Bắc Ninh: Kiến tạo môi trường giáo dục chuẩn mực

Động lực đổi mới

Thực hiện sắp xếp, tinh gọn mạng lưới cơ sở giáo dục là chủ trương lớn của ngành Giáo dục nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới bộ máy, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Hiện nay, toàn tỉnh có 1.062 cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, trung tâm giáo dục nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên công lập, thu hút hơn 804,9 nghìn học sinh.

Trong quá trình sắp xếp cơ sở giáo dục công lập, tỉnh xác định chuyển trọng tâm từ giảm đầu mối cơ học sang tái cấu trúc mạng lưới cơ sở giáo dục theo quy mô dân số, phân bố dân cư để cơ cấu lại đội ngũ theo hướng giảm biên chế quản lý, tăng biên chế trực tiếp giảng dạy, tạo điều kiện thuận lợi cho người học.

Đồng chí Nguyễn Viết Huy, Phó Chủ tịch UBND phường Mão Điền (giữa) trò chuyện với giáo viên, học sinh Trường Trung học cơ sở Mão Điền.

Đồng chí Tạ Việt Hùng, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo cho biết: Điểm khác biệt của đợt sắp xếp này không chỉ nằm ở việc tinh gọn đầu mối quản lý mà còn hướng tới tái cấu trúc toàn diện hệ thống giáo dục, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Trong đó triển khai mô hình một trường chính có các phân hiệu, điểm trường và hợp nhất các đầu mối quản lý để hình thành các cơ sở giáo dục có quy mô lớn. Trên địa bàn tỉnh sẽ cơ bản giữ nguyên các điểm trường tại các địa phương, không ảnh hưởng đến nhu cầu học tập của học sinh. Đối với các xã miền núi (khu vực III) giảm tối thiểu 30%, các xã, phường còn lại giảm ít nhất 50% đầu mối quản lý trường học so với thời điểm ngày 1/7/2025.

Giờ thực hành môn Vật lí của thầy và trò Trường Trung học cơ sở Tương Giang (phường Tam Sơn). Ảnh: Thanh Tú.

Từ đầu tháng 7, ngành tiến hành rà soát thực trạng mạng lưới trường lớp, đội ngũ giáo viên và cơ sở vật chất. Đây cũng là cơ hội để ngành tái phân bổ nguồn lực, giảm áp lực hành chính và dành nhiều nhân lực cho hoạt động giảng dạy. Theo kế hoạch, tỉnh sẽ hoàn thành việc thành lập các đơn vị mới trước ngày 30/8 để sẵn sàng cho năm học 2026 - 2027. Đáng chú ý, Bắc Ninh vẫn giữ nguyên 60 trường trung học phổ thông công lập, việc sắp xếp chủ yếu tập trung ở khối mầm non, tiểu học, trung học cơ sở và các trung tâm giáo dục thường xuyên.

Khi thực hiện sắp xếp, tỉnh ưu tiên tổ chức lại các cơ sở giáo dục cùng cấp học có vị trí địa lý gần nhau, hoặc trường liên cấp, trường bán trú ở khu vực miền núi, khó khăn. Bởi vậy, nhiều phường, xã ở khu vực đô thị đã triển khai phương án tổ chức lại các trường mầm non, trường phổ thông bảo đảm khai thác hiệu quả cơ sở vật chất, đội ngũ.

Phường Nếnh hiện có 15 trường học. Ông Lê Hoàng Bách, Chủ tịch UBND phường cho biết: “Phường đặt mục tiêu giảm 50% đầu mối cơ sở giáo dục công lập. Toàn phường đang tập trung cao rà soát, xây dựng phương án sắp xếp phù hợp với mật độ dân cư, quy mô học sinh và khoảng cách giữa các cơ sở giáo dục. Trong đó ưu tiên hình thành trường cùng cấp có quy mô lớn với nhiều điểm trường, đáp ứng yêu cầu học tập không chỉ của con em địa phương mà còn phục vụ nhu cầu học tập của con em công nhân, người lao động nhập cư”.

Không chỉ các xã, phường đồng bằng, các địa phương miền núi vùng khó khăn cũng đang tăng tốc hoàn thiện phương án. Với những trường có khoảng cách quá xa, địa phương ưu tiên mô hình trường liên cấp, trường bán trú để hạn chế việc học sinh, giáo viên phải di chuyển xa mỗi ngày.

