Các tỉnh, thành chọn phương án thi lớp 10 thế nào?

Huế ủng hộ thi hai môn để giảm áp lực, trong khi đại diện một số tỉnh, thành cho rằng cần có môn thứ ba, khuyến khích học tập đồng đều.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến các địa phương về dự thảo quy chế tiếp nhận và tuyển sinh đầu cấp. Theo đó, với lớp 10, có ba phương thức gồm xét tuyển, thi tuyển và kết hợp hai hình thức này.

Nếu thi tuyển, kỳ thi sẽ giảm từ ba môn xuống còn hai, học sinh làm bài Toán và Ngữ văn. Điểm xét tuyển là tổng điểm hai môn theo thang điểm 10.

Khảo sát của VnExpress cho thấy nhiều địa phương đồng tình việc hoàn thiện quy định về tiếp nhận học sinh đầu cấp, tăng minh bạch, đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu số, giảm thủ tục hành chính... Tuy nhiên, quan điểm về số môn thi vào lớp 10 còn khác biệt, thận trọng.

Ông Nguyễn Tân, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP Huế, cho biết ủng hộ thi lớp 10 công lập với hai môn. Ông đánh giá dự thảo phù hợp với quan điểm đổi mới giáo dục hiện nay khi không quá đặt nặng áp lực thi cử, chuyển từ "tuyển sinh" sang "tiếp nhận học sinh".

"Điều quan trọng là phải có dữ liệu dự báo tốt để chủ động xây dựng trường lớp, đáp ứng đủ chỗ học cho học sinh, thay vì quá quan tâm đến việc thi môn gì", ông Tân nói.

Theo ông, không phải địa phương nào cũng nhất thiết chọn thi tuyển. Với những trường không chuyên, việc xét tuyển có thể phù hợp với mục tiêu giảm áp lực thi cử. Trường hợp, số lượng học sinh đăng ký vượt khả năng tiếp nhận, địa phương có thể kết hợp thi hai môn và xét tuyển để đánh giá.

Ở An Giang, ông Huỳnh Văn Hóa, Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo, cho biết lãnh đạo tỉnh yêu cầu từ năm học 2027-2028 chỉ tổ chức thi vào lớp 10 chuyên, còn xét tuyển với các trường THPT đại trà.

Dù vậy, với những địa phương vẫn tổ chức thi tuyển, ông Hóa ủng hộ phương án thi ba môn Toán, Văn, Anh.

"Toán và Ngữ văn là hai môn chính, còn tiếng Anh cần được tổ chức thi để tạo động lực học, từng bước đưa thành ngôn ngữ thứ hai trong trường", ông nói.

Tại Nghệ An, bà Nguyễn Thị Thanh Thủy, Phó trưởng phòng Giáo dục Trung học, Sở Giáo dục và Đào tạo, không nêu rõ quan điểm, song cho biết nhiều trường nghiêng về phương án thi ít môn hơn, một số khác muốn duy trì môn thứ ba.

Theo bà, giảm số môn thi có thể giúp thí sinh bớt căng thẳng. Tuy nhiên, mục tiêu của THCS là giáo dục toàn diện. Nếu chỉ thi hai môn cố định, học sinh có thể tập trung vào Toán và Ngữ văn, ít chú trọng những môn còn lại. Chưa kể, khi bỏ thi Ngoại ngữ, các chương trình phát triển môn học này có thể chịu tác động nhất định.

"Sở đã đưa ra những băn khoăn, để từ đó Bộ xem xét, quyết định", bà Thủy nói.

Về điều này, ông Nguyễn Tân cho rằng hai năm qua ngành giáo dục đã có các chủ trương nhằm nâng cao chất lượng dạy và học tiếng Anh. Nếu được triển khai bài bản, thực chất, nâng cao năng lực ngoại ngữ của học sinh sẽ được nâng cao.

Ngoài ra, không thi môn Ngoại ngữ không đồng nghĩa môn học này bị xem nhẹ. Ông ví dụ Huế đưa tiếng Trung vào giảng dạy trong trường phổ thông và được sự hưởng ứng của học sinh, phụ huynh dù đây không phải môn thi.

"Điều đó cho thấy học ngoại ngữ không nhất thiết phải vì thi cử, mà trước hết để đáp ứng nhu cầu học tập, giao tiếp và phát triển của chính người học", ông Tân nói.

Cà Mau và Lâm Đồng chủ trương xét tuyển vào lớp 10 nên cho biết không nêu ý kiến về vấn đề này.

Dù còn quan điểm khác nhau, các tỉnh, thành mong Bộ nhanh chóng "chốt" phương án tuyển sinh lớp 10. Đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Tĩnh cho rằng nếu thi hai môn, Bộ cần công bố sớm. Trường hợp còn ý kiến khác nhau, Bộ nên xác định lộ trình áp dụng, bởi việc duy trì hay bỏ môn thi thứ ba tác động trực tiếp đến học sinh cũng như hoạt động dạy học, ôn tập và kế hoạch tuyển sinh của các trường.

Năm học vừa qua, khoảng 1,5 triệu học sinh tốt nghiệp THCS, trong khi các trường THPT công lập có gần 1,2 triệu suất lớp 10. Khoảng 30 tỉnh, thành tổ chức thi tuyển, đều chọn tiếng Anh là môn thi thứ ba; còn lại chủ yếu tổ chức thi vào trường chuyên và xét tuyển đối với hệ đại trà.

Nguyễn Quyên

• Trường công 'mắc kẹt' vì bị cấm thu tiền dạy môn tăng cường