Sắp xếp mạng lưới trường học ở Hà Tĩnh: Tinh gọn nhưng không cơ học

Tinh gọn đầu mối, phù hợp từng địa bàn

Thực hiện chủ trương sắp xếp mạng lưới trường học theo chính quyền địa phương 2 cấp, từ ngày 1/7/2026, Trường TH&THCS Quang Thọ (xã Vũ Quang) vận hành trên cơ sở sáp nhập Trường TH&THCS Quang Thọ và Trường Tiểu học Hương Quang. Sau sáp nhập, trường có 3 điểm, trong đó điểm Hương Quang cách điểm trường chính gần 9 km.

Trường TH&THCS Quang Thọ, xã Vũ Quang.

Dù đầu mối quản lý được thu gọn, các điểm trường vẫn được duy trì nhằm bảo đảm học sinh không phải di chuyển quá xa. Cùng với kiện toàn tổ chức, nhà trường tập trung ổn định đội ngũ, thống nhất hoạt động chuyên môn giữa các điểm trường và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản trị.

Theo thầy giáo Đào Sỹ An - Hiệu trưởng Trường TH&THCS Quang Thọ, việc sáp nhập góp phần tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý chuyên môn. Những khó khăn do các điểm trường cách xa nhau có thể từng bước khắc phục bằng ứng dụng công nghệ thông tin và phát huy trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, giáo viên.

Thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh và hướng dẫn của Sở GD&ĐT, xã Vũ Quang đã tiến hành sắp xếp mạng lưới trường học phù hợp với điều kiện thực tế. Từ 13 cơ sở giáo dục, sau sắp xếp, toàn xã còn 8 trường; trong đó, 6 trường mầm non được sáp nhập thành 3 trường và hình thành 2 trường phổ thông liên cấp.

Trường TH&THCS Quang Thọ đang dần ổn định tổ chức bộ máy sẵn sàng cho năm học mới.

Với địa bàn miền núi rộng, dân cư phân bố không đồng đều, việc tinh gọn đầu mối phải đồng thời tính đến khoảng cách và điều kiện đi lại của học sinh. Vì vậy, trước mắt, địa phương lựa chọn phương án sáp nhập đầu mối quản lý nhưng vẫn duy trì các điểm trường, bảo đảm thuận lợi cho học sinh đến lớp.

Nếu Vũ Quang lựa chọn duy trì các điểm trường sau sáp nhập thì tại Thượng Đức, việc tinh gọn đầu mối đã làm tăng đáng kể quy mô của mỗi nhà trường. Từ ngày 1/7/2026, 3 trường mầm non Đức Liên, Đức Hương và Đức Bồng được sáp nhập thành Trường Mầm non Thượng Đức, quy mô 15 lớp với hơn 300 học sinh; 3 trường tiểu học Đức Bồng, Đức Hương và Đức Liên được sáp nhập thành Trường Tiểu học Thượng Đức, quy mô 21 lớp với 538 học sinh. Trường THCS Liên Hương được đổi tên thành Trường THCS Thượng Đức.

Thực hiện chủ trương sáp nhập trường, 3 trường tiểu học là Đức Bồng, Tiểu học Đức Hương và Đức Liên sáp nhập thành Trường Tiểu học Thượng Đức.

Qua sắp xếp, số trường công lập trên địa bàn giảm từ 7 xuống còn 3. Đầu mối được thu gọn nhưng quy mô quản lý của mỗi trường lớn hơn, nhiều điểm trường nằm cách xa nhau. Cùng với việc ổn định tổ chức, những vấn đề về cơ sở vật chất và phương thức quản lý cũng đặt ra ngay trong giai đoạn đầu sau sáp nhập.

Thầy giáo Lê Hồng Sơn - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Thượng Đức chia sẻ: "Một số phòng học cao tầng, phòng chức năng được xây dựng từ lâu đã xuống cấp, cần được đầu tư sửa chữa. Các điểm trường cách xa nhau cũng gây khó khăn cho công tác quản lý, chỉ đạo. Để khắc phục, nhà trường sẽ tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, điều hành".

Từ ngày 1/7/2026, Trường Mầm non Thượng Đức chính thức đi vào hoạt động sau sáp nhập.

Trong khi Vũ Quang và Thượng Đức đang giải quyết bài toán quản lý các điểm trường sau sáp nhập, tại Đức Quang, thực trạng một số điểm trường nhỏ lẻ, cơ sở vật chất hạn chế lại đặt ra yêu cầu tiếp tục rà soát, sắp xếp.

Trường Mầm non Đức Quang 2 sau sáp nhập hiện có 3 điểm trường tại La Nhân, Đức Nhân và Bùi Xá. Các điểm đều có hạn chế về cơ sở vật chất, phòng học chật hẹp, thiếu không gian cho các hoạt động của trẻ.

Đáng chú ý, điểm trường La Nhân nằm ở khu vực ven sông, ngoài đê. Hằng năm, khi xảy ra mưa lũ thường bị ngập sâu, việc học bị gián đoạn, đồng thời ảnh hưởng đến điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ.

