Ban hành quyết định cần dựa trên số liệu và cơ sở khoa học

Đầu năm nay, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Quyết định 01/QĐ-UBND, trong đó có quy định xe bán tải chỉ được chạy vào nội đô từ 21 giờ đến 6 giờ sáng. Đến hôm 1-4 vừa qua, Sở Xây dựng và Công an Hà Nội đã đề xuất UBND thành phố sửa đổi Quyết định 01 theo hướng cho phép xe bán tải được lưu thông như ô tô con.

Đề xuất này dựa trên cơ sở số liệu từ 2021-2025 số lượng xe bán tải bán ra tại Hà Nội là gần 15.000 xe, số lượng xe lưu thông không nhiều và loại xe này có khối lượng và kích thước tương tự ô tô con. Vì vậy, tác động của xe bán tải không lớn đến mức gây ùn tắc giao thông trên địa bàn thành phố trong khung giờ cao điểm.

Đáng tiếc là trước khi Quyết định 01 được đề xuất để có sự điều chỉnh phù hợp, nhiều chủ xe bán tải tại Hà Nội đã phải đành lòng bán xe và không ít người đã chịu cảnh bị ép giá.

Một vụ việc cũng liên quan đến xe là quy trình kiểm định khí thải mới từ ngày 1-3-2026 của Cục Đăng kiểm yêu cầu phải có công đoạn “đạp kịch chân ga” kèm theo quy định chủ xe phải ký cam kết không khiếu nại nếu động cơ xe hư hỏng sau khi kiểm định theo cách này.

Theo Hiệp hội Ô tô Vận tải Việt Nam trong công văn kiến nghị thay đổi phương pháp đo khí thải gửi Cục Đăng kiểm, cách kiểm tra này khiến một số xe đời cũ hoạt động bình thường đã bị hỏng sau khi kiểm định. Việc hư hỏng động cơ được xác định là do khi “đạp kịch chân ga”, số vòng quay của động cơ cao hơn mức cho phép của nhà sản xuất trong khi một số xe đời cũ không được trang bị bộ phận kiểm soát để khống chế vòng quay tối đa an toàn cho động cơ.

Khi đưa ra quy trình kiểm định khí thải mới này, Cục Đăng kiểm giải thích việc ký văn bản cam kết chỉ là giải pháp tạm thời. Đơn vị này đang thu thập dữ liệu từ các nhà sản xuất để cung cấp cho các cơ sở đăng kiểm số vòng quay lớn nhất của động cơ theo thiết kế của nhà sản xuất. Sau khi hoàn thành việc cung cấp cơ sở dữ liệu này thì không cần thiết phải sử dụng bản cam kết nêu trên.

Nhưng sau một tháng áp dụng, đến nay quy trình kiểm định “đạp kịch chân ga” vẫn không thay đổi và Cục Đăng kiểm vẫn chưa công bố khi nào mới thu thập xong dữ liệu từ nhà sản xuất để chấm dứt giải pháp tạm thời này.

Khi đề xuất thay đổi Quyết định 01, Sở Xây dựng Hà Nội đưa ra các số liệu thuyết minh cho việc điều chỉnh đối với xe bán tải. Nhưng việc thu thập và dẫn số liệu này lẽ ra nên được dùng làm cơ sở khoa học cho việc ban hành quyết định hạn chế giờ lưu thông với xe bán tải hồi đầu năm mới đúng.

Có thể thấy, cả hai quyết định của UBND thành phố Hà Nội và Cục Đăng kiểm đều có một điểm chung là ban hành quyết định không dựa trên cơ sở số liệu và cơ sở khoa học. Chính điều này dẫn đến việc lúng túng trong triển khai và khiến người dân hoang mang mà lẽ ra hoàn toàn có thể tránh được.

Nguyễn Hòa