa đến cho công chúng thông tin xác đáng. Đó cũng là lợi thế cạnh tranh của báo chí cách mạng trong cuộc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Khơi dậy niềm tin và quy tụ lòng người

Cuộc đấu tranh tư tưởng ngày nay có phải là cuộc đấu tranh giữa đúng và sai, hay sâu xa hơn là cuộc đấu tranh về tốc độ, công nghệ và niềm tin đối với báo chí? Theo PGS. TS. Đỗ Chí Nghĩa, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội, hiện các thế lực thù địch đã thay đổi phương thức chống phá, không chỉ phát tán thông tin sai lệch mà còn tìm cách tạo ra trạng thái hoài nghi. Nguy hiểm là mục tiêu của họ không nhất thiết khiến công chúng tin vào những thông tin sai lệch đó, mà làm suy giảm niềm tin của công chúng vào mọi nguồn thông tin. Bởi vậy, bản chất của cuộc đấu tranh tư tưởng hiện nay là cuộc đấu tranh nhằm bảo vệ niềm tin xã hội, niềm tin của công chúng.

Niềm tin của Nhân dân là tài sản lớn nhất của quốc gia. Khi tấn công vào niềm tin xã hội, các thế lực thù địch thực chất đang tấn công vào nguồn lực quan trọng nhất của đất nước. Dẫn lời Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng trong bài phát biểu nhậm chức trước Quốc hội, PGS. TS. Đỗ Chí Nghĩa phân tích: bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không nằm ở nguyên lý mà phải chuyển hóa thành đời sống. Báo chí phải gắn với người thật việc thật, bám sát thực tiễn sinh động. Người dân còn phải đối diện với nhiều áp lực của cuộc sống khiến khả năng tập trung, tìm hiểu thấu đáo các vấn đề lớn của đất nước bị hạn chế. Thách thức của báo chí là phải thu hút người dân quan tâm những vấn đề liên quan đến vận mệnh đất nước, giúp xã hội bình tĩnh hơn, nhân văn hơn trước những biến động của đời sống.

“Báo chí phải giúp người dân hiểu được bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không phải là điều gì trừu tượng, mà thực chất chính là bảo vệ cuộc sống ấm no, hạnh phúc, bình an, bảo vệ xã hội phát triển dưới sự lãnh đạo của Đảng. Nhà báo trao gửi niềm tin, lan tỏa niềm tin trong xã hội, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cũng chính là tự xây đắp niềm tin cho mình”, PGS. TS. Đỗ Chí Nghĩa nói.

Nhiều trường hợp báo chí đi sau mạng xã hội khi đề cập đến vấn đề “nóng” của đời sống. Đặt vấn đề như vậy, PGS. TS. Phạm Minh Sơn, Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền cho rằng, thực tế báo chí không cần đặt mình vào thế đi sau. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là phản bác các quan điểm sai trái, mà còn phải chủ động cung cấp thông tin chính xác, xây dựng niềm tin của công chúng vào những thông tin mà báo chính thống cung cấp. "Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, báo chí còn phải xây. Đó chính là chủ động xây dựng thông tin tích cực, lấy cái đẹp dẹp cái xấu. Lợi thế cạnh tranh cốt lõi của báo chí không nằm ở tốc độ đơn thuần, mà nằm ở tính xác thực, trách nhiệm xã hội, tính nhân văn và khả năng dẫn dắt dư luận trên cơ sở sự thật", PGS. TS. Phạm Minh Sơn nhấn mạnh.

Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị định hướng rất rõ: xây là cơ bản, lâu dài; chống là quan trọng, cấp bách. Theo nhà báo Đỗ Phú Thọ, Tổng Biên tập Báo Cựu chiến binh Việt Nam, từ phương châm này, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng trên báo chí tới đây cần có sự chuyển biến mạnh mẽ về chất. Bên cạnh tác phẩm phản bác trực diện, những phóng sự, ký sự, điều tra, chân dung điển hình tiên tiến hay các câu chuyện truyền cảm hứng về sự phát triển của đất nước cũng chính là những "viên gạch" bền vững xây dựng niềm tin xã hội.

Đại tá Lê Ngọc Long đồng tình: "Một tác phẩm báo chí thực sự có giá trị không chỉ giúp người đọc hiểu đúng mà còn giúp người đọc tin hơn, yêu hơn và có trách nhiệm hơn với đất nước. Sức mạnh lớn nhất của báo chí cách mạng không chỉ nằm ở khả năng phản bác cái sai mà còn ở khả năng khơi dậy niềm tin, truyền cảm hứng và quy tụ lòng người".

Khôi Nguyên