6 thói quen buổi tối có thể giúp duy trì huyết áp khỏe mạnh

Huyết áp không cố định mà biến đổi theo chu kỳ sinh học trong 24 giờ. Thông thường, huyết áp sẽ giảm khi ngủ và tăng trở lại vào buổi sáng. Hiện tượng này được gọi là "giảm huyết áp ban đêm" và đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ hệ tim mạch.

Tuy nhiên, ở một số người, huyết áp không giảm hoặc thậm chí tăng vào ban đêm. Tình trạng này có liên quan đến nguy cơ cao hơn của các biến cố tim mạch như nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.

1. Huyết áp ban đêm và những điều cần lưu ý

Huyết áp ban đêm là một chỉ số quan trọng nhưng dễ bị bỏ sót. Nhiều người chỉ đo huyết áp ban ngày nên không phát hiện được các bất thường. Các kiểu huyết áp bất thường về đêm gồm:

Không giảm huyết áp khi ngủ.
Huyết áp tăng vào ban đêm.

Những tình trạng này có thể liên quan đến:

Rối loạn giấc ngủ.
Căng thẳng kéo dài.
Môi trường ngủ không phù hợp...

Việc theo dõi huyết áp 24 giờ (nếu cần) giúp đánh giá toàn diện và hỗ trợ điều chỉnh điều trị phù hợp.

Duy trì một số thói quen buổi tối giúp kiểm soát huyết áp.

2. Một số thói quen giúp duy trì huyết áp khỏe mạnh

Việc xây dựng các thói quen lành mạnh vào buổi tối là một phần quan trọng trong kiểm soát huyết áp toàn diện. Dưới đây là 6 thói quen buổi tối có thể giúp duy trì huyết áp ổn định:

2.1. Tránh ăn bữa lớn gần giờ đi ngủ

Ăn quá no hoặc ăn muộn có thể gây khó tiêu, đầy bụng và ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ. Giấc ngủ kém lại có liên quan trực tiếp đến tăng huyết áp. Khuyến nghị nên ăn bữa tối trước giờ ngủ ít nhất 2–3 giờ. Nếu cảm thấy đói vào buổi tối, có thể lựa chọn các bữa ăn nhẹ như sữa chua, trái cây hoặc thực phẩm dễ tiêu.

Ngoài ra, cần hạn chế các chất kích thích như caffeine, rượu và nicotine vào buổi tối vì chúng có thể làm tăng nhịp tim, gây khó ngủ và ảnh hưởng đến huyết áp.

2.2. Dành thời gian thư giãn trước khi ngủ

Căng thẳng kéo dài là yếu tố nguy cơ làm tăng huyết áp. Buổi tối là thời điểm phù hợp để cơ thể và hệ thần kinh được nghỉ ngơi. Một số phương pháp giúp thư giãn hiệu quả gồm:

Hạn chế sử dụng thiết bị điện tử ít nhất 1 giờ trước khi ngủ để giảm tiếp xúc ánh sáng xanh.
Nghe nhạc nhẹ, đọc sách.
Tắm nước ấm.
Thực hành hít thở sâu, thiền hoặc các kỹ thuật chánh niệm...

Lưu ý, không nên tập thể dục cường độ cao sát giờ đi ngủ vì có thể làm tăng hoạt động thần kinh giao cảm, gây khó ngủ.

2.3. Duy trì thói quen ngủ đều đặn

Ngủ đủ giấc (khoảng 7–9 giờ mỗi đêm đối với người trưởng thành) và đi ngủ đúng giờ giúp điều hòa nhịp sinh học, hỗ trợ kiểm soát huyết áp. Việc duy trì giờ đi ngủ và thức dậy cố định mỗi ngày giúp cơ thể thích nghi tốt hơn, cải thiện chất lượng giấc ngủ và giảm biến động huyết áp.

Ngoài ra, môi trường ngủ cũng cần đảm bảo yên tĩnh, tối, thoáng mát và hạn chế tiếng ồn.

