AI trở thành 'đường đua' mới của ngành logistics Việt Nam

Sự kiện thu hút nhiều đại biểu là đại diện cơ quan quản lý, doanh nghiệp logistics, doanh nghiệp công nghệ, chuyên gia và cơ sở đào tạo trong lĩnh vực logistics - chuỗi cung ứng.

AI đang tái định hình ngành logistics

Sự phát triển bùng nổ của thương mại điện tử, áp lực giao hàng nhanh và yêu cầu tối ưu chi phí đang khiến ngành logistics Việt Nam bước vào một giai đoạn cạnh tranh mới, nơi dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) dần trở thành yếu tố quyết định năng lực vận hành của doanh nghiệp. Đây là thông điệp được nhấn mạnh tại Diễn đàn Công nghệ Logistics 2026 (VALOMA LogTech Forum 2026) diễn ra ngày 9/5 tại Hà Nội với chủ đề “AI định hình tương lai Logistics”.

Phát biểu khai mạc diễn đàn, PGS.TS. Nguyễn Thanh Chương - Chủ tịch Hiệp hội Phát triển nhân lực Logistics Việt Nam (VALOMA) cho rằng logistics hiện không còn chỉ là ngành “hậu cần”, mà đã trở thành lĩnh vực nền tảng của kinh tế số, kinh tế xanh và thương mại toàn cầu. Trong đó, AI nổi lên như công nghệ có khả năng tạo ra thay đổi sâu rộng nhất đối với ngành logistics trong nhiều thập kỷ qua.

Theo ông Chương, AI đang hiện diện ngày càng rõ nét trong hoạt động logistics, từ tối ưu hóa lộ trình vận tải, dự báo nhu cầu hàng hóa, quản lý kho bãi thông minh, tự động hóa cảng biển, tối ưu container đến phân tích dữ liệu chuỗi cung ứng theo thời gian thực. Trên thế giới, nhiều doanh nghiệp logistics đã ứng dụng AI để cắt giảm chi phí vận hành, rút ngắn thời gian giao hàng và nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng trước biến động toàn cầu.

PGS.TS. Nguyễn Thanh Chương - Chủ tịch Hiệp hội Phát triển nhân lực Logistics Việt Nam (VALOMA

Tại Việt Nam, ngành logistics đang duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 14-16% mỗi năm, thuộc nhóm tăng trưởng cao trên thế giới. Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia, phần lớn doanh nghiệp mới dừng ở mức số hóa quy trình cơ bản, trong khi số doanh nghiệp ứng dụng AI bài bản trong phân tích dữ liệu, dự báo hay hỗ trợ ra quyết định vẫn còn khá khiêm tốn.

“AI sẽ không thay thế con người trong ngành logistics, nhưng những doanh nghiệp biết ứng dụng AI hiệu quả sẽ thay thế những doanh nghiệp chậm đổi mới”, ông Nguyễn Thanh Chương nhấn mạnh.

Bài toán không chỉ nằm ở công nghệ

Khoảng cách giữa tiềm năng công nghệ và khả năng triển khai thực tế đang trở thành bài toán lớn của ngành logistics Việt Nam. Nhiều doanh nghiệp hiện vẫn gặp khó trong việc chuẩn hóa dữ liệu, kết nối hệ thống, đầu tư hạ tầng công nghệ cũng như thiếu nhân lực có khả năng vận hành các nền tảng AI.

Theo PGS.TS. Nguyễn Bình Minh - Viện trưởng Viện Công nghệ và kinh tế số, ĐH Bách Khoa Hà Nội, AI đang tạo ra sự thay đổi căn bản trong cách doanh nghiệp logistics vận hành và ra quyết định. Nếu trước đây doanh nghiệp chủ yếu dựa vào kinh nghiệm và quy trình thủ công, thì hiện nay năng lực cạnh tranh ngày càng phụ thuộc vào khả năng khai thác dữ liệu theo thời gian thực.

PGS.TS. Nguyễn Bình Minh - Viện trưởng Viện Công nghệ và kinh tế số, ĐH Bách Khoa Hà Nội

Ông cho rằng doanh nghiệp logistics không còn cạnh tranh đơn thuần bằng quy mô kho bãi hay số lượng phương tiện, mà bằng tốc độ xử lý dữ liệu, tối ưu vận hành và khả năng dự báo.

Tuy nhiên, cũng theo các chuyên gia, thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở bản thân công nghệ AI mà nằm ở chất lượng dữ liệu, khả năng kết nối hệ thống và tư duy chuyển đổi của doanh nghiệp. Không ít doanh nghiệp triển khai AI nhưng dữ liệu còn phân mảnh, hệ thống ERP hoặc SAP chưa đồng bộ, thiếu nhân sự hiểu đồng thời cả công nghệ và nghiệp vụ vận hành.

Ở góc độ quản lý nhà nước, ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), Chủ tịch danh dự VALOMA cho biết nhiều doanh nghiệp logistics Việt Nam đã bắt đầu ứng dụng AI trong tối ưu lộ trình giao hàng, quản lý kho bãi bằng thị giác máy tính và tự động hóa quy trình vận hành. Tuy nhiên, khoảng cách giữa kỳ vọng công nghệ và khả năng triển khai thực tế vẫn còn khá lớn do hạ tầng chưa đồng bộ và nguồn nhân lực chất lượng cao còn thiếu.

Các chuyên gia nhận định AI đang thúc đẩy ngành logistics chuyển từ mô hình vận hành “phản ứng” sang mô hình quản trị chủ động dựa trên dữ liệu thời gian thực. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu liên tục biến động, buộc doanh nghiệp phải nâng cao năng lực dự báo, khả năng thích ứng và tối ưu chi phí.

Hương Trang