An sinh xã hội thúc đẩy phát triển bền vững vùng dân tộc thiểu số ở Phú Thọ

Nông dân xã Quy Đức (Phú Thọ) phát triển đàn dê từ Chương trình hỗ trợ dê sinh sản của Nhà nước.

Ổn định đời sống, thu hẹp khoảng cách

Sau sáp nhập, Phú Thọ có diện tích hơn 9.300km2, dân số trên 4 triệu người. Không gian phát triển của tỉnh được mở rộng, tiềm lực KTXH gia tăng, song đi kèm là những thách thức không nhỏ, đặc biệt tại các khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, nơi sinh sống của gần 50 dân tộc anh em, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm khoảng 25% dân số.

Phần lớn các cộng đồng này cư trú tại những địa bàn có địa hình hiểm trở, giao thông khó khăn, cơ sở hạ tầng thiếu đồng bộ, sinh kế chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp truyền thống như trồng lúa, ngô. Điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, thiên tai và biến đổi khí hậu khiến đời sống người dân dễ bị tổn thương, nguy cơ tái nghèo luôn hiện hữu.

Trong bối cảnh đó, an sinh xã hội trở thành điểm tựa thiết yếu để bảo đảm mức sống tối thiểu và ổn định đời sống. Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển KTXH vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, tỉnh đã triển khai đồng bộ nhiều chính sách hỗ trợ đất ở, đất sản xuất, nhà ở, đào tạo nghề, bảo hiểm y tế, trợ giúp xã hội, góp phần cải thiện đáng kể điều kiện sống của người dân.

Toàn tỉnh đã hỗ trợ xây dựng nhà ở cho 1.596 hộ, hỗ trợ đất ở cho các hộ khó khăn, hỗ trợ thủ tục đất đai cho 45 hộ, đặc biệt có 5.236 hộ được hỗ trợ chuyển đổi nghề và 352 lao động được đào tạo nghề. Nhờ đó, kinh tế vùng dân tộc thiểu số có chuyển biến tích cực, tốc độ tăng trưởng đạt khoảng 7,5 đến 8,5 phần trăm mỗi năm, tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 2 đến 3 phần trăm mỗi năm.

Ngôi nhà mới của gia đình ông Đinh Văn Sinh, xóm Cun, xã Pà Cò được Ban Quản lý các KCN tỉnh Phú Thọ phối hợp với doanh nghiệp hỗ trợ xây dựng.

Không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ trước mắt, các chính sách này còn tạo nền tảng để người dân ổn định sinh kế, yên tâm lao động sản xuất, hạn chế di cư tự do và nguy cơ tái nghèo. Việc bảo đảm tiếp cận công bằng các dịch vụ thiết yếu như y tế, giáo dục, nước sạch, điện sinh hoạt giúp từng bước thu hẹp khoảng cách phát triển giữa miền núi với vùng đồng bằng và đô thị.

An sinh xã hội cũng góp phần bảo đảm quyền con người và quyền công dân của đồng bào dân tộc thiểu số, từ quyền được học tập, chăm sóc sức khỏe đến thụ hưởng các dịch vụ xã hội cơ bản. Khi đời sống được nâng cao, niềm tin của người dân đối với Đảng và Nhà nước được củng cố, tạo sự đồng thuận xã hội vững chắc.

Đặc biệt, ở Phú Thọ, vùng đất Tổ cội nguồn dân tộc, an sinh xã hội không chỉ là bảo đảm cơm ăn áo mặc mà còn gắn với việc giữ gìn phần hồn văn hóa. Sự đa dạng của gần 50 dân tộc cùng những giá trị đặc sắc như hát Xoan, văn hóa Mường, Lễ hội Đền Hùng được bảo tồn và phát huy khi đời sống người dân ổn định. Khi nhu cầu cơ bản được đáp ứng, đồng bào có điều kiện duy trì lễ hội, phong tục, tiếng nói và bản sắc truyền thống, góp phần làm giàu văn hóa dân tộc và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân.

Báo cáo chính trị Đại hội Đảng bộ tỉnh Phú Thọ lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 xác định mục tiêu đến năm 2030 cơ bản không còn hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2021 – 2025... Đây là mục tiêu đầy thách thức đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, trong bối cảnh tỷ lệ hộ nghèo còn cao, kinh tế phát triển chậm, chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp truyền thống như trồng ngô, lúa và thiếu các ngành nghề phụ trợ. Trong văn kiện Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030, mục các chương trình, nghị quyết, đề án trọng điểm giai đoạn 2026-2030 chỉ có một chính sách thuộc lĩnh vực công tác dân tộc là “hỗ trợ phụ cấp hằng tháng cho người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số”.