Điểm trường La Nhân - Trường Mầm non Đức Quang bị ngập trong mùa lũ lụt. (Ảnh tư liệu)

Thực tế này đặt ra yêu cầu tính toán lại việc duy trì các điểm trường lẻ, từng bước tập trung học sinh về những điểm có điều kiện tốt hơn. Tuy nhiên, với bậc mầm non, việc sắp xếp không chỉ là câu chuyện về cơ sở vật chất hay hiệu quả quản lý mà còn phải tính đến khoảng cách, điều kiện đi lại và việc đưa đón trẻ của các gia đình.

Chị Nguyễn Thị Minh (thôn Đức La, xã Đức Quang), có con đang học tại điểm trường La Nhân bày tỏ: “Nếu sáp nhập sang nơi có môi trường học tập, cơ sở vật chất tốt hơn thì phụ huynh sẽ đồng thuận. Tuy nhiên, điều chúng tôi băn khoăn là khoảng cách đưa đón xa hơn, trong khi các cháu còn nhỏ”.

Đến nay, xã Đức Quang đã sáp nhập 4 trường mầm non thành 2 trường, đưa tổng số trường công lập từ 9 xuống còn 7. Địa phương đang xây dựng phương án tiếp tục sắp xếp 4 trường tiểu học thành 2 trường, qua đó dự kiến giảm tổng số trường công lập trên địa bàn xuống còn 5.

Không sắp xếp một cách cơ học

Thực tế tại Vũ Quang, Thượng Đức và Đức Quang cho thấy, sắp xếp mạng lưới trường học không đơn thuần là giảm số lượng đầu mối, càng không thể áp dụng một phương án chung cho mọi địa bàn.

Nếu ở Vũ Quang, sau sáp nhập vẫn cần duy trì các điểm trường để bảo đảm khoảng cách đến lớp thì tại Thượng Đức, quy mô trường học lớn hơn đặt ra yêu cầu mới về quản lý và cơ sở vật chất. Trong khi tại Đức Quang, việc rà soát các điểm trường nhỏ lẻ, xuống cấp phải đồng thời tính đến điều kiện đi lại, đưa đón học sinh.

Cùng với việc tổ chức lại trường lớp, sự ổn định của đội ngũ cũng là vấn đề cần quan tâm. Khi nhiều đơn vị được hợp nhất thành một trường có quy mô lớn hơn, thay đổi không chỉ nằm ở bộ máy quản lý mà còn tác động đến môi trường làm việc, việc phân công nhiệm vụ và tổ chức chuyên môn. Vì vậy, ổn định tư tưởng, bố trí đội ngũ phù hợp cũng là yếu tố quan trọng để các trường sớm vận hành hiệu quả sau sáp nhập.

Ổn định tư tưởng, bố trí đội ngũ phù hợp cũng là yếu tố quan trọng để các trường sớm vận hành hiệu quả sau sáp nhập.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Hà Tĩnh đã triển khai giai đoạn 1 sắp xếp các cơ sở giáo dục công lập, qua đó giảm gần 10% số đầu mối. Sau các chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Văn bản số 777 ngày 10/7/2026 và Văn bản số 814 ngày 20/7/2026, Sở GD&ĐT Hà Tĩnh đã tham mưu UBND tỉnh triển khai các nội dung để tiếp tục thực hiện việc sắp xếp với mục tiêubảo đảm tinh gọn, giảm 30% đầu mối cơ sở giáo dục công lập.

Mục tiêu đặt ra không chỉ là giảm đầu mối, tinh gọn bộ máy mà còn phải sử dụng hiệu quả nguồn lực, nâng cao chất lượng giáo dục. Điều đó đòi hỏi mỗi phương án phải được xây dựng trên cơ sở điều kiện thực tế của từng địa bàn, tránh sắp xếp cơ học, đồng thời bảo đảm quyền lợi và điều kiện học tập của học sinh.

Bà Lê Thị Phương Thủy - Phó Trưởng phòng Tổ chức cán bộ, Sở GD&ĐT Hà Tĩnh cho biết: "Theo yêu cầu của Trung ương, việc sắp xếp các cơ sở giáo dục phải hoàn thành trước ngày 30/8/2026. Tuy nhiên, bên cạnh tiến độ, chất lượng của từng phương án phải được đặc biệt coi trọng. Phương án sắp xếp phải căn cứ vào đặc điểm từng vùng miền, quy mô lớp học, số học sinh và điều kiện của từng địa phương; đồng thời thực hiện đầy đủ các nguyên tắc, tiêu chí, quy trình và tạo được sự đồng thuận cao, không ảnh hưởng đến chất lượng học tập của học sinh".

Sau sáp nhập, việc bố trí cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên giữa các trường được điều chỉnh để tránh tình trạng thừa, thiếu cục bộ ở một số vị trí.

Sắp xếp mạng lưới trường học vì thế không chỉ được đo bằng số đầu mối giảm xuống, mà quan trọng hơn là hiệu quả sau sắp xếp: bộ máy được tổ chức hợp lý, nguồn lực được sử dụng hiệu quả và học sinh có điều kiện học tập tốt hơn. Cùng với yêu cầu về tiến độ, mỗi phương án cần được cân nhắc kỹ lưỡng từ thực tiễn, phù hợp với đặc thù từng địa bàn và đặt quyền lợi của người học ở vị trí trung tâm.

Mỹ Dung