Nghi phạm đầu độc nghiên cứu sinh gốc Việt có thể để 'đánh cắp chất xám'

Nghi phạm đầu độc nghiên cứu sinh gốc Việt từng chụp lại ghi chép của nạn nhân về phương pháp trị ung thư, làm dấy lên nghi vấn về hành vi đánh cắp thành quả nghiên cứu.

Vương Ái Lệ (Aili Wang), 32 tuổi, bị cảnh sát bắt tại sân bay quốc tế Los Angeles hôm 6/10, khi giới chức nghi ngờ cô tìm cách bay về Trung Quốc sau khi bị thẩm vấn về hành vi đầu độc đồng nghiệp tại Đại học Wyoming.

Vương, nghiên cứu sinh ngành vi sinh, bị cáo buộc hai lần đặt mua hóa chất acrylamide qua eBay vào giữa năm nay, rồi yêu cầu nền tảng xóa tài khoản. Cô này sau đó được cho là đã trộn chất độc thần kinh này vào máy pha cà phê của một nghiên cứu sinh người Việt có tên được viết tắt là K.T.

Khi bắt Vương tại sân bay, cảnh sát thu giữ máy tính xách tay, thiết bị lưu trữ dữ liệu điện tử và tài liệu, làm dấy lên nghi vấn cô đầu độc đồng nghiệp để đánh cắp thành quả nghiên cứu của anh.

Cốc trà có vị lạ

Theo giáo sư vi sinh Mark Gomelsky, người hướng dẫn cả hai nghiên cứu sinh, K.T bắt đầu có biểu hiện mệt mỏi nghiêm trọng, khó ngủ và gặp các triệu chứng không rõ nguyên nhân sau khi tham dự một hội nghị khoa học uy tín hồi tháng 8.

Anh cũng nhận thấy trà pha bằng chiếc máy pha cà phê nhỏ đặt trên bàn làm việc có vị lạ. Mùi vị khác thường này biến mất mỗi khi anh vệ sinh máy pha cà phê.

Nạn nhân từng đến phòng y tế của trường trong tháng 8 vì tình trạng tê và ngứa ran ở các ngón tay ngày càng nặng, kèm theo yếu chân. Sau khi nghi ngờ có người đang âm mưu đầu độc K.T, vợ anh cùng các nhân viên nhà trường đã kiểm tra bình nước của máy pha cà phê.

Họ đun cạn nước trong bình, thu được 63 mg bột trắng. Một giáo sư hóa học trong trường đã kiểm tra và xác định bột này có chứa acrylamide.

Acrylamide là chất có thể hình thành khi thực phẩm giàu tinh bột được nấu ở nhiệt độ cao hoặc khi đốt thuốc lá. Hóa chất này có thể gây độc cấp tính nếu tiếp xúc với liều lượng lớn, đồng thời được sử dụng trong nghiên cứu vi sinh liên quan đến protein và DNA.

Vợ K.T sau đó cùng cảnh sát trường học lắp camera giám sát tại văn phòng dùng chung với Vương.

Sao chép sổ nghiên cứu

Một sĩ quan cảnh sát trường Đại học Wyoming cho biết camera ngày 27/9 ghi lại cảnh Vương lục lọi bàn làm việc của K.T. Đến ngày 1/10, cô có hành vi chụp ảnh và xem xét các cuốn sổ ghi chép trên bàn của đồng nghiệp, sau đó tráng chiếc cốc của anh bằng chất lỏng lấy từ cốc của mình.

Các điều tra viên cho rằng Vương không có lý do chính đáng để tự ý lục lọi bàn làm việc của K.T, trong khi hai người không cùng lĩnh vực nghiên cứu và thực tế không có quan hệ tốt.

Nghiên cứu của K.T. được tài trợ bằng ngân sách liên bang Mỹ, liên quan đến một công nghệ mới phục vụ điều trị ung thư, các bệnh thần kinh và bệnh di truyền.

Công trình của K.T đang trong quá trình đăng ký bằng sáng chế. Theo hồ sơ điều tra, Vương Ái Lệ từng thực hiện nghiên cứu tương tự tại Trung Quốc trước khi sang Mỹ.

Giáo sư Gomelsky cho hay K.T. là nghiên cứu sinh gốc Việt có thành tích xuất sắc, còn Vương từng không vượt qua lần bảo vệ luận án đầu tiên và có thể đã trở nên ghen tị trước thành công của đồng nghiệp về cách thức đưa RNA vào tế bào người thông qua vi khuẩn.

Tak Sumaya, phó giáo sư hóa học tại trường, nhận định K.T. đang theo đuổi một phương pháp điều trị ung thư khá triển vọng. Ông cũng cho biết Vương đã chụp ảnh từng trang trong cuốn sổ ghi chép mà đồng nghiệp để lại trên bàn làm việc.

"Bạn sẽ không làm điều đó với sổ ghi chép của đồng nghiệp cùng văn phòng hoặc phòng thí nghiệm nếu không có lý do chính đáng, mà cô ấy lại không có lý do như vậy", Sumaya nói.

Vương bị cảnh sát trường thẩm vấn ngày 5/10. Theo lời khai ban đầu, cô nói rằng mình "không sử dụng acrylamide trong nhiều năm". Một ngày sau, cô rời khỏi trường, ra sân bay để trở về Trung Quốc, nhưng đã bị cảnh sát ngăn chặn.

Gomelsky nói nghiên cứu sinh K.T vẫn chịu tác động từ acrylamide sau quá trình ngộ độc kéo dài. Anh khó tập trung, dễ mệt mỏi và mất cảm giác ở bàn tay trái. Ông lo ngại học trò của mình có thể không hồi phục hoàn toàn.

"Acrylamide là chất độc thần kinh, không thể bị trung hòa nên tồn tại trong các tế bào thần kinh và về cơ bản làm chết chúng. Vì vậy, chưa rõ liệu cậu ấy có thể hồi phục hoàn toàn hay không", ông nói.

Đại học Wyoming đang tiến hành quy trình xử lý kỷ luật độc lập, đồng thời nhấn mạnh các cáo buộc chưa được chứng minh và Vương được suy đoán vô tội.

Giới chức bang Wyoming cáo buộc Vương phạm tội hành hung nghiêm trọng, có thể bị phạt tối đa 10 năm tù kèm tiền phạt 10.000 USD. Thẩm phán Robert Sanford chấp thuận đề nghị của công tố viên, nâng mức bảo lãnh tại ngoại từ 200.000 USD lên 1,5 triệu USD tiền mặt đối với bị cáo.

Thanh Danh (Theo AP, CBS, People)