Hướng tới mô hình quản trị trường học hiện đại

Mặc dù cùng địa bàn miền núi nhưng mỗi xã đều có phương án riêng được xây dựng trên cơ sở quy mô dân số, điều kiện địa lý, mật độ trường lớp và đặc thù địa bàn, với nguyên tắc xuyên suốt là bảo đảm thuận lợi nhất cho người học.

Với đặc thù địa hình miền núi trải rộng, nhiều khu dân cư bám theo lòng hồ Cấm Sơn, chủ yếu học sinh là con em đồng bào dân tộc thiểu số, xã Sơn Hải xác định việc sắp xếp phải đi đôi với các giải pháp bảo đảm quyền học tập của học sinh, hướng đến hiệu quả lâu dài. Địa phương có 6 trường, định hướng giảm 2 trường nhưng vẫn giữ mô hình trường bán trú, điểm trường đặc thù ở gần những đảo chính vùng hồ Cấm Sơn, bảo đảm mạng lưới trường lớp hợp lý hơn, học sinh được thụ hưởng điều kiện học tập tốt nhất.

Anh Hoàng Văn Tân, phụ huynh học sinh, xã Vân Sơn chia sẻ: “Các con tôi đang trong độ tuổi đi học nên gia đình rất mong muốn sau khi sáp nhập dù học tại điểm trường chính hay điểm trường phụ, các em đều được hưởng điều kiện học tập và chất lượng giáo dục như nhau. Các hoạt động tập thể cũng cần được tổ chức phù hợp để mọi học sinh đều có cơ hội tham gia, đồng thời hạn chế việc di chuyển nhiều giữa các điểm trường nhằm bảo đảm an toàn”.

Khi thực hiện sắp xếp, tỉnh Bắc Ninh ưu tiên tổ chức lại các cơ sở giáo dục cùng cấp học có vị trí địa lý gần nhau, xem xét sắp xếp lại các trường liên cấp kết hợp với sáp nhập để bảo đảm thuận lợi trong công tác quản lý, chỉ đạo và nâng cao chất lượng giáo dục.

Về cơ cấu nhân sự, mô hình trường quy mô lớn sau sắp xếp gồm một hiệu trưởng, các hiệu phó, một bộ phận hành chính nhân sự như kế toán, thủ quỹ, văn thư dùng chung, nhân sự hỗ trợ giáo dục theo chuyên môn đặc thù, tổ chuyên môn phù hợp với phân hiệu, điểm trường. Tùy theo quy mô lớp, học sinh, khoảng cách địa lý, mỗi phân hiệu sẽ có một phó hiệu trưởng phụ trách. Trong bối cảnh thiếu giáo viên, sau khi sáp nhập, đối với trường quy mô lớn sẽ dễ dàng bố trí giáo viên dạy ở liên điểm trường, phân hiệu trên cùng địa bàn.

Nhiều ý kiến của cán bộ, giáo viên cho rằng, việc lựa chọn hiệu trưởng, phó hiệu trưởng khi sắp xếp cần căn cứ vào phẩm chất, năng lực quản trị, tuổi trẻ và thành tích của tập thể quản lý ở các trường trước đây. Qua đó, tạo sự công tâm, đồng thuận và giúp bộ máy mới nhanh chóng vận hành hiệu quả. Theo lãnh đạo Sở Nội vụ, việc tái cơ cấu nhân sự sẽ được thực hiện theo nguyên tắc giảm đội ngũ quản lý, tăng cường lực lượng giảng dạy trực tiếp. Cán bộ quản lý dôi dư sẽ được xem xét đề xuất bố trí làm công tác giáo dục tại cấp xã, điều động trở lại đứng lớp hoặc giải quyết chế độ nghỉ hưu trước tuổi, nghỉ theo nguyện vọng nếu đủ điều kiện.

Để mô hình trường học quy mô lớn, với nhiều điểm trường vận hành hiệu quả, ổn định bộ máy sau sáp nhập, UBND tỉnh xác định cần tiếp tục chỉ đạo đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất, hạ tầng số, phòng học và tập trung chỉ đạo hoàn thiện cơ chế quản lý giữa các điểm trường, nâng cao năng lực quản trị số cho cán bộ quản lý và kỹ năng ứng dụng công nghệ cho giáo viên, giúp giáo viên, học sinh phát triển toàn diện. Đây là nền tảng để các trường sau sáp nhập hoạt động hiệu quả, từng bước nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Minh Thu