Áp lực đáo hạn trái phiếu tăng đáng kể trong quý 4, giá trị 93.000 tỷ chủ yếu bất động sản

Hoạt động phát hành trái phiếu chậm lại trong quý 3, theo số liệu từ S&I Rating. Thị trường trái phiếu doanh nghiệp ghi nhận 153 đợt phát hành thành công trong Quý 3, với tổng giá trị phát hành đạt 179,4 nghìn tỷ đồng, giảm mạnh -26% so với Quý 2.

Phát hành ra công chúng đạt mức cao kỷ lục. Mặc dù thị trường chung chậm lại, kênh phát hành công chúng lại ghi nhận kết quả ấn tượng với 16 đợt phát hành thành công trong Quý 3, tương đương tổng giá trị 31,6 nghìn tỷ đồng, tăng 55% so với cùng kỳ năm trước và là mức cao nhất ghi nhận được từ trước đến nay.

Các Ngân hàng Thương mại vẫn là các chủ thể phát hành có lợi thế lớn và chiếm tỷ trọng lớn nhất ở hình thức này, với 8/16 đợt phát hành được thực hiện bởi các NHTM, giá trị phát hành chủ yếu vào khoảng 1.000 – 3.000 tỷ đồng, riêng Agribank phát hành thành công 15 nghìn tỷ đồng.

Ngoài ra, các tổ chức phát hành phi ngân hàng cũng tham gia nhiều hơn vào kênh công chúng, với 8 đợt phát hành của các công ty chứng khoán (ACBS, TCBS), tài chính (F88), tiêu dùng (Masan Meatlife, Thuận Đức), tuy nhiên quy mô phát hành khá nhỏ, phần lớn dưới 1000 tỷ đồng.

Lũy kế 9 tháng đầu năm, đã có 464,1 nghìn tỷ trái phiếu được phát hành. Trong khi đó, giá trị trái phiếu đáo hạn và mua lại trước hạn là 132,8 nghìn tỷ (+5,7%) và 228,6 nghìn tỷ (-4,5%), giá trị trái phiếu phát hành ròng là 102,6 nghìn tỷ. Như vậy, tổng giá trị trái phiếu đang lưu hành chỉ tăng nhẹ 7,1% so với cuối năm 2025, đạt 1,54 triệu tỷ đồng.

So với tốc độ tăng trưởng GDP là 9% trong 9 tháng đầu năm 2026 và tăng trưởng tín dụng là 11,59%, thị trường trái phiếu doanh nghiệp tăng trưởng tương đối chậm trong năm 2026. Nhu cầu tín dụng cao đã đẩy mặt bằng lãi suất tăng mạnh, tác động đáng kể tới chi phí vốn của các doanh nghiệp. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng cần chuẩn bị các yêu cầu tuân thủ nghiêm ngặt sau khi Nghị định 200/2026/NĐ-CP được ban hành và có hiệu lực từ ngày 5/6/2026.

Theo đó, lãi suất tiệm cận mức đỉnh giai đoạn 2022-2023. Lãi suất phát hành Quý 3 cho thấy xu hướng tăng tiếp diễn ở tất cả các nhóm ngành.

So với mức đáy vào năm 2025, lãi suất coupon đã tăng bình quân 250bps, tuy nhiên tốc độ tăng đã chậm lại đáng kể trong Quý 3 khi lãi suất tiến dần đến mức đỉnh của giai đoạn 2022-2023. So sánh với giai đoạn 2022-2023, lãi suất phát hành của nhóm Ngân hàng trong Quý 3 đạt 8,85%/năm, đã chính thức vượt đỉnh năm 2022 (trung bình là 8,7%/năm, cao nhất là 9,7%/năm).

Trong Quý 3, lãi suất coupon của nhóm Ngân hàng phổ biến trong khoảng 8% - 9,7%/năm, đặc biệt một số lô phát hành cao nhất đã vượt 10%/năm như của Sacombank (lãi suất cố định 10%/năm) và PVcomBank (bình quân lãi suất tiết kiệm cá nhân 12T + 4,6%/năm, hiện tương đương khoảng 10,4%/năm).

Các nhóm Bất động sản và nhóm doanh nghiệp khác cũng đã tăng rất mạnh lên tới 12,5% - 13%/năm nhưng chưa bằng mức đỉnh giai đoạn trước (14%-14,5%/năm).

Bước sang Quý 4/2026, theo S&I Rating tính toán, áp lực đáo hạn trái phiếu doanh nghiệp sẽ gia tăng đáng kể khi tổng giá trị trái phiếu đến hạn thanh toán ước khoảng 93 nghìn tỷ đồng, mức cao nhất trong năm.

Trong đó, nhóm bất động sản tiếp tục là khu vực chịu áp lực lớn nhất với giá trị đáo hạn khoảng 46,9 nghìn tỷ đồng, tương đương gần một nửa tổng giá trị đáo hạn toàn thị trường.

Áp lực đáo hạn dự kiến sẽ chưa dừng lại trong năm 2026 mà tiếp tục gia tăng trong năm 2027. Theo ước tính của S&I Ratings, tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp đáo hạn năm 2027 có thể đạt khoảng 276 nghìn tỷ đồng, tăng 22% so với năm 2026. Trong đó, riêng nhóm bất động sản chiếm tới 156 nghìn tỷ đồng, tương đương 57% tổng giá trị đáo hạn toàn thị trường.

Hoạt động phát hành mới trong thời gian tới không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu huy động vốn cho các dự án mới mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc cơ cấu lại các khoản nợ hiện hữu.

Bên cạnh áp lực đáo hạn, nhu cầu vốn trung và dài hạn của nền kinh tế đang bước vào chu kỳ tăng mạnh để phục vụ hàng loạt đại dự án bất động sản, khu đô thị, hạ tầng giao thông, năng lượng và công nghiệp.

Trong bối cảnh đó, trái phiếu doanh nghiệp tiếp tục được kỳ vọng là kênh huy động vốn quan trọng giúp bổ sung nguồn lực trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Tuy nhiên, khả năng hấp thụ vốn của thị trường có thể chịu ảnh hưởng bởi bối cảnh lãi suất toàn cầu và trong nước duy trì ở mặt bằng cao. Kỳ vọng lạm phát còn tiềm ẩn nhiều rủi ro cùng xu hướng lợi suất trái phiếu chính phủ quốc tế neo ở mức cao có thể khiến mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao ít nhất trong nửa đầu năm 2027.

Đối với doanh nghiệp phát hành, điều này đồng nghĩa với chi phí vốn gia tăng, đặc biệt đối với các doanh nghiệp có hệ số đòn bẩy cao hoặc nhu cầu huy động vốn lớn.

Thu Minh