Chấn thương tâm lý từ chấm phạt đền

Sút hỏng luân lưu trong trận đấu quan trọng khiến cầu thủ trở thành tâm điểm chỉ trích và để lại chấn thương tâm lý nặng nề.

Tại vòng 32 đội World Cup 2026, kết quả luân lưu đã định đoạt các trận đấu giữa Morocco - Hà Lan và Paraguay - Đức. Đội tuyển Hà Lan và Đức bị loại sau khi các cầu thủ đá hỏng lượt sút của mình.

Ngày 30/6, Liên đoàn bóng đá Hà Lan (KNVB) thông báo Justin Kluivert, Quinten Timber và Crysencio Summerville nhận hàng loạt bình luận phân biệt chủng tộc từ người hâm mộ sau khi sút hỏng trong trận thua 2-3 trước Morocco.

Đại diện KNVB cho biết: "Hành vi lăng mạ đi ngược mọi giá trị bóng đá. Chúng tôi sẽ yêu cầu cơ quan chức năng điều tra vụ việc này".

Việc công kích cầu thủ sút hỏng phạt đền từng xảy ra trước đây. Năm 2021, tòa án Anh tuyên phạt 3 cá nhân do hành vi bôi nhọ trực tuyến Marcus Rashford, Bukayo Saka và Jadon Sancho sau trận chung kết Giải vô địch châu Âu.

Giáo sư Geir Jordet, chuyên gia Trường Khoa học Thể thao Na Uy, đã phân tích 718 cú sút luân lưu từ năm 1970 đến 2023 và nhận thấy di chứng nặng nề của các cầu thủ đá hỏng. 53% cầu thủ thất bại trên chấm phạt đền sau đó có hành vi thu mình, ôm mặt hoặc sợ hãi ánh nhìn của đồng đội.

"Ngành công nghiệp bóng đá vô tình gây ra chấn thương tâm lý lớn cho cầu thủ khi gắn danh tiếng của họ với một cú sút hỏng", giáo sư Jordet nói.

Thực tế, tỷ lệ sút luân lưu không thành công rất cao. Tính đến vòng 32 đội World Cup 2026, tỷ lệ sút phạt đền thành bàn chỉ đạt 65% với 39 bàn thắng trong 60 cú sút.

Phó giáo sư vận động học Amanda Perkins-Ball của Đại học Rice (Mỹ) cho biết: "Mọi cầu thủ dự giải đều sở hữu kỹ thuật tốt. Sự khác biệt đến từ khả năng thực hiện động tác dưới áp lực".

Áp lực thể thao chuyên biệt

Tại giải đấu năm nay, các cầu thủ ngôi sao như Lionel Messi (Argentina), Kylian Mbappe (Pháp) và Harry Kane (Anh) đều đá hỏng phạt đền trong thời gian thi đấu chính thức.

Chuyên gia tâm lý thể thao Robert B. Andrews thuộc Viện Hiệu suất Thể thao Houston (Mỹ) cho biết những cú sút cầu môn tại World Cup thu hút sự theo dõi của toàn thế giới. Khi hậu vệ Lucas Herrington (Australia) sút hỏng luân lưu trước Ai Cập, ông Andrews chỉ ra nguyên nhân đến từ ngôn ngữ cơ thể thiếu niềm tin và sự chuẩn bị tâm lý chưa tốt.

Theo các chuyên gia thể thao và tâm lý học, sự cố sút hỏng làm giảm sự tự tin của cầu thủ trong tương lai. Bộ não ghi nhận những trải nghiệm này, biến cú sút hỏng tại World Cup thành tổn thương tương đương một vụ tai nạn hoặc một ca chấn thương đứt dây chằng - loại chấn thương nghiêm trọng, có thể ảnh hưởng đến sự nghiệp cầu thủ. Do đó, việc can thiệp tâm lý sau khi cầu thủ sút hỏng phạt đền đóng vai trò bắt buộc.

Ông Andrews đề xuất phương pháp hình ảnh trí nhớ, yêu cầu cầu thủ hình dung và viết lại kịch bản thành công trong tâm trí nhiều lần để xử lý nỗi sợ.

Nhìn nhận sai lầm là một phần tất yếu trong thể thao, chuyên gia Perkins-Ball cho biết tính cầu toàn sinh ra áp lực cho vận động viên. "Họ cần học cách thích nghi với thất bại, đó là điểm tạo nên sự khác biệt của những ngôi sao", bà nói.

Minh Phương (Theo Reuters, USA Today, AP)