Bài 1: Khi bộ máy chính quyền tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả

Sau một năm vận hành, mô hình chính quyền địa phương hai cấp bước đầu phát huy hiệu quả; bộ máy cơ bản hoạt động ổn định, thông suốt. Một kết quả nổi bật là giảm tầng nấc trung gian; tăng tính chủ động của cơ sở; chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp từng bước được nâng lên. Đặc biệt, việc chú trọng phân cấp, ủy quyền, cải cách hành chính, chuyển đổi số đang tạo ra diện mạo quản trị mới hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả hơn cho Thủ đô.

Nằm giữa ngã ba sông của Thủ đô, xã Minh Châu từng được biết đến như một “ốc đảo nhiều không”. Không có hạ tầng kết nối đồng bộ với phần còn lại của Hà Nội, không có nhiều dịch vụ y tế, thương mại, vui chơi giải trí, đời sống người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp.

Trở lại Minh Châu những ngày tháng 6 này ai cũng cảm nhận rõ sự chuyển mình mạnh mẽ nơi “ốc đảo” giữa lòng Thủ đô. Trước kia người dân muốn lên huyện Ba Vì (cũ) giải quyết thủ tục hành chính phải đi phà hoặc đường bộ vòng qua địa phương khác. Từ khi bỏ cấp huyện, đến nay các thủ tục hành chính chuyển về cấp cơ sở, người dân được cán bộ, công chức phục vụ ngay nơi mình sinh sống.

Không giấu được niềm vui, bà Phương Thị Hồng Tuyết (thôn Chu Chàng) cho biết, trước đây khi giải quyết các thủ tục như đất đai, cấp đổi căn cước công dân, người dân phải đi đường vòng hơn 20 km hoặc tốn tiền phà qua sông Hồng để đến trung tâm huyện. Ngày mưa gió còn bất tiện hơn, đi phà cũng sợ sóng to, chưa kể tới nơi phải chờ đợi lâu vì đông người cần giải quyết. “Giờ đây mọi thứ đã thay đổi khi các thủ tục hành chính chuyển về trụ sở xã ngay gần nhà và được hướng dẫn tận tình, không phải chờ đợi lâu”, bà Tuyết cho biết.

Chị Nguyễn Thị Hồng Trang, chuyên viên điểm hỗ trợ dịch vụ công số Minh Châu chia sẻ, kể từ khi vận hành mô hình chính quyền hai cấp, xã Minh Châu đã khai sinh mô hình “chính quyền hai phục vụ”: Sáng phục vụ tại trụ sở, tối đến tận nhà dân. Với nguyên tắc “không để nhân dân ra về không có kết quả”, buổi sáng cán bộ giải quyết hồ sơ tại bộ phận một cửa; buổi tối tổ công tác gồm cán bộ chuyên môn, Đoàn thanh niên và cả lãnh đạo xã trực tiếp xuống nhà dân để hỗ trợ người cao tuổi, người khó khăn, người bận mưu sinh ban ngày hoặc trả kết quả.

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Minh Châu Nguyễn Đức Tiến chia sẻ: “Từ chỗ toàn không, đến nay xã đã từng bước có đủ. Hạ tầng giao thông được quan tâm đầu tư, hệ thống thương mại, dịch vụ từng bước hình thành. Đặc biệt, vùng đất từng ít được chú ý nay trở thành địa chỉ được nhiều nhà đầu tư tìm hiểu… Khi chính quyền cơ sở được trao quyền và dám hành động, thì ngay cả một “ốc đảo” cũng có thể trở thành vùng đất của cơ hội”.

Song song với phát triển kinh tế, xã Minh Châu cũng gây ấn tượng với nhiều mô hình an sinh xã hội và phục vụ người dân. Minh Châu là xã đầu tiên trong cả nước thực hiện khám sức khỏe toàn dân và lập hồ sơ sức khỏe điện tử cho 100% người dân. Từ các nguồn lực, xã dành hơn 4 tỷ đồng chăm lo, hỗ trợ người dân, 100% học sinh THPT được miễn phí tiền phà. Từ một địa bàn xuất phát điểm chuyển đổi số gần như bằng không, đến nay sóng 5G đã phủ toàn xã.

