'Giải cứu' mẫu máu cấp cứu khỏi tắc đường nhờ thiết bị bay không người lái

Tại Bệnh viện Đa khoa Đức Giang (Hà Nội), trung bình mỗi ngày các nhân viên y tế cùng các kỹ sư công nghệ phối hợp thực hiện 2 tuyến vận chuyển các mẫu phẩm y tế bằng thiết bị UAV.

Thiết bị UAV phục vụ vận chuyển mẫu phẩm y tế tại Bệnh viện Đa khoa Đức Giang. (Ảnh: Trà My)

Các tuyến vận chuyển bắt đầu từ sân thượng tòa nhà Bệnh viện Đa khoa Đức Giang đến các cơ sở y tế trên địa bàn gồm Gia Lâm, Bắc Thăng Long, Đông Anh, Bệnh viện Đa khoa Mê Linh và các trạm y tế xã, phường gồm Phù Đổng, Thiên Lộc, Thư Lâm, Phúc Thịnh, Vĩnh Thanh, Yên Hòa, Nghĩa Đô, Long Biên, Việt Hưng, Bồ Đề và một số điểm liên quan khác.

Bác sĩ chuyên khoa II Đoàn Văn Phúc, Phó Giám đốc Bệnh viên Đa khoa Đức Giang, cho biết, từ tháng 1/2026, bệnh viện triển khai thí điểm sử dụng thiết bị UAV để vận chuyển mẫu máu cấp cứu và mẫu máu xét nghiệm.

Qua thời gian vận hành, bệnh viện đã ghi nhận những mặt tích cực nhờ thiết bị UAV này, đặc biệt là trong khâu vận chuyển mẫu máu cấp cứu.

“Trước đây, để chuyển tiếp máu phục vụ cấp cứu, chúng tôi phải điều một xe ô tô gồm một lái xe và một điều dưỡng di chuyển bằng đường bộ. Vì nhiều lý do khác nhau trong quá trình lưu thông trên đường mà chúng tôi khó phán đoán được thời gian vận chuyển. Tuy nhiên, với thiết bị UAV, chúng tôi không những có thể cam kết chuẩn xác số phút di chuyển mà còn rút ngắn được thời gian đưa mẫu tới nơi”, Phó Giám đốc Bệnh viên Đa khoa Đức Giang chia sẻ.

Bác sĩ Phúc dẫn chứng khi vận chuyển bằng UAV từ Bệnh viện đa khoa Đức Giang đến cơ sở y tế Gia Lâm (Hà Nội) chỉ mất thời gian khoảng 7 phút. Trong khi nếu di chuyển bằng đường bộ có thể phải mất 20 phút hoặc hơn thế.

Khi mẫu xét nghiệm được vận chuyển nhanh và bảo đảm điều kiện bảo quản, người bệnh có thể nhận kết quả sớm hơn, giúp bác sĩ đưa ra quyết định điều trị kịp thời, qua đó nâng cao hiệu quả cứu chữa.

PGS.TS.BS Đỗ Đình Tùng, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Đức Giang, cho biết nhận thấy nhu cầu từ thực tiễn việc vận chuyển máu cấp cứu và sinh phẩm y tế để cứu người bệnh đòi hỏi phải nhanh, chính xác và kịp thời nên bệnh viện đã phối hợp với Tổng Công ty Bưu điện Việt Nam triển khai thí điểm mô hình UAV trong vận chuyển y tế.

Bước đầu, quá trình triển khai đã ghi nhận những mặt tích cực khi rút ngắn được 1/3 thời gian vận chuyển máu cấp cứu đến các tuyến y tế cơ sở, tăng cơ hội cứu chữa người bệnh. Hoạt động bay được tổ chức theo nguyên tắc kiểm soát chặt chẽ, có khung giờ cố định, độ cao tối đa 120 m, hành lang bay dưới 100 m và mỗi ngày tối đa hai tuyến nhằm bảo đảm an toàn.

Hệ thống UAV được tích hợp camera giám sát hành trình theo thời gian thực, khoang chứa chuyên dụng phục vụ bảo quản mẫu bệnh phẩm, máu, thuốc và vật tư y tế trong quá trình vận chuyển.