2.4. Theo dõi huyết áp vào buổi tối khi cần thiết

Ở một số trường hợp, bác sĩ có thể khuyến nghị đo huyết áp vào buổi tối để đánh giá chính xác tình trạng huyết áp trong ngày. Việc theo dõi huyết áp tại nhà giúp phát hiện sớm các bất thường như:

Huyết áp không giảm về đêm.
Tăng huyết áp ban đêm...

Nên sử dụng máy đo huyết áp tự động dạng vòng bít ở bắp tay để đảm bảo độ chính xác. Người bệnh cần ghi lại kết quả đo để cung cấp cho bác sĩ trong các lần khám. Lưu ý, cách đo huyết áp buổi tối có thể khác so với ban ngày, đặc biệt liên quan đến thời điểm ăn uống và dùng thuốc.

2.5. Uống thuốc huyết áp đúng chỉ định

Trong nhiều trường hợp, thay đổi lối sống là chưa đủ để kiểm soát huyết áp, người bệnh cần sử dụng thuốc theo đơn. Một số nghiên cứu cho thấy việc dùng thuốc vào buổi tối có thể giúp kiểm soát huyết áp ban đêm tốt hơn. Tuy nhiên, điều này không áp dụng cho tất cả mọi người.

Người bệnh cần tuân thủ tuyệt đối hướng dẫn của bác sĩ về:

Thời điểm dùng thuốc.
Liều lượng.
Các tác dụng phụ có thể gặp...

Cần lưu ý một số vấn đề khi dùng thuốc vào buổi tối:

Nguy cơ hạ huyết áp khi đứng dậy đột ngột vào ban đêm.
Tăng số lần đi tiểu đêm với một số loại thuốc lợi tiểu.
Ảnh hưởng đến một số bệnh lý khác...

Do đó, không tự ý thay đổi thời điểm uống thuốc nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.

2.6. Điều trị ngưng thở khi ngủ (nếu có)

Ngưng thở khi ngủ là một rối loạn phổ biến nhưng thường bị bỏ qua. Tình trạng này khiến người bệnh ngừng thở nhiều lần trong khi ngủ, làm gián đoạn giấc ngủ và gây tăng huyết áp. Dấu hiệu thường gặp gồm:

Ngáy to.
Thức giấc do khó thở.
Buồn ngủ ban ngày...

Ngưng thở khi ngủ có liên quan đến tăng huyết áp, đái tháo đường type 2 và bệnh tim mạch. Phương pháp điều trị phổ biến là sử dụng máy thở áp lực dương liên tục (CPAP) hoặc các biện pháp khác theo chỉ định. Việc điều trị hiệu quả có thể cải thiện huyết áp và giảm nguy cơ biến chứng.

3. Cách cải thiện giấc ngủ hỗ trợ ổn định huyết áp

Giấc ngủ chất lượng là yếu tố then chốt trong kiểm soát huyết áp. Một số biện pháp hỗ trợ giấc ngủ gồm:

Duy trì giờ ngủ đều đặn.
Không ăn muộn hoặc ăn quá no.
Tránh sử dụng thiết bị điện tử trước khi ngủ.
Giữ phòng ngủ yên tĩnh, thoáng mát.
Hạn chế uống nhiều nước vào buổi tối.
Tập thể dục đều đặn vào ban ngày.
Áp dụng các kỹ thuật giảm căng thẳng...

Ngoài ra, nếu có các vấn đề như trào ngược dạ dày, hội chứng chân không yên hoặc mất ngủ kéo dài, cần trao đổi với bác sĩ để được tư vấn.

Kiểm soát huyết áp là quá trình liên tục trong suốt 24 giờ, trong đó buổi tối đóng vai trò quan trọng nhưng thường bị bỏ qua. Việc duy trì các thói quen lành mạnh vào buổi tối như ăn uống hợp lý, ngủ đủ giấc, thư giãn, theo dõi huyết áp và tuân thủ điều trị có thể giúp ổn định huyết áp, giảm nguy cơ biến chứng tim mạch. Người bệnh nên chủ động trao đổi với bác sĩ để xây dựng kế hoạch kiểm soát huyết áp phù hợp với tình trạng sức khỏe cá nhân.

DS. Thảo An