Bảo đảm sự nghiêm minh của pháp luật, khuyến khích đổi mới sáng tạo

Quốc hội thảo luận ở hội trường. (Ảnh: DUY LINH)

Chiều 7/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội thảo luận ở hội trường dự án Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Khuyến khích đổi mới, sáng tạo; bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung

Các ý kiến đại biểu thống nhất với sự cần thiết ban hành Nghị quyết nhằm tạo cơ sở pháp lý khuyến khích đổi mới, sáng tạo; bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, không có động cơ vụ lợi, tham nhũng; qua đó góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội.

Bày tỏ nhất trí cao với các nội dung của dự thảo Nghị quyết, đại biểu Lê Nhật Thành (Đoàn thành phố Hà Nội) nhấn mạnh, nội dung dự thảo Nghị quyết thể hiện sự cải thiện về quan điểm, tư duy lập pháp về xử lý các vi phạm kinh tế theo các chủ trương của Đảng được ban hành trong thời gian vừa qua như Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước. Mục tiêu của việc xử lý theo nghị quyết này không chỉ dừng lại ở việc xác định đúng người, đúng hành vi để áp dụng chế tài mà còn hướng tới việc khôi phục các giá trị kinh tế-xã hội đã bị xâm hại, bảo vệ nguồn lực phát triển và tạo điều kiện để những dự án, công trình, hoạt động đầu tư có khả năng tiếp tục mang lại lợi ích cho Nhà nước và xã hội.

Một trong những nội dung quan trọng được đại biểu nhấn mạnh là việc thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng về khuyến khích, bảo vệ những người dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Đại biểu nêu rõ, thực tiễn thời gian qua cho thấy, một hiện tượng đáng quan tâm mà nhiều đại biểu Quốc hội đã phản ánh, đó là tâm lý e ngại, sợ sai, sợ trách nhiệm trong một bộ phận cán bộ, công chức và cả những người đứng đầu cơ quan, đơn vị. Để khắc phục tình trạng này, dự thảo Nghị quyết đã đề ra nguyên tắc: Việc xử lý vi phạm phải vừa bảo đảm sự nghiêm minh của pháp luật, không có vùng cấm, không có ngoại lệ, vừa phải thấu tình đạt lý, thể hiện sự nhân văn và khuyến khích bảo vệ những người năng động, sáng tạo.

Đại biểu Hoàng Quốc Khánh (Đoàn Lai Châu) phát biểu tại hội trường. (Ảnh: DUY LINH)

Đại biểu Hoàng Quốc Khánh (Đoàn Lai Châu) bày tỏ thống nhất với quy định giao người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương chịu trách nhiệm toàn diện trong việc tổ chức đánh giá hiệu quả kinh tế-xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh của các hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và giám sát việc khắc phục hậu quả do hành vi vi phạm gây ra (Khoản 2 Điều 13).

Tuy nhiên, để bảo đảm tính khả thi của quy định và tránh phát sinh vướng mắc trong quá trình thực hiện, đại biểu đề nghị bổ sung trong dự thảo Nghị quyết cơ chế cho phép người đứng đầu được yêu cầu cơ quan chuyên môn, cơ quan quản lý nhà nước có liên quan hoặc tổ chức tư vấn, tổ chức giám định độc lập có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật thực hiện việc xác định hoặc thẩm định kết quả đánh giá làm căn cứ xem xét, quyết định.

Nhấn mạnh nếu không quy định sẽ không có căn cứ pháp lý để thực hiện, vì đây là vấn đề phức tạp trên thực tế, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định theo hướng: “Người đứng đầu được quyền yêu cầu cơ quan chuyên môn, cơ quan quản lý nhà nước có liên quan hoặc tổ chức tư vấn, tổ chức giám định độc lập có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật thực hiện việc đánh giá hoặc thẩm định các nội dung chuyên môn”.

“Kết quả này là một trong những căn cứ để người đứng đầu xem xét, quyết định và chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật”, đại biểu nêu rõ.

Công khai, minh bạch trong xem xét, quyết định áp dụng chính sách đặc thù

Đại biểu Sùng A Lềnh (Đoàn Lào Cai) phát biểu tại hội trường. (Ảnh: DUY LINH)

Đại biểu Sùng A Lềnh (Đoàn Lào Cai) đề nghị, cần nghiên cứu bổ sung vào Điều 3 dự thảo Nghị quyết nguyên tắc công khai, minh bạch trong quá trình xem xét, quyết định áp dụng các cơ chế, chính sách quy định tại nghị quyết; đồng thời, quy định rõ trách nhiệm giải trình của cơ quan, người có thẩm quyền nhằm bảo đảm việc áp dụng nghị quyết đúng đối tượng, đúng điều kiện, đúng mục đích, không để xảy ra tình trạng lợi dụng chính sách để hợp thức hóa các hành vi vi phạm pháp luật.

Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Công an phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm. (Ảnh: DUY LINH)

Theo đại biểu, việc bổ sung nguyên tắc này sẽ góp phần nâng cao trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền, bảo đảm việc áp dụng Nghị quyết thống nhất, hạn chế nguy cơ lạm dụng hoặc áp dụng tùy tiện, qua đó tăng cường tính minh bạch, an toàn pháp lý và củng cố niềm tin của xã hội đối với quá trình tổ chức thực hiện Nghị quyết.

Thay mặt cơ quan soạn thảo phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Công an khẳng định, thời gian tới, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ phối hợp cùng cơ quan thẩm tra và các cơ quan liên quan nghiên cứu tiếp thu, giải trình đầy đủ các ý kiến của các đại biểu Quốc hội đã phát biểu tại các phiên họp, để bảo đảm chất lượng trước khi trình Quốc hội thông qua.

VY ANH