Khi nguồn lực 'chạm' tới vùng khó

Tín hiệu vui ở Xá Nhù

Năm 2025, thôn Xá Nhù có 13 hộ được hỗ trợ xóa nhà tạm.

Căn nhà mới xây của vợ chồng anh Thào A Tồng, thôn Xá Nhù, xã Tà Xi Láng được hỗ trợ từ Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững. Anh Tồng cho biết, nhiều năm liền, vợ chồng anh chưa dám nghĩ tới chuyện dựng nhà, bởi chỉ lo đủ ăn đã là may mắn.

Anh Thào A Tồng chia sẻ: “Em đi làm thuê ở nhiều nơi, thấy họ thoát được nghèo, mình cũng rất quyết tâm. Giờ được Nhà nước quan tâm, có chỗ an cư rồi, vợ chồng em quyết tâm sẽ làm ăn chăm chỉ hơn để cuộc sống ngày càng thay đổi.”

12 hộ thoát nghèo trong năm là niềm vui lớn ở lõi nghèo Xá Nhù.

Anh Giàng A Dê - Bí thư Chi bộ thôn Xá Nhù cho biết: Thôn Xá Nhù có 114 hộ đồng bào dân tộc Mông. Nhờ nguồn lực từ các Chương trình mục tiêu quốc gia, diện mạo nơi đây đã có nhiều chuyển biến rõ rệt, nhất là về nhà ở và sinh kế. Đặc biệt, trong năm 2025, thôn có tới 13 hộ được hỗ trợ làm nhà, bà con rất phấn khởi. Đến nay, thôn Xá Nhù chỉ còn 52 hộ nghèo, chúng tôi đã hoàn thành thoát được 12 hộ nghèo trong năm vừa qua.”

Phát huy vai trò của chính quyền cơ sở

Những đổi thay như ở Xá Nhù không tự nhiên mà có. Chính quyền xã Tà Xi Láng đã nỗ lực tiếp cận, vận động, hướng dẫn người dân để nguồn lực từ Chương trình mục tiêu quốc gia "chạm" đúng vào những nhu cầu thiết thực của bà con.

Từ khi Chương trình mục tiêu quốc gia vùng đồng bào dân tộc thiểu số được triển khai ở Tà Xi Láng, diện mạo nông thôn nơi đây đã có những chuyển biến rõ nét, khang trang và ngày càng khởi sắc.

Ông Phạm Mạnh Tưởng - Bí thư Đảng ủy xã Tà Xi Láng cho biết “Trước đây, để triển khai một dự án, xã thường bị động, thiếu vốn, thiếu phương án sinh kế phù hợp. Khi có các Chương trình mục tiêu quốc gia, xã chủ động hơn, có nguồn lực rõ ràng, có kế hoạch theo từng thôn, từng nhóm hộ”.

Tổng nguồn vốn thuộc các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021- 2025 phân bổ cho Tà Xi Láng đạt 9 tỷ 907 triệu đồng, trong đó, đã giải ngân 293 triệu đồng để triển khai các dự án trọng điểm, bao gồm: giải quyết tình trạng thiếu đất ở, nhà ở, đất sản xuất và nước sinh hoạt; phát triển giáo dục, đào tạo nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại địa phương. Đặc biệt, dự án phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp bền vững, phát huy tiềm năng, thế mạnh của các vùng miền để sản xuất hàng hóa theo chuỗi giá trị với tổng kinh phí được giao 3,6 tỷ đồng. Hiện nay, dự án đang trong giai đoạn tổ chức đấu thầu, nhằm hỗ trợ người dân phát triển mô hình nuôi bò cái sinh sản và nuôi trâu vỗ béo.

Chúng tôi yêu cầu thường xuyên rà soát hộ nghèo, phân loại theo nhu cầu: Hộ nào cần hỗ trợ nhà ở, hộ nên làm mô hình sinh kế... Mọi quyết định đều dựa trên dữ liệu thực tế, không chạy theo phong trào để đảm bảo triển khai đúng và trúng - ông Tưởng cho biết thêm.

Nông dân Tà Xi Láng từng bước tiếp cận với các mô hình sinh kế mới.

Còn tại xã Dương Quỳ, trong năm 2025, chính quyền địa phương đã tham mưu Ban Thường vụ Đảng ủy xã ban hành quyết định thành lập ban chỉ đạo các chương trình mục tiêu quốc gia xã Dương Quỳ, giai đoạn 2021 - 2025; quyết định thành lập tổ thẩm định các dự án, kế hoạch hỗ trợ phát triển sản xuất cộng đồng.

