Áp lực giá nhiên liệu leo thang, đề xuất thu phụ phí vé máy bay nội địa từ 1/4

Theo Cục Hàng không Việt Nam, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông tiếp tục là yếu tố chính đẩy giá nhiên liệu tăng cao. Trong tháng 3/2026, giá MOPS Jet A-1 bình quân dao động khoảng 190–200 USD/thùng, thậm chí có thời điểm vọt lên 234,34 USD/thùng (ngày 24/3). Cùng với đó, mức phụ thu vật lý (premium) cũng tăng mạnh, vượt 30 USD/thùng và chạm đỉnh gần 40 USD/thùng.

Không chỉ giá nhiên liệu, các chi phí liên quan như lọc dầu, bảo hiểm rủi ro chiến tranh và việc cắt giảm công suất của một số nhà máy lọc dầu trong khu vực cũng khiến tổng chi phí đầu vào của ngành hàng không bị đội lên đáng kể. Trong khi đó, nguồn cung Jet A-1 trong nước vẫn phụ thuộc lớn vào nhập khẩu, tiềm ẩn rủi ro khi chuỗi cung ứng biến động.

Hiện các doanh nghiệp đang nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung, song khả năng đáp ứng chỉ cơ bản duy trì đến trung tuần tháng 4/2026. Sau mốc này, nguy cơ phải mua nhiên liệu theo giá giao ngay với chi phí rất cao là hiện hữu.

Trong bối cảnh đó, hoạt động khai thác bay đến nay vẫn được duy trì theo lịch bay mùa Đông 2025–2026, chưa có biến động lớn. Tuy nhiên, từ tháng 4/2026, các hãng hàng không Việt Nam dự kiến sẽ điều chỉnh mạng bay và tải cung ứng để thích ứng với chi phí nhiên liệu tăng cao.

Ảnh minh họa.

Trọng tâm vẫn là duy trì các đường bay trục chính Hà Nội – Đà Nẵng – TP.Hồ Chí Minh và các tuyến phục vụ nhiệm vụ kinh tế - xã hội, đồng thời giữ hiện diện tại các thị trường quốc tế trọng điểm. Ngược lại, một số đường bay nội địa có hệ số sử dụng thấp, khung giờ đêm hoặc tuyến ngách đã được tính toán cắt giảm.

Đáng chú ý, dù chịu áp lực chi phí, trong tháng 3/2026, các hãng vẫn cố gắng giữ mặt bằng giá vé nội địa ổn định. Giai đoạn thấp điểm từ 28/2 đến 19/3 còn ghi nhận xu hướng giảm giá, với tỷ trọng vé giá thấp trên đường bay Hà Nội – TP. Hồ Chí Minh chiếm tới 81%, trong khi vé giá cao chỉ còn 6%.

Ở chiều ngược lại, thị trường quốc tế đã bắt đầu phản ứng rõ rệt. Khảo sát gần 40 hãng hàng không cho thấy hơn 60% đã hoặc dự kiến áp dụng phụ thu nhiên liệu, hoặc tăng giá vé từ giữa tháng 3/2026 để bù đắp chi phí.

Cục Hàng không Việt Nam ước tính, nhiên liệu hiện chiếm khoảng 35–40% tổng chi phí khai thác. Nếu giá Jet A-1 duy trì quanh mức 200 USD/thùng, tổng chi phí của các hãng có thể tăng thêm khoảng 40% so với trước khi xảy ra xung đột.

Trước áp lực này, cơ quan quản lý đề xuất cho phép áp dụng phụ thu nhiên liệu đối với vé máy bay nội địa hạng phổ thông cơ bản, ngoài khung giá trần hiện hành, trong giai đoạn từ ngày 1/4 đến 30/6/2026. Mức phụ thu sẽ được xây dựng linh hoạt theo biến động giá Jet A-1, tính toán trên chi phí nhiên liệu thực tế theo từng nhóm đường bay và cự ly vận chuyển.

Song song đó, một loạt giải pháp hỗ trợ cũng được kiến nghị như: duy trì thuế nhập khẩu 0% với nhiên liệu bay; giảm thuế bảo vệ môi trường xuống 1.000 đồng/lít; xem xét giảm thuế giá trị gia tăng nhằm giảm áp lực dòng tiền cho doanh nghiệp.

Cục Hàng không Việt Nam cũng đang phối hợp với các đơn vị cung cấp dịch vụ như Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam, Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam và các doanh nghiệp liên quan để xây dựng chính sách giảm giá dịch vụ cất hạ cánh, điều hành bay.

Đồng thời, kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành thúc đẩy ngoại giao năng lượng, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn cung mới; yêu cầu Tập đoàn Công nghiệp Dầu khí Quốc gia Việt Nam chỉ đạo Nhà máy Lọc dầu Nghi Sơn tăng công suất, ưu tiên sản xuất Jet A-1 cho thị trường trong nước.

Theo cơ quan quản lý, việc áp dụng phụ thu nhiên liệu là thông lệ quốc tế trong bối cảnh giá năng lượng biến động mạnh, nhằm duy trì hoạt động khai thác và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và hành khách.

Minh Lý