An ninh mạng - lá chắn bảo vệ hạ tầng năng lượng trong kỷ nguyên số

Hội thảo An ninh năng lượng cho chuyển đổi xanh trong kỷ nguyên số tổ chức ngày 23.10. (Ảnh: PV)

An ninh mạng không thể tách rời an ninh năng lượng

Đồng hành cùng chương trình trong vai trò Đối tác chiến lược, Tổng công ty Khí Việt Nam (PV GAS) góp phần thúc đẩy trao đổi về bảo đảm an ninh năng lượng, phát triển hạ tầng khí và LNG, gắn yêu cầu an toàn vận hành với bảo vệ hệ thống công nghệ trước các nguy cơ an ninh mạng.

Hội thảo tập trung trao đổi các giải pháp bảo vệ hạ tầng năng lượng trọng yếu, bảo đảm an toàn vận hành, nâng cao năng lực ứng phó sự cố và đa dạng hóa nguồn cung khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG), đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.

Phát biểu khai mạc, ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng Thư ký, Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, nhấn mạnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang tạo ra những thay đổi sâu sắc trong hoạt động của nền kinh tế. Trong quá trình đó, năng lượng có mối liên hệ chặt chẽ với nhiều ngành, lĩnh vực; những thay đổi về công nghệ, phương thức quản lý và mô hình vận hành vừa mở ra cơ hội phát triển, vừa đặt ra yêu cầu phối hợp chặt chẽ hơn giữa các bên liên quan.

Theo ông Vũ Duy Hiền, mỗi lĩnh vực có thế mạnh và nhu cầu riêng. Doanh nghiệp năng lượng nắm rõ yêu cầu sản xuất, kinh doanh và vận hành; các đơn vị công nghệ có năng lực nghiên cứu, phát triển giải pháp; trong khi cơ quan quản lý và tổ chức chuyên môn giữ vai trò định hướng, hỗ trợ hợp tác. Việc kết nối hiệu quả các nguồn lực này sẽ giúp hoạt động trao đổi vượt ra ngoài khuôn khổ chia sẻ thông tin, tiến tới giải quyết những bài toán thực tế của doanh nghiệp.

Với vai trò kết nối cộng đồng doanh nghiệp và chuyên gia an ninh mạng, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia mong muốn mở rộng hợp tác giữa lĩnh vực an ninh mạng với các ngành kinh tế trọng điểm, trong đó có năng lượng. Ông Vũ Duy Hiền cũng đánh giá cao vai trò của truyền thông chuyên ngành trong việc tạo diễn đàn để các bên nhận diện vấn đề, tìm kiếm đối tác và duy trì hợp tác sau hội thảo. “Điều quan trọng hơn là giúp doanh nghiệp hiểu rõ nhu cầu của nhau, giúp các đơn vị công nghệ tiếp cận bài toán thực tế và tạo điều kiện để những kinh nghiệm, giải pháp phù hợp được chia sẻ rộng rãi hơn”, ông Vũ Duy Hiền nhấn mạnh.

Từ góc độ bảo vệ an ninh quốc gia, Thượng tá Triệu Mạnh Tùng, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng (A05), nhấn mạnh hạ tầng năng lượng là một trong những hạ tầng đặc biệt quan trọng, có thể trở thành mục tiêu trong các tình huống xung đột. Nếu hệ thống năng lượng bị gián đoạn hoặc tê liệt, tác động có thể lan sang nhiều lĩnh vực khác, từ thông tin liên lạc đến các hệ thống điều khiển, giám sát và vận hành.

Nguy cơ tấn công mạng nhằm vào hạ tầng trọng yếu không còn là vấn đề mang tính giả định. Điều này đòi hỏi các đơn vị quản lý, vận hành phải chủ động nhận diện rủi ro, đánh giá mức độ ảnh hưởng và triển khai biện pháp bảo vệ tương xứng, thay vì chỉ tập trung xử lý khi sự cố đã xảy ra.

Thượng tá Triệu Mạnh Tùng đề nghị các doanh nghiệp ưu tiên bảo vệ những hệ thống năng lượng trọng yếu; nâng cao năng lực giám sát, phát hiện, ứng phó và khôi phục sau sự cố; đồng thời tăng cường phối hợp với cơ quan chức năng và các đơn vị chuyên môn.

Đáng chú ý, hệ thống công nghệ thông tin (IT), công nghệ vận hành công nghiệp (OT) và dữ liệu vận hành cần được bảo vệ theo đặc thù riêng, xuyên suốt từ khâu đầu tư, thiết kế đến tổ chức vận hành. Đây là yêu cầu quan trọng bởi sự cố an ninh mạng trong môi trường công nghiệp không chỉ gây mất dữ liệu mà còn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động vật lý, an toàn thiết bị và tính liên tục của quá trình cung ứng năng lượng.