Chính vì vậy, việc thực hiện chính sách an sinh xã hội đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi ở tỉnh Phú Thọ hiện nay có ý nghĩa hết sức quan trọng, góp phần củng cố khối đại đoàn kết dân tộc, phát triển kinh tế, quốc phòng an ninh, hướng tới phát triển bền vững trong “kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”.

Động lực phát triển bền vững

Không dừng lại ở việc cải thiện đời sống, an sinh xã hội còn là công cụ quan trọng thúc đẩy phát triển KTXH bền vững tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Khi các nhu cầu cơ bản được bảo đảm, nguồn nhân lực tại chỗ được nâng cao về thể lực, trí lực và kỹ năng lao động, đây là yếu tố then chốt cho sự phát triển lâu dài.

Quỹ Bảo trợ trẻ em Việt Nam phối hợp với Quỹ Bảo trợ trẻ em tỉnh Phú Thọ và doanh nghiệp trao quà cho trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, khó khăn tại xã Thịnh Minh và Toàn Thắng.

Các chính sách giáo dục, đào tạo nghề, giải quyết việc làm và tín dụng ưu đãi đã giúp người dân chuyển đổi phương thức sản xuất, tiếp cận khoa học công nghệ, đa dạng hóa sinh kế. Nhiều địa phương miền núi đang hình thành các mô hình kinh tế mới như du lịch cộng đồng, chế biến nông sản, dịch vụ, từng bước giảm phụ thuộc vào nông nghiệp truyền thống.

An sinh xã hội cũng đóng vai trò quan trọng trong bảo đảm ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội và quốc phòng an ninh. Thực tiễn cho thấy những địa bàn có đời sống khó khăn, thiếu việc làm và dịch vụ xã hội thường tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tệ nạn và bất ổn. Việc triển khai hiệu quả chính sách hỗ trợ giúp phòng ngừa các vấn đề này, đồng thời tạo lá chắn trước những tác động tiêu cực của kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế.

Quan trọng hơn, an sinh xã hội góp phần xây dựng thế trận lòng dân, nền tảng cho ổn định lâu dài. Khi người dân được chăm lo thiết thực, niềm tin đối với Đảng và Nhà nước được tăng cường, tạo sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc. Điều này có ý nghĩa đặc biệt đối với các địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa, nơi gắn liền với nhiệm vụ quốc phòng và an ninh.

Để phát huy hiệu quả trong giai đoạn mới, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết là hoàn thiện cơ chế, chính sách phù hợp với đặc điểm từng vùng và từng dân tộc, tránh chồng chéo và dàn trải. Đồng thời, phải coi phát triển kinh tế và tạo sinh kế bền vững cho người dân là nền tảng cốt lõi của an sinh xã hội, thông qua hỗ trợ vốn, khoa học công nghệ và liên kết sản xuất tiêu thụ sản phẩm.

Giáo dục và đào tạo nghề được xác định là giải pháp mang tính chiến lược lâu dài. Việc đầu tư cơ sở vật chất trường lớp, ký túc xá, trang thiết bị dạy học cùng chính sách thu hút giáo viên về vùng khó khăn sẽ góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực miền núi. Song song với đó là nâng cấp hệ thống y tế cơ sở, bảo đảm chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân.

Đầu tư hạ tầng giao thông, điện, nước sạch, thông tin truyền thông là điều kiện then chốt để người dân tiếp cận dịch vụ xã hội và mở rộng cơ hội phát triển. Bên cạnh đó, thu hút đầu tư gắn với bảo tồn văn hóa và phát triển du lịch bền vững sẽ giúp người dân trực tiếp tham gia và hưởng lợi từ quá trình phát triển.

Trong bối cảnh đất nước bước vào "kỷ nguyên vươn mình của dân tộc", Phú Thọ đang hướng tới trở thành cực tăng trưởng của vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ. An sinh xã hội vì thế không chỉ mang ý nghĩa nhân văn mà còn là chiến lược phát triển dài hạn. Đầu tư cho an sinh chính là đầu tư cho con người, yếu tố trung tâm của mọi quá trình phát triển. Khi đời sống vật chất và tinh thần của người dân được bảo đảm, niềm tin được củng cố, nguồn lực xã hội được khơi thông, từ đó tạo động lực mạnh mẽ cho tăng trưởng toàn diện và bền vững.

Th.s Hà Thị Thanh Hải