14 tuổi mắc đái tháo đường, nguyên nhân không chỉ từ nước ngọt, đồ ăn sẵn

Việt Nam hiện ghi nhận khoảng 7 triệu người mắc đái tháo đường, trong đó có gần một nửa chưa được chẩn đoán. Đáng lo ngại, tỷ lệ người mắc mới đi kèm xu hướng trẻ hóa trong những năm gần đây ngày càng gia tăng.

Thượng tá, TS.BS Nguyễn Thị Thúy, Chủ nhiệm Khoa Nội tiết, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 (Hà Nội) cho biết, tỷ lệ đái tháo đường, đặc biệt là type 2, đang liên tục tăng cao. Đây là rối loạn chuyển hóa phức tạp, đặc trưng bởi sự suy giảm dần năng lực của tế bào beta tuyến tụy trên nền tảng kháng insulin. 

“Nhiều người vẫn nghĩ đái tháo đường chỉ xảy ra ở người lớn tuổi hoặc người ăn quá nhiều đồ ngọt. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, tỷ lệ những người bị mắc đái tháo đường trẻ tuổi rất nhiều. Thậm chí có những em mới 14-15 tuổi đã mắc đái tháo đường”, Tiến sĩ Thúy bày tỏ sự lo ngại. 

Nguyên nhân của tình trạng này theo các chuyên gia bắt nguồn từ nhiều yếu tố kết hợp. Trước hết là yếu tố di truyền và tiền sử gia đình, khi trẻ có cha hoặc mẹ mắc đái tháo đường type 2 sẽ chịu nguy cơ cao hơn hẳn. 

Bên cạnh đó, môi trường sống hiện đại khiến thanh thiếu niên dành quá nhiều thời gian cho điện thoại, máy tính để học tập hay giải trí, trong khi không gian vận động thể lực bị thu hẹp đáng kể.

Chế độ dinh dưỡng thiếu khoa học với nhiều đồ chiên rán, chế biến sẵn đẩy một số người trẻ mắc đái tháo đường. Ảnh: N. Huyền

Sự bùng nổ của thức ăn nhanh, nước ngọt và thực phẩm chế biến sẵn chứa nhiều đường, tinh bột xấu nhưng lại thiếu hụt chất xơ cũng là tác nhân trực tiếp. Ngoài ra, áp lực học tập căng thẳng kéo dài dẫn tới tình trạng thiếu ngủ thường xuyên ở trẻ nhỏ, gây ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình chuyển hóa đường trong cơ thể.

Diễn tiến âm thầm nhiều năm

TS.BS Nguyễn Thị Thúy nhấn mạnh, đái tháo đường type 2 thường diễn tiến âm thầm trong 5 đến 10 năm. Rất nhiều bệnh nhân chỉ tình cờ phát hiện bệnh khi đi khám sức khỏe định kỳ hoặc khi đã xuất hiện các biến chứng cấp tính nguy hiểm như toan ceton hay tăng áp lực thẩm thấu.

Trong khi đó, người trẻ thường có tâm lý chủ quan và ít chú ý tới những thay đổi bất thường của cơ thể. Bác sĩ Thúy khuyến cáo các bậc phụ huynh và giới trẻ cần chủ động nhận biết những dấu hiệu sớm như khát nước đột ngột, mệt mỏi, đi tiểu nhiều về đêm, sút cân dù ăn uống bình thường, nhìn mờ thoáng qua, vết thương lâu lành hay tình trạng ngứa da, nấm tái phát và tê bì tay chân. Việc phát hiện sớm giúp quản lý đường huyết tốt hơn và giảm thiểu nguy cơ biến chứng về sau.

Để phòng bệnh đái tháo đường ở người trẻ, các chuyên gia khuyến cáo cần xây dựng lối sống lành mạnh (chế độ ăn đa dạng; kiểm soát tinh bột; giảm thức ăn chế biến sẵn, nhiều đường, dầu mỡ; kiểm soát cân nặng đồng thời duy trì vận động thể lực ít nhất 150 phút/tuần), đừng chờ đến khi có các triệu chứng hoặc thậm chí là có biến chứng của đái tháo đường thì mới thay đổi.

N. Huyền