Nếu trước đây chính quyền cơ sở chủ yếu thực hiện chức năng quản lý hành chính theo từng lĩnh vực chuyên môn thì nay trực tiếp quản trị toàn diện địa bàn; tổ chức thực hiện phần lớn nhiệm vụ quản lý nhà nước được phân cấp, phân quyền; đồng thời trực tiếp chịu trách nhiệm trước nhân dân về chất lượng phục vụ và kết quả giải quyết công việc.

Tại phường Ô Chợ Dừa, hiệu quả mô hình chính quyền địa phương hai cấp cũng thể hiện rõ nét khi cả bộ máy của hệ thống chính trị nói chung, từng cán bộ nói riêng, gần dân, sát dân trong giải quyết việc khó, việc phức tạp ở cơ sở. Một trong những minh chứng rõ nét nhất là công tác giải phóng mặt bằng Dự án đường Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục.

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Ô Chợ Dừa Nguyễn Anh Quân cho rằng, đây là nhiệm vụ đặc biệt khó khăn, liên quan trực tiếp đến quyền lợi của hàng trăm hộ dân và tổ chức. Đảng ủy phường đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo cả hệ thống chính trị vào cuộc với quyết tâm cao, phương pháp phù hợp và cách làm bài bản.

Thông qua việc công khai, minh bạch thông tin, tăng cường đối thoại, lắng nghe và giải quyết kịp thời các kiến nghị chính đáng của người dân, địa phương đã hoàn thành 591/591 phương án giải phóng mặt bằng, đạt 100% khối lượng. Điều đáng chú ý là toàn bộ các hộ dân thuộc diện thu hồi đất đều đồng thuận bàn giao mặt bằng, không phải thực hiện cưỡng chế, không phát sinh điểm nóng hay khiếu kiện phức tạp.

Cùng với đó, địa phương tập trung xử lý các “điểm nghẽn” của đô thị lõi gồm ùn tắc giao thông, úng ngập cục bộ, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm và trật tự đô thị. Theo đồng chí Nguyễn Anh Quân, việc rút ngắn tầng nấc trung gian, tăng quyền chủ động và trách nhiệm cho cấp phường đã giúp nhiều vấn đề được nhận diện sớm và xử lý ngay từ cơ sở thay vì phải qua nhiều cấp như trước.

Những kết quả nổi bật của xã đảo Minh Châu hay câu chuyện giải phóng mặt bằng ở phường Ô Chợ Dừa chỉ là hai ví dụ trong hàng loạt mô hình hay, cách làm sáng tạo của các xã, phường trong vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp của thành phố Hà Nội.

Trong đó, thành phố Hà Nội đã triển khai nghiêm túc, đồng bộ và bài bản các chủ trương, quyết sách của Trung ương; hoàn thành khối lượng công việc lớn về sắp xếp đơn vị hành chính, kiện toàn tổ chức bộ máy, bố trí đội ngũ cán bộ, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và tổ chức vận hành mô hình mới.

Nhờ đó, bộ máy của hệ thống chính trị từ thành phố đến cơ sở cơ bản hoạt động ổn định, thông suốt, không làm gián đoạn công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành và phục vụ nhân dân. Hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước từng bước được nâng lên; cải cách hành chính, chuyển đổi số, phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh tiếp tục đạt nhiều kết quả tích cực.

TS Đoàn Văn Tình, Phó Trưởng khoa Quản trị nhân lực, Học viện Hành chính và Quản trị công cho rằng, kết quả nổi bật sau một năm vận hành mô hình mới không chỉ nằm ở việc giảm được bao nhiêu đầu mối, mà quan trọng hơn là bảo đảm sự liền mạch, thông suốt trong quá trình cung cấp dịch vụ công khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

“Điều chúng ta từng rất trăn trở là liệu có xảy ra nguy cơ đứt gãy trong cung cấp dịch vụ công cho người dân hay không. Thực tiễn một năm qua đã chứng minh Hà Nội vận hành mô hình này rất thông suốt, hiệu quả; các dịch vụ công được duy trì liên tục, việc giải quyết thủ tục hành chính cho người dân không bị gián đoạn", TS Đoàn Văn Tình nói.

