8 cách phòng ngừa ngộ độc thực phẩm mùa hè hiệu quả

Ngộ độc thực phẩm không chỉ là vấn đề sức khỏe cá nhân mà còn là mối lo ngại của cộng đồng.

86 người ngộ độc do bánh mì nhiễm vi khuẩn Salmonella, E. Coli

Sở Y tế tỉnh Đắk Lắk vừa cho biết, Viện Vệ sinh Dịch tễ Tây Nguyên đã xét nghiệm 10 mẫu bệnh phẩm của các trường hợp ngộ độc, trong đó có 5 mẫu dương tính với vi khuẩn Salmonella. Đối với mẫu thực phẩm, phát hiện 2 mẫu nhiễm Salmonella (rau và dăm bông), 1 mẫu rau nhiễm vi khuẩn Escherichia coli (E. Coli).

Trước đó, ngày 27/3, tiệm bánh mì Quốc Hùng (xã Ea Đrăng - Đắk Lắk) bán ra khoảng 300 ổ bánh mì. Tối cùng ngày, các ca ngộ độc đầu tiên xuất hiện với triệu chứng sốt, đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn và nôn. Những ngày sau đó, nhiều người tiếp tục nhập viện, tổng cộng là 86 người. Đến nay, tất cả bệnh nhân đã bình phục.

Cơ quan chức năng xác định nguyên nhân khiến 86 người bị ngộ độc là do ăn bánh mì mua tại tiệm Quốc Hùng bị nhiễm vi sinh vật gây bệnh.

Nguy cơ gia tăng trong mùa nắng nóng

Bước vào mùa hè, nhiệt độ môi trường tăng cao khiến thực phẩm dễ bị ôi thiu, biến chất nếu không được bảo quản đúng cách. Các vi khuẩn gây bệnh đường ruột có thể sinh sôi nhanh chóng trong điều kiện nóng ẩm, làm gia tăng nguy cơ ngộ độc.

Ngoài ra, một số yếu tố khác cũng góp phần làm gia tăng các vụ ngộ độc thực phẩm như:

Ô nhiễm môi trường, nguồn nước không bảo đảm vệ sinh
Quy trình chế biến, bảo quản thực phẩm chưa đúng cách
Sử dụng thực phẩm chứa độc tố tự nhiên như nấm độc, hải sản lạ
Thói quen ăn uống thiếu an toàn như ăn đồ sống, tái

Mùa hè là thời điểm nguy cơ ngộ độc thực phẩm gia tăng.

Nhận biết sớm triệu chứng ngộ độc thực phẩm

Các biểu hiện của ngộ độc thực phẩm thường xuất hiện sau khi ăn phải thực phẩm nhiễm bẩn từ vài phút đến vài giờ, thậm chí sau một ngày. Những dấu hiệu điển hình gồm:

Buồn nôn, nôn
Đau bụng, tiêu chảy nhiều lần (trên 4 lần/ngày)
Cảm giác mệt mỏi, khó chịu

Trong một số trường hợp, người bệnh có thể sốt nhẹ, đau quặn bụng từng cơn. Khi tình trạng nặng hơn, có thể xuất hiện dấu hiệu mất nước và rối loạn điện giải như khát nước, khô miệng, tiểu ít, chóng mặt, đau đầu.

Nếu không được xử trí kịp thời, ngộ độc thực phẩm có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người cao tuổi.

Khi có dấu hiệu nghi ngờ ngộ độc thực phẩm, cần:

Ngừng ngay việc sử dụng thực phẩm nghi gây ngộ độc
Hỗ trợ cơ thể đào thải chất độc (trong một số trường hợp có thể gây nôn sớm)
Nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị

Việc xác định nguyên nhân gây ngộ độc có ý nghĩa quan trọng để có hướng xử trí phù hợp, tránh biến chứng nguy hiểm.

Chủ động phòng ngừa ngộ độc thực phẩm

Phòng bệnh luôn là biện pháp hiệu quả nhất. Để hạn chế nguy cơ ngộ độc thực phẩm trong mùa hè, mỗi người cần lưu ý:

1. Lựa chọn thực phẩm an toàn

Chỉ mua thực phẩm tươi, có nguồn gốc rõ ràng
Tránh sử dụng thịt, cá chưa qua kiểm dịch
Không chọn thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu, mùi lạ
Không sử dụng thực phẩm đóng hộp không nhãn mác hoặc đã quá hạn

2. Giữ vệ sinh trong chế biến

Rửa tay sạch trước, trong và sau khi chế biến
Vệ sinh dụng cụ nhà bếp và bề mặt chế biến thường xuyên
Không để rác thải, nước bẩn tồn đọng trong khu vực bếp

Bàn tay và dụng cụ chế biến là nguồn trung gian dễ lây lan vi khuẩn nếu không được làm sạch đúng cách.

3. Tránh nhiễm chéo thực phẩm

Không để lẫn thực phẩm sống và thực phẩm chín
Sử dụng riêng dao, thớt cho thực phẩm sống và chín

Thực phẩm sống thường chứa nhiều vi khuẩn, trong khi thực phẩm chín đã được xử lý nhiệt. Việc để lẫn hai loại này dễ gây nhiễm chéo.

4. Ăn chín, uống sôi

Nấu chín kỹ thức ăn trước khi sử dụng
Hạn chế ăn các món sống như gỏi, tiết canh, thịt tái
Rửa sạch rau, quả nhiều lần trước khi ăn

Nhiệt độ cao có thể tiêu diệt phần lớn vi khuẩn và ký sinh trùng gây bệnh.

5. Bảo quản thực phẩm đúng cách

Thức ăn sau khi nấu nên ăn ngay
Nếu chưa ăn, cần che đậy kín hoặc bảo quản trong tủ lạnh
Không để thức ăn ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ

Khoảng nhiệt độ từ 5°C đến 60°C là điều kiện lý tưởng để vi khuẩn phát triển nhanh.

6. Sử dụng lại thực phẩm đúng cách

Thức ăn thừa cần được đun sôi lại trước khi sử dụng
Chỉ nên sử dụng lại một lần, tránh để quá lâu

7. Không sử dụng thực phẩm hư hỏng

Loại bỏ ngay thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu, nấm mốc
Không sử dụng thực phẩm có mùi lạ hoặc biến đổi màu sắc

Những thực phẩm này có thể chứa độc tố nguy hiểm, không thể loại bỏ hoàn toàn bằng cách nấu chín.

8. Tăng cường ý thức cộng đồng

Ngộ độc thực phẩm không chỉ xuất phát từ thói quen cá nhân mà còn liên quan đến toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm. Do đó, cần tăng cường tuyên truyền, giáo dục về an toàn vệ sinh thực phẩm, đặc biệt đối với:

Người chế biến, kinh doanh thực phẩm
Người nội trợ trong gia đình
Người sản xuất, nuôi trồng thực phẩm

Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an toàn thực phẩm là yếu tố then chốt để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Mùa hè là thời điểm nguy cơ ngộ độc thực phẩm gia tăng, đòi hỏi mỗi người nâng cao ý thức trong lựa chọn, chế biến và bảo quản thực phẩm. Chủ động phòng ngừa không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe cá nhân mà còn góp phần hạn chế các vụ ngộ độc trong cộng đồng.

BS. Nguyễn Minh Ngọc