Trong bối cảnh các hệ thống ngày càng kết nối, việc bảo đảm an toàn không thể chỉ dựa vào từng giải pháp kỹ thuật riêng lẻ. Các doanh nghiệp cần kết hợp quản trị rủi ro, giám sát liên tục, quy trình ứng phó và cơ chế phối hợp để hạn chế nguy cơ gián đoạn, đồng thời nâng cao khả năng phục hồi khi xảy ra sự cố.

Phát triển hạ tầng khí, LNG gắn với an ninh năng lượng

Bên cạnh bảo vệ hệ thống trước các nguy cơ an ninh mạng, đa dạng hóa nguồn cung và phát triển hạ tầng năng lượng cũng là nội dung được quan tâm tại hội thảo.

Là đơn vị thành viên của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), PV GAS hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp khí, tham gia chuỗi giá trị từ thu gom, vận chuyển, chế biến, tàng trữ đến kinh doanh các sản phẩm khí. Doanh nghiệp đồng thời phát triển hạ tầng LNG, góp phần bổ sung nguồn cung phục vụ sản xuất điện, công nghiệp và các hoạt động kinh tế.

Trong bối cảnh thị trường năng lượng quốc tế chịu tác động từ những biến động địa chính trị, đa dạng hóa nguồn cung LNG có ý nghĩa đối với việc tăng tính linh hoạt và khả năng thích ứng của hệ thống năng lượng. Tuy nhiên, hiệu quả của quá trình phát triển hạ tầng không chỉ phụ thuộc vào nguồn cung, năng lực tiếp nhận và phân phối mà còn gắn với yêu cầu vận hành an toàn, liên tục và bảo vệ các hệ thống công nghệ liên quan.

Tại hội thảo, ông Hồ Diên Vượng, Phó Giám đốc Chi nhánh Kinh doanh LNG, đại diện PV GAS, trình bày tham luận về giải pháp đa dạng hóa nguồn cung LNG nhằm bảo đảm an ninh năng lượng và phục vụ chuyển dịch năng lượng trong điều kiện địa chính trị thế giới biến động.

Tham luận đặt vấn đề về mối liên hệ giữa nguồn cung LNG, phát triển hạ tầng và yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng dài hạn. Cùng với việc mở rộng năng lực cung ứng, các hệ thống vận hành và dữ liệu liên quan cũng cần được quản trị chặt chẽ để hạn chế rủi ro, bảo đảm hoạt động ổn định của chuỗi cung ứng.

Các chuyên đề tại hội thảo còn đề cập đến an ninh năng lượng trong tổng thể an ninh phi truyền thống; khả năng phục hồi của hạ tầng năng lượng trước nguy cơ tấn công mạng; ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong tối ưu hóa sử dụng năng lượng và quản trị phát thải; cùng các biện pháp bảo vệ hệ thống IT/OT và dữ liệu.

Trong đó, ông Trần Quang Hải, chuyên gia công nghệ AI, Giám đốc công nghệ Công ty Cổ phần AIZ, trao đổi về ứng dụng AI trong tối ưu sử dụng năng lượng và quản trị phát thải. Ông Nguyễn Trung Nghĩa, chuyên gia tư vấn an ninh mạng thuộc Công ty Cổ phần Công nghệ An ninh mạng quốc gia Việt Nam (NCS), trình bày các giải pháp bảo vệ hệ thống IT/OT và dữ liệu.

Việc ứng dụng công nghệ mới có thể hỗ trợ nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, cải thiện năng lực giám sát và hỗ trợ ra quyết định. Tuy nhiên, mức độ kết nối và tự động hóa gia tăng cũng đặt ra yêu cầu kiểm soát rủi ro ngay trong quá trình thiết kế, triển khai và vận hành hệ thống. Vì vậy, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh cần được thực hiện song hành với bảo đảm an ninh mạng, an toàn vận hành và khả năng phục hồi.

Thông qua các phiên tham luận và trao đổi, hội thảo hướng tới tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp năng lượng, chuyên gia và cộng đồng công nghệ; thúc đẩy chia sẻ kinh nghiệm, nhận diện những lĩnh vực cần ưu tiên hợp tác và tìm kiếm giải pháp phù hợp với nhu cầu thực tế.

Thông điệp “Dữ liệu tin cậy, vận hành an toàn, nguồn cung liên tục” cũng đặt ra yêu cầu xuyên suốt: bảo đảm an ninh năng lượng trong kỷ nguyên số không chỉ là phát triển thêm nguồn cung hay đầu tư công nghệ, mà còn phải xây dựng năng lực bảo vệ hạ tầng trọng yếu, chủ động ứng phó rủi ro và duy trì hoạt động liên tục. Đây là nền tảng quan trọng để quá trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh diễn ra an toàn, hiệu quả và bền vững.

Uyên Na