Những kết quả đó trước hết thể hiện sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, chủ động và có tính đột phá của lãnh đạo thành phố. Ngay khi có chủ trương, đường lối của Đảng, Hà Nội đã nhanh chóng cụ thể hóa thành các chương trình hành động, kế hoạch triển khai và tổ chức thực hiện đồng bộ đến cấp cơ sở. Đồng thời, thành phố cũng tạo được sự đồng thuận cao trong đội ngũ cán bộ, công chức.

“Có thể nói, đây không chỉ là thành công trong việc tinh gọn bộ máy, mà còn là bước chuyển mình quan trọng để xây dựng chính quyền đô thị hiện đại, vận hành thông suốt, thông minh, hướng tới phục vụ người dân và doanh nghiệp ngày càng tốt hơn”, TS Đoàn Văn Tình khẳng định.

Đáng chú ý, việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã được Hà Nội triển khai không theo tư duy cơ học, đơn thuần giảm đầu mối, mà gắn với tổ chức lại không gian phát triển và tái cấu trúc mô hình quản trị đô thị. Vì thế, hoạt động của hệ thống chính trị và chính quyền các cấp, đặc biệt là cấp xã, phường, có nhiều đổi mới theo hướng gần dân, sát dân, chủ động, phục vụ nhân dân tốt hơn; đồng thời tạo điều kiện đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và phát huy vai trò, trách nhiệm của cơ sở.

Chia sẻ về những chuyển biến trong tư duy quản trị sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, ông Nguyễn Đức Hà, nguyên Vụ trưởng Vụ Cơ sở Đảng, Ban Tổ chức Trung ương cho rằng, thực tiễn tại Hà Nội cho thấy mô hình mới đã tạo ra nhiều thay đổi rõ nét, đặc biệt trong tinh thần, thái độ phục vụ của đội ngũ cán bộ, công chức xã, phường.

Theo ông Nguyễn Đức Hà, để đánh giá những chuyển biến trong tư duy quản trị, trước hết cần nhìn vào mục tiêu cốt lõi của việc tổ chức mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đó là tinh gọn bộ máy, giảm tầng nấc trung gian, tăng tính trực tiếp trong quản lý, điều hành.

“Bây giờ, cấp tỉnh chỉ đạo trực tiếp xuống xã, phường. Chính quyền cơ sở là cấp gần dân, sát dân, trực tiếp giải quyết công việc của người dân. Mục tiêu cuối cùng là phục vụ người dân nhanh hơn, tốt hơn và lấy chính hiệu quả phục vụ người dân để đánh giá hiệu quả của bộ máy”, ông Nguyễn Đức Hà nhấn mạnh.

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc, Trưởng ban Chỉ đạo Trung ương về sơ kết một năm vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương hai cấp đánh giá cao việc bộ máy cấp xã tại Hà Nội đã cơ bản đáp ứng yêu cầu thực tiễn, được minh chứng rõ qua việc triển khai nhiều nhiệm vụ rất quan trọng, rất đặc biệt và chưa từng có tiền lệ.

“Một trong những kết quả nổi bật của Hà Nội là hệ thống chính trị cấp xã đã dần ổn định; vị trí, nhiệm vụ của cán bộ được phân công rõ ràng; trách nhiệm gắn với thẩm quyền và nguồn lực; tạo điều kiện thuận lợi để các địa phương chủ động xử lý khó khăn phát sinh từ thực tiễn”, đồng chí Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh.

Chỉ đạo thực hiện: Vũ Minh Tuấn, Nguyễn Minh Đức
Chỉ đạo sản xuất: Nguyễn Sơn - Chí Công
Biên tập: Lê Hương
Thực hiện: Đình Hiệp, Hồng Thái, Phương Ngân
Thiết kế: Thanh Nga

Nhóm phóng viên