Bảo hiểm thất nghiệp: Từ 'điểm tựa' an sinh đến động lực phát triển thị trường lao động

Không chỉ bảo đảm thu nhập cho người lao động khi mất việc làm, chính sách bảo hiểm thất nghiệp ngày càng phát huy hiệu quả trong tư vấn, giới thiệu việc làm, hỗ trợ học nghề và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, góp phần xây dựng thị trường lao động hiện đại, linh hoạt và phát triển bền vững.

Các doanh nghiệp tại Hà Nội có nhu cầu tuyển dụng nhiều nhân sự với đa dạng ngành nghề. Ảnh: Nguyễn Hải

Mở rộng diện bao phủ

Trong bối cảnh thị trường lao động từng bước chuyển dịch theo hướng tích cực, việc mở rộng diện bao phủ bảo hiểm thất nghiệp tiếp tục tạo nền tảng quan trọng để bảo đảm an sinh xã hội và nâng cao khả năng ứng phó trước những biến động của nền kinh tế.

Theo Bảo hiểm xã hội Việt Nam, đến hết tháng 6-2026, cả nước có 17,56 triệu người tham gia bảo hiểm thất nghiệp, tăng 14,4% so với cùng kỳ năm trước và chiếm phần lớn trong tổng số 22,23 triệu người tham gia bảo hiểm xã hội. Đây không chỉ là sự gia tăng về số lượng mà còn phản ánh niềm tin ngày càng lớn của người lao động và người sử dụng lao động đối với chính sách bảo hiểm thất nghiệp.

Cùng với việc mở rộng diện bao phủ, công tác giải quyết chế độ tiếp tục được thực hiện kịp thời, đúng quy định. Trong nửa đầu năm 2026, hơn 349 nghìn quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp đã được giải quyết, giúp người lao động có nguồn tài chính để ổn định cuộc sống trong thời gian tìm kiếm việc làm mới. Đồng thời, hơn 8,2 nghìn quyết định hỗ trợ học nghề được ban hành, tạo điều kiện để người lao động bổ sung kỹ năng, nâng cao trình độ chuyên môn và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường lao động.

Thực tiễn cho thấy, nếu trước đây bảo hiểm thất nghiệp chủ yếu được nhìn nhận là chính sách hỗ trợ người lao động khi mất việc làm thì hiện nay vai trò của chính sách này đã được mở rộng. Việc kết hợp giữa trợ cấp thất nghiệp với tư vấn nghề nghiệp, đào tạo nghề và kết nối việc làm đang tạo nên chuỗi hỗ trợ liên tục, giúp người lao động không chỉ vượt qua giai đoạn khó khăn trước mắt mà còn có cơ hội sớm quay trở lại thị trường lao động với kỹ năng phù hợp hơn.

Phát triển nguồn nhân lực

Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), đến hết quý II-2026, lực lượng lao động cả nước từ 15 tuổi trở lên đạt 53,7 triệu người, tăng gần 691 nghìn người so với cùng kỳ năm trước; số người có việc làm đạt 52,6 triệu người, tăng hơn 672 nghìn người. Cùng với sự gia tăng về quy mô, chất lượng lao động cũng tiếp tục được cải thiện khi tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ đạt 29,7%, tăng 0,8 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm 2025.

Đáng chú ý, cơ cấu lao động tiếp tục chuyển dịch theo hướng tích cực. Tỷ trọng lao động trong khu vực công nghiệp, xây dựng và dịch vụ tăng lên, trong khi lao động khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tiếp tục giảm. Tỷ lệ lao động phi chính thức cũng giảm xuống còn 61,9%, thấp hơn 2 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước.

Những kết quả này có sự đóng góp của nhiều chính sách đồng bộ, trong đó bảo hiểm thất nghiệp ngày càng thể hiện vai trò là cầu nối giữa an sinh xã hội và phát triển thị trường lao động. Thông qua hệ thống trung tâm dịch vụ việc làm, người lao động được tiếp cận đồng thời nhiều dịch vụ từ tiếp nhận hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp, tư vấn nghề nghiệp, giới thiệu việc làm đến hỗ trợ học nghề. Đây là chuỗi giải pháp giúp người lao động rút ngắn thời gian thất nghiệp, hạn chế nguy cơ rời khỏi thị trường lao động và tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận nguồn nhân lực phù hợp.

Việc chuyển trọng tâm từ hỗ trợ thụ động sang hỗ trợ người lao động nhanh chóng tái gia nhập thị trường lao động cũng là xu hướng phù hợp với yêu cầu phát triển của nền kinh tế trong giai đoạn mới, khi chất lượng nguồn nhân lực ngày càng trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh.

Nhiều người lao động tìm hiểu việc làm và ứng tuyển vào Công ty cổ phần Phát triển dịch vụ nhà sạch HMC. Ảnh: Trần Oanh

Gắn an sinh với phát triển thị trường lao động

Tại Hà Nội, trong 6 tháng đầu năm 2026, thành phố đã giải quyết việc làm cho 102.300 lao động, đạt 59,8% kế hoạch năm; riêng tháng 6-2026 có khoảng 12.000 người lao động tìm được việc làm mới. Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội đã tổ chức 124 phiên giao dịch việc làm với sự tham gia của 2.891 lượt doanh nghiệp, cung cấp hơn 60.000 chỉ tiêu tuyển dụng. Đồng thời, trung tâm tiếp nhận 33.300 hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp, bảo đảm việc giải quyết chế độ được thực hiện đúng quy định và gắn với hoạt động tư vấn, kết nối việc làm.

Trong khi đó, tại thành phố Hồ Chí Minh, Trung tâm Dịch vụ việc làm thành phố tiếp nhận 85.263 hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp, giảm 22,21% so với cùng kỳ năm 2025; số người có quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp là 71.113 người, giảm 26,53%. Việc số hồ sơ và số người hưởng trợ cấp thất nghiệp cùng giảm phản ánh những tín hiệu tích cực của thị trường lao động khi số lao động mất việc có xu hướng giảm.

Song song với việc thực hiện chính sách bảo hiểm thất nghiệp, Trung tâm Dịch vụ việc làm thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức 115 phiên giao dịch việc làm, hoàn thành hơn 76% kế hoạch năm; tư vấn, giới thiệu việc làm cho gần 299 nghìn lượt người, trong đó hơn 24 nghìn lượt người được giới thiệu việc làm và 7.656 người đã có việc làm mới. Công tác hỗ trợ học nghề cũng được đẩy mạnh với 2.574 quyết định được ban hành, góp phần nâng cao kỹ năng nghề cho người lao động.

Kết quả tại hai địa phương có quy mô thị trường lao động lớn nhất cả nước cho thấy, khi chính sách bảo hiểm thất nghiệp được triển khai đồng bộ với hoạt động tư vấn, giới thiệu việc làm và đào tạo nghề, hiệu quả mang lại không chỉ dừng ở việc bảo đảm thu nhập cho người lao động mà còn góp phần thúc đẩy sự dịch chuyển lao động theo hướng phù hợp với nhu cầu của thị trường.

Đức Toàn