AI và Big Data - Nền tảng cốt lõi của hồ sơ bệnh án điện tử hiện đại

Đây là một trong những nội dung trọng tâm được các chuyên gia Việt Nam và quốc tế thảo luận tại Hội thảo quốc tế "Chuyển đổi số y tế và xây dựng bệnh viện thông minh: Kinh nghiệm quốc tế và triển khai tại Việt Nam", diễn ra ngày 18/6 tại Hà Nội và ngày 23/6 tại Đà Nẵng.

Hồ sơ bệnh án điện tử – nền móng của AI trong y tế

Theo TS. Chris Bates, Giám đốc Y khoa Tập đoàn TPP (Vương quốc Anh), nhiều người thường nhắc đến AI khi nói về tương lai của y tế số. Tuy nhiên, AI không thể hoạt động hiệu quả nếu thiếu dữ liệu chất lượng.

TS. Chris Bates, Giám đốc Y khoa Tập đoàn TPP. Nguồn: TPP.

Theo chuyên gia này, khi dữ liệu được kết nối xuyên suốt, liên tục và có cấu trúc, hệ thống y tế sẽ có khả năng dự báo nguy cơ bệnh tật, hỗ trợ ra quyết định lâm sàng, nghiên cứu khoa học và hoạch định chính sách ở quy mô quốc gia.

Hiện nay, nền tảng SystmOne của TPP đang quản lý hơn 80 triệu hồ sơ bệnh nhân, kết nối trên 14.000 cơ sở y tế với hơn 300.000 người dùng thường xuyên. Quy mô dữ liệu lớn này đã tạo điều kiện cho nhiều ứng dụng AI và nghiên cứu y học mang tính đột phá tại Anh.

Từ dữ liệu lớn đến chăm sóc dự phòng

Một trong những giá trị lớn nhất mà Big Data mang lại là khả năng chuyển đổi mô hình y tế từ "chữa bệnh" sang "dự phòng bệnh".

TS. Matt Curtis, bác sĩ thuộc Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), cho rằng các quốc gia hiện đều đối mặt với những thách thức chung như già hóa dân số, gia tăng bệnh không lây nhiễm và áp lực quá tải lên hệ thống y tế.

Theo ông, giải pháp bền vững không phải là xây thêm nhiều bệnh viện mà là xây dựng hệ thống quản lý sức khỏe dựa trên hồ sơ sức khỏe điện tử suốt đời, kết hợp các công cụ phân tích dữ liệu dân số, hỗ trợ quyết định lâm sàng và AI dự báo nguy cơ bệnh tật.

Nhờ phân tích hàng triệu hồ sơ bệnh án điện tử, hệ thống NHS đã phát triển chỉ số đánh giá nguy cơ suy yếu ở người cao tuổi (Electronic Frailty Index). Công cụ này giúp nhận diện sớm hơn một triệu người có nguy cơ cao, từ đó triển khai các biện pháp can thiệp trước khi xảy ra biến chứng hoặc nhập viện cấp cứu.

AI giúp phát hiện bệnh sớm và tối ưu nguồn lực

Không chỉ hỗ trợ dự phòng, AI còn mở ra cơ hội phát hiện bệnh sớm ở những lĩnh vực vốn là thách thức của y học.

Các mô hình AI được phát triển từ hồ sơ bệnh án điện tử có khả năng xác định những bệnh nhân có nguy cơ mắc ung thư chưa được chẩn đoán, giúp rút ngắn thời gian phát hiện bệnh từ vài tháng đến cả năm. Trong ung thư học, khoảng thời gian đó có thể quyết định giữa điều trị thành công và mất đi cơ hội cứu sống người bệnh.

Ngoài ra, AI còn được sử dụng để dự đoán những bệnh nhân có nguy cơ bỏ lỡ lịch hẹn khám. Tại Anh, giải pháp này đã giúp tăng tỷ lệ bệnh nhân đến khám đúng hẹn thêm 30%, qua đó tối ưu nguồn lực y tế và giảm lãng phí.

Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn

Phát biểu tại hội thảo diễn ra tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức cho biết ngành y tế đã cơ bản xây dựng được nền tảng thể chế, hành lang pháp lý và các điều kiện cần thiết cho chuyển đổi số.

"Đường băng cho chuyển đổi số đã được hình thành khá đầy đủ; việc tăng tốc nhanh đến đâu phụ thuộc vào quyết tâm và nỗ lực của mỗi đơn vị, mỗi địa phương và toàn ngành", Thứ trưởng nhấn mạnh.

Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức. Nguồn: TPP.

Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra những thách thức lớn như sự chênh lệch về mức độ đầu tư giữa các cơ sở y tế, hạ tầng công nghệ thông tin chưa đồng bộ và đặc biệt là yêu cầu bảo đảm an toàn dữ liệu y tế trong bối cảnh bệnh viện thông minh và hồ sơ sức khỏe điện tử đang được triển khai ngày càng rộng rãi.

Trong kỷ nguyên số, AI được ví như "bộ não" của hệ thống y tế thông minh, nhưng để bộ não ấy hoạt động hiệu quả, cần có một "hệ thần kinh" đủ mạnh. Chính Big Data cùng hồ sơ bệnh án điện tử kết nối toàn diện đang trở thành "xương sống" của nền y tế hiện đại – nơi mọi quyết định đều dựa trên dữ liệu, mọi can thiệp đều hướng tới dự phòng và mọi đổi mới cuối cùng đều phục vụ người bệnh.

Phương Dung