Ông Nguyễn Trọng Diên - Giám đốc Sở Y tế Hà Nội - cho biết, mô hình sử dụng UAV vận chuyển vật tư y tế góp phần nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, đặc biệt ở các khu vực đô thị - nơi tình trạng tắc nghẽn giao thông xảy ra thường xuyên.

"Từ việc triển khai UAV giúp nâng tầm y tế cơ sở để y tế cơ sở giữ chân được bệnh nhân và triển khai được kỹ thuật ngay tại cơ sở mà không phải di chuyển lên bệnh viên tuyến trên. Và chúng tôi sẽ lan tỏa mô hình này và triển khai rộng hơn với các loại UAV to hơn, vận chuyển khối lượng vật tư, vật phẩm y tế lớn hơn", ông Nguyễn Trọng Diên nhấn mạnh.

Vướng thủ tục cấp phép bay

Sau nửa năm triển khai thí điểm, Bệnh viện Đa khoa Đức Giang thực hiện thành công tất cả các tuyến vận chuyển bằng UAV dù đôi lúc cũng có những trục trặc nhỏ do yếu tố tác động từ thời tiết.

Đại diện Bệnh viện Đa khoa Đức Giang cho biết, mặc dù Chính phủ đã ban hành Nghị định số 288/2025/NĐ-CP về quản lý UAV (cụ thể hóa Luật Phòng không nhân dân), song hiện nay vẫn chưa có các Thông tư hướng dẫn chi tiết của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Bộ Xây dựng.

Hiện chưa có hệ thống quản lý, giám sát bay UAV tự động (UTM) tích hợp, gây khó khăn cho công tác theo dõi thời gian thực. (Ảnh: Trà My)

Bên cạnh đó, Luật Hàng không dân dụng sửa đổi chưa có quy định cụ thể đối với loại hình UAV vận chuyển hàng hóa, UAV y tế, dẫn đến việc triển khai thí điểm còn gặp lúng túng trong quá trình áp dụng và phối hợp thực hiện.

Quy trình cấp phép và hiệp đồng bay còn mất nhiều thời gian.

“Chúng tôi đã xin được cấp phép bay trong thời hạn 3 tháng, tuy nhiên trước mỗi chuyến bay phát sinh lại phải thông báo xin phép các đơn vị liên quan, dẫn đến tình trạng chậm trễ thời gian. Trong khi đó, tính chất của hoạt động vận chuyển y tế, đặc biệt là vận chuyển phục vụ cấp cứu, đòi hỏi tính kịp thời, khẩn trương và ưu tiên cao, việc kéo dài thủ tục hành chính có thể ảnh hưởng đến hiệu quả thực tế của mô hình”, bác sĩ Đoàn Văn Phúc cho biết.

Ngoài ra, việc giám sát hoạt động bay UAV chủ yếu vẫn thực hiện bằng phương thức thủ công thông qua điện thoại, văn bản và trao đổi trực tiếp.

Hiện chưa có hệ thống quản lý, giám sát bay UAV tự động (UTM) tích hợp, gây khó khăn cho công tác theo dõi thời gian thực, cảnh báo xung đột và quản lý không gian bay đô thị một cách đồng bộ, hiện đại.

Theo ông Lưu Quang Minh, Phó Vụ trưởng Khoa học Kỹ thuật và Công nghệ (Bộ KH&CN), chính sách thúc đẩy phát triển cũng như quản lý hoạt động của UAV tại Việt Nam hiện nay được thiết kế theo hướng song hành hai mục tiêu.

Một mặt thúc đẩy phát triển UAV như một sản phẩm công nghệ chiến lược, mặt khác quản lý chặt chẽ hoạt động bay nhằm bảo đảm quốc phòng, an ninh, an toàn hàng không và trật tự xã hội.

Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng đã đưa UAV vào danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược. Tiếp đó, Quyết định số 808/QĐ-TTg giao nhiệm vụ phát triển thiết bị, phương tiện bay không người lái cùng hệ thống giám sát, phát hiện và chế áp UAV.

Các cơ quan chức năng đang nghiên cứu xây dựng hệ thống quản lý thiết bị bay không người lái cấp quốc gia, phục vụ quản lý vùng trời và phát triển kinh tế tầm thấp.

Minh Hoàn