Ông Nguyễn Đình Đà - Phó Chủ tịch UBND xã Dương Quỳ cho biết: "Năm 2025, việc thực hiện giải ngân các Chương trình mục tiêu quốc gia tại địa phương còn chậm, đạt 75%. Song, nhờ triển khai các chương trình Mục tiêu quốc gia trên địa bàn, tình hình kinh tế - xã hội của xã đã có thay đổi đáng kể, tạo tiền đề cho giai đoạn phát triển mới của địa phương. Đặc biệt, hết năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo của xã chỉ còn 5,63%, thu nhập bình quân đầu người đạt 58,2 triệu đồng/năm, gấp 1,5 lần so với năm 2020".

Thi công mở rộng tuyến đường Nà Tắc, xã Dương Quỳ.

Đối với hạ tầng giao thông, từ nguồn vốn các chương trình mục tiêu quốc gia, Dương Quỳ đã đầu tư xây dựng được gần 20 km đường giao thông. Kết quả này góp phần quan trọng trong việc cải thiện điều kiện đi lại cho người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

"Tổng hợp trên địa bàn xã Dương Quỳ, có 14 công trình giao thông được đầu tư từ nguồn vốn Chương trình mục tiêu quốc gia 1719 và 3 công trình từ nguồn vốn Chương trình xây dựng nông thôn mới. Đến nay, đã có 12 công trình hoàn thành và được đưa vào khai thác, sử dụng. Việc thực hiện duy tu, bảo dưỡng các công trình thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi năm 2025 cũng được triển khai nghiêm túc, hiệu quả” - ông Đà thông tin thêm.

Nguồn lực chỉ là chất xúc tác, yếu tố quyết định là năng lực tổ chức của địa phương và sự tham gia của người dân. Khi đó, các xã vùng khó chuyển từ trông chờ sang tự kiến tạo, mục tiêu cuối cùng là nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân trên địa bàn

Lấy người dân làm trung tâm của phát triển

Các chương trình mục tiêu quốc gia được triển khai theo hướng thiết thực, hiệu quả và bền vững.

Những câu chuyện ở Tà Xi Láng, Dương Quỳ chỉ là những “lát cắt” điển hình cho cách Lào Cai triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia theo hướng thiết thực, hiệu quả và bền vững. Hiệu quả không đo bằng số lượng công trình hay số hộ hỗ trợ, mà bằng chuyển biến trong tư duy phát triển: lấy nhu cầu người dân làm trung tâm, phát huy vai trò chủ động của cấp xã và hướng tới mục tiêu giảm nghèo bền vững.

Ông Trần Phùng - Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh cho biết: "Giai đoạn 2021 - 2025, các chương trình mục tiêu quốc gia trên địa bàn tỉnh được thiết kế theo hướng trao quyền nhiều hơn cho cơ sở, tập trung vào nhóm yếu thế, tăng trách nhiệm của người dân trong từng phần hỗ trợ, với phương châm “trao cần câu chứ không trao con cá.”

Chương trình triển khai thực hiện trong giai đoạn 2021-2025 có nhiều điểm mới, phạm vi rộng, đòi hỏi nhiều thời gian để nghiên cứu, hướng dẫn, tổ chức thực hiện đồng bộ. Sau hợp nhất, tỉnh Lào Cai có 24 chỉ tiêu, mục tiêu thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Hết năm 2025, đã có 16/24 chỉ tiêu đạt và vượt mục tiêu đề ra của cả giai đoạn, tiêu biểu như: Tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số giai đoạn 2021 - 2025 giảm 5,42%, bình quân giảm 6,36%/năm, vượt 0,36% so với kế hoạch giao (Chính phủ giao bình quân giảm 6,0%/năm). Riêng năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số giảm 4,46%.

Năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số giảm 4,46%.

Hiện nay, 100% xã trên địa bàn tỉnh có đường ô tô đến trung tâm được rải nhựa hoặc bê tông; tỷ lệ thôn có đường ô tô đến trung tâm được cứng hóa ước đạt trên 95%; tỷ lệ hộ dân được sử dụng điện lưới quốc gia và các nguồn điện khác ước đạt 98%; tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh ước đạt 93,5%; thu nhập bình quân dân tộc thiểu số tăng gấp 2 lần so với đầu kỳ. Riêng năm 2025, thu nhập ước đạt trên 33 triệu đồng/người/năm.

Vùng cao Lào Cai đang đổi thay từng ngày.

Nguồn lực đã sẵn sàng, định hướng đã có. Người dân Lào Cai đang thay đổi cách nghĩ, cách làm, qua đó tạo động lực cho sự chuyển mình của vùng cao. Và khi nguồn lực "chạm" đúng chỗ, hành trình thoát nghèo sẽ không còn là câu chuyện của từng hộ, mà là của cả cộng đồng.

Thu Hường - Tuấn Anh - Nguyễn Đình Hiếu - Đỗ Minh Dũng