Bài 2: 'Lá chắn thép' từ bên trong

Từ bản lĩnh con người mới đến trận địa lòng dân

Quan điểm nhất quán của Đảng trong thời đại mới là đặt con người ở vị trí trung tâm của phát triển. Con người Việt Nam hiện đại cần không chỉ tư duy sáng tạo, kỹ năng chuyên môn mà còn bản lĩnh chính trị vững vàng và hệ giá trị văn hóa chuẩn mực. “Sức đề kháng văn hóa” là “hệ miễn dịch” tinh thần, giúp mỗi cá nhân chủ động nhận diện, sàng lọc và loại bỏ các yếu tố độc hại. Trong bối cảnh thông tin thật - giả đan xen, khả năng “gạn đục khơi trong” trở thành thước đo của công dân số.

Sức đề kháng văn hóa không chỉ là phòng vệ mà còn là chủ động tiếp nhận có chọn lọc, phân biệt giá trị tích cực và phê phán quan điểm sai lệch. Khi mỗi người có ý thức tự giác, họ sẽ trở thành “người gác cổng” cho chính mình, góp phần ngăn chặn từ sớm nguy cơ “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, vốn bắt nguồn từ sự xói mòn văn hóa và lung lay niềm tin vào giá trị cốt lõi.

Học sinh Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THPT tỉnh tham gia cuộc thi Khoa học kỹ thuật cấp tỉnh với dự án về nâng cao sức đề kháng số trước các thủ đoạn lừa đảo trực tuyến cho học sinh.

Thực tế cho thấy sức đề kháng văn hóa của một bộ phận cộng đồng vẫn còn nhiều kẽ hở. Sự chênh lệch về khả năng tiếp cận công nghệ và nhận thức văn hóa giữa các vùng miền đã tạo ra những “vùng lõm” về an ninh tư tưởng. Ở vùng sâu, vùng xa, đặc biệt trong đồng bào dân tộc thiểu số, giới trẻ thiếu định hướng từ gia đình và nhà trường dễ bị tác động bởi thông tin sai lệch, trào lưu lệch chuẩn. Nguyên nhân chủ yếu là thiếu chiến lược bồi dưỡng kỹ năng nhận diện thông tin xấu độc một cách hệ thống và thường xuyên. Khi “hệ miễn dịch” còn yếu, xã hội dễ bị tổn thương trước các “virus” tư tưởng độc hại.

Trong thời gian qua, qua công tác nắm tình hình trên không gian mạng Công an tỉnh đã kịp thời phát hiện và xử lý một số trường hợp có hành vi chia sẻ, đăng thông tin không chính xác. Trong đó có những trường hợp cá nhân đã có hành vi chia sẻ bài viết với nội dung sai sự thật, bịa đặt, xuyên tạc, hạ uy tín của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước; đăng thông tin không đúng sự thật…

Mới đây nhất, ngày 14-4-2026, qua công tác nắm tình hình trên không gian mạng, Công an xã Bạch Ngọc phát hiện tài khoản Facebook cá nhân của ông T.M.T. đã chia sẻ một số bài viết từ các trang Facebook “Đời sống chính trị Việt Nam”; “Tiếng nói sự thật và công lý - Voice of Truth and Justice”; “Hội Anh Em Dân Chủ”; “Thông tấn xã Quốc Gia Việt Nam - Vietnam National News Agency”. Các trang này thường xuyên đăng tải tin bài sai sự thật, xuyên tạc, bôi nhọ lãnh đạo Đảng, Nhà nước và lực lượng Công an nhân dân; sử dụng hình ảnh, video cắt ghép, thông tin không được kiểm chứng, gây tác động tiêu cực đến nhận thức của người xem.

Sau khi phát hiện vụ việc, Công an xã Bạch Ngọc đã tiến hành xác minh, mời người vi phạm đến trụ sở làm việc. Qua làm việc, ông T.M.T. đã thừa nhận hành vi vi phạm, tự nguyện gỡ bỏ các nội dung đã chia sẻ, bỏ theo dõi các trang Facebook xấu, độc và cam kết không tái phạm.

Những “vắc-xin số”

Tiến sĩ Trần Quang Huy, Trường Đại học Tân Trào khẳng định: Để phòng, chống những tác động tiêu cực từ mạng xã hội tới học sinh, sinh viên, nhà trường đã ban hành nhiều quy định, quy tắc về việc sử dụng mạng xã hội. Trong tuần sinh hoạt công dân đầu năm học, đầu khóa, trong các kỳ sinh hoạt lớp, đoàn, hội hàng tháng, nhà trường thường xuyên tư vấn, hướng dẫn, quán triệt việc sinh viên tham gia các trang mạng xã hội sao cho an toàn.

Giảng viên, các tổ chức Đoàn thanh niên, Hội Sinh viên trường thường xuyên tổ chức kiểm tra, hướng dẫn học sinh, sinh viên sử dụng mạng xã hội một cách hiệu quả; nhắc nhở học sinh, sinh viên chấp hành nghiêm những quy định của nhà trường về quy tắc ứng xử trên không gian mạng. Đồng thời thành lập các tổ quản lý, theo dõi việc sử dụng mạng xã hội của học sinh, sinh viên nhằm quản lý, hướng dẫn các hoạt động học tập, tìm hiểu, nghiên cứu tài liệu trên mạng xã hội, khuyến khích sử dụng mạng xã hội như một công cụ học tập hữu ích.

Một điểm sáng thời gian qua là việc nhiều địa phương triển khai các lớp “bình dân học vụ số” tại vùng đặc biệt khó khăn. Không chỉ xóa mù chữ và công nghệ, các lớp học còn trang bị kỹ năng sống trên không gian mạng như kiểm chứng thông tin, ứng xử văn minh và phòng tránh tin giả, lừa đảo. Quan trọng hơn, việc phổ cập kỹ năng số góp phần hình thành tư duy phản biện, giúp người dân nhận diện các thủ đoạn lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để chống phá. Qua đó, tri thức số trở thành “lá chắn” hiệu quả trước những rủi ro từ môi trường thông tin toàn cầu.

Anh Lý Văn Trí, dân tộc Mông ở thôn Gò Đá, xã Yên Phú phấn khởi nói: Qua công tác tuyên truyền và tham gia các lớp bình dân học vụ số đã giúp anh và nhiều đồng bào nơi đây hiểu rõ về những chính sách của Đảng và Nhà nước luôn quan tâm chăm lo đến Nhân dân, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Thời gian qua, một luồng sinh khí mới lan tỏa mạnh từ thế hệ trẻ, đặc biệt là thanh niên dân tộc thiểu số. Họ không còn thụ động tiếp nhận thông tin mà chủ động sáng tạo, trở thành “chiến sĩ” trên mặt trận văn hóa tư tưởng. Tận dụng các nền tảng như TikTok, YouTube, họ quảng bá vẻ đẹp quê hương, gìn giữ và lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống. Những video về cảnh sắc vùng cao, câu chuyện vượt khó không chỉ thu hút hàng triệu lượt xem mà còn tạo ra “nội dung tốt”, góp phần đẩy lùi thông tin tiêu cực. Sự chân thực và niềm tự hào dân tộc đã hình thành một làn sóng văn hóa tích cực, lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng.

Điển hình là câu chuyện anh Sùng Mạnh Hùng, một cán bộ trẻ của Trung tâm Văn hóa, Thể thao và Du lịch xã Đồng Văn dùng sức mạnh của mạng xã hội để quảng bá hình ảnh du lịch quê hương đã tạo nên những giá trị tốt đẹp. Những video về sự hiếu khách, cảnh đẹp quê hương lan truyền đã góp phần thu hút lượng khách khủng đến với Đồng Văn, tăng sự hấp dẫn của Việt Nam trên bản đồ du lịch thế giới.

Với nỗ lực không ngừng quảng bá hình ảnh quê hương, Hùng đã được Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tặng Bằng khen năm 2025 vì những đóng góp tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi. Hùng chia sẻ: lớn lên giữa núi rừng, trong những ngôi nhà trình tường và tiếng khèn Mông, văn hóa truyền thống đã thấm sâu vào máu thịt.

Đây là minh chứng rõ cho phương châm “lấy cái đẹp dẹp cái xấu”. Khi không gian mạng lan tỏa nhiều câu chuyện tích cực, giá trị nhân văn và niềm tự hào dân tộc, các luận điệu xuyên tạc sẽ dần bị cô lập. Sức đề kháng văn hóa vì thế không còn trừu tượng, mà thể hiện qua từng bài đăng, chia sẻ và hành vi văn minh của người trẻ. Đó là quá trình lâu dài, cần sự định hướng của cơ quan chức năng, sự đồng hành của gia đình và ý thức mỗi cá nhân. Xây dựng con người Việt Nam với sức đề kháng văn hóa vững vàng chính là nền tảng bảo vệ tư tưởng, trong một “cuộc chiến” không tiếng súng nhưng đầy thách thức.

(Còn nữa)
Thực hiện: My Ly, Huy Hoàng, Phạm Hoan

►Bài 1: “Miễn dịch” trước làn sóng thông tin độc hại