Theo Guardian, tên lửa phát nổ tạo ra ngọn lửa khổng lồ bao trùm và phá hủy bệ phóng tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy, Florida, chỉ vài giây sau khi thử nghiệm khai hỏa bắt đầu lúc 21h ngày 28/5. Sự việc khiến bầu trời đêm biến thành màu cam sáng, thậm chí có thể quan sát từ Fort Pierce, cách khu vực phóng 185 km về phía nam. NBC News cho biết, các ngôi nhà ở mũi Canaveral và bãi biển Cocoa gần đó cũng rung lắc. Nhà chức trách cảnh báo người dân tránh xa những mảnh vỡ có thể trôi dạt vào bờ và gọi số khẩn cấp nếu phát hiện chúng. Không có trường hợp thiệt mạng hay bị thương nào được ghi nhận.

"Các chuyến bay vũ trụ không chấp nhận sai sót", Giám đốc NASA Jared Isaacman viết trên X sau sự cố, cam kết phối hợp với các đối tác để tiến hành một cuộc điều tra toàn diện, đánh giá tác động đến nhiệm vụ sắp tới, sau đó khôi phục hoạt động phóng tên lửa. "Chúng tôi sẽ thông báo về bất cứ ảnh hưởng nào đến chương trình Artemis cũng như căn cứ Mặt Trăng khi có thông tin".

"Rất tiếc khi chứng kiến điều này. Hy vọng các bạn sớm khôi phục", Elon Musk, CEO của SpaceX - đối thủ cạnh tranh với Blue Origin trong lĩnh vực hàng không vũ trụ, viết trên X ngày 29/5. Trước đó, ông cũng bình luận dưới một video về vụ nổ: "Thật không may. Tên lửa rất khó chế tạo".

Tỷ phú Jeff Bezos, nhà sáng lập Blue Origin, cho biết toàn bộ nhân viên đều được xác nhận an toàn. "Còn quá sớm để biết nguyên nhân gốc rễ, nhưng chúng tôi đang nỗ lực điều tra. Một ngày rất khó khăn, nhưng chúng tôi sẽ xây dựng lại bất cứ thứ gì cần thiết và bay trở lại", ông nói.

Dù vậy, việc khôi phục hạ tầng dự kiến đòi hỏi nhiều nỗ lực. "Họ sẽ cần thời gian để xây lại bệ phóng", Mike Haridopolos, nghị sĩ bang Florida, nói với Fox News.

Theo Time, các hình ảnh và video cho thấy tháp di động dùng để đưa tên lửa ra bệ phóng và dựng thẳng, đóng vai trò như khung giàn phục vụ phóng, đã bị phá hủy. Một trong hai tháp chống sét cũng đổ sập. Mức độ hư hại với phần sàn bêtông và hệ thống phun nước, giúp làm mát và giảm ồn, vẫn chưa rõ ràng.

 

 

Tên lửa Blue Origin nổ tung trên bệ phóng

Tháng trước, tên lửa New Glenn phóng lần thứ ba nhưng đưa vệ tinh lên sai quỹ đạo, do đó bị đình chỉ bay một thời gian ngắn. Vụ nổ ngày 28/5 được đánh giá tiếp tục là bước thụt lùi với Blue Origin.

Phương tiện phát nổ được chuẩn bị cho nhiệm vụ thứ tư của dòng New Glenn, dự kiến diễn ra ngày 4/6. Vụ phóng nhằm đưa 48 vệ tinh Internet Amazon Leo lên quỹ đạo, cạnh tranh với mạng lưới Starlink của SpaceX. Tên lửa không chứa vệ tinh khi nổ, nhưng sự cố vẫn ảnh hưởng đến kế hoạch triển khai cụm vệ tinh mới.

Ngoài Amazon Leo, trục trặc này còn ảnh hưởng đến chương trình Artemis của NASA với mục tiêu thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người trên Mặt Trăng.

Blue Origin dự định phóng một nguyên mẫu tàu đổ bộ Mặt Trăng bằng tên lửa New Glenn vào mùa thu 2026 và một tàu đổ bộ khác lên quỹ đạo quanh Trái Đất vào năm tới để luyện tập ghép nối với tàu chở phi hành đoàn Artemis III. Việc đưa phi hành gia hạ cánh xuống Mặt Trăng trong nhiệm vụ Artemis IV dự kiến diễn ra sớm nhất năm 2028, dùng tàu đổ bộ của Blue Origin hoặc SpaceX, tùy vào phương tiện nào sẵn sàng trước.

Theo giáo sư John Logsdon, Giám đốc Viện Chính sách Không gian thuộc Đại học George Washington, NASA đặt ra những mốc thời gian rất tham vọng cho chương trình Artemis. "Sự cố mới chắc chắn gây trở ngại lớn cho lịch trình của Artemis, vốn đã rất khó đạt được", ông nói với Time.

Ông nhận định, nếu New Glenn ngừng hoạt động vài tháng, Artemis III sẽ bị trì hoãn, hoặc NASA phải dựa hoàn toàn vào Starship của SpaceX. Tuy nhiên, lựa chọn này cũng có vấn đề khi Starship đang bị đình chỉ bay, còn phiên bản đổ bộ Mặt Trăng của phương tiện này thậm chí chưa bay chuyến nào.

Trước đó, ngày 27/5, NASA thông báo ký thỏa thuận mới trị giá hàng trăm triệu USD với Blue Origin nhằm dùng New Glenn đưa các robot thám hiểm lên bề mặt Mặt Trăng. Thỏa thuận có thể cũng bị ảnh hưởng sau sự cố.

 

 

Blue Origin lần đầu phóng tên lửa bằng tầng đẩy tái sử dụng

Theo Reuters, Blue Origin đã chi hàng tỷ USD và mất khoảng một thập kỷ để phát triển New Glenn, một trong những tên lửa lớn nhất từng bay vào quỹ đạo. Phương tiện này cao 98 m, gồm hai tầng, trong đó tầng thứ nhất trang bị 7 động cơ chạy bằng oxy lỏng và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), về cơ bản là methane. Tầng này được thiết kế để tái sử dụng, dự kiến có thể bay ít nhất 25 lần.

Tên lửa được đặt tên theo John Glenn, người Mỹ đầu tiên bay quanh Trái Đất năm 1962. Với khả năng chở 50 tấn lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp, nó có sức mạnh gần bằng tên lửa Falcon Heavy của SpaceX và gần gấp đôi tên lửa Vulcan Centaur mới của United Launch Alliance.

Tổ hợp phóng không gian 36, nơi xảy ra vụ nổ, là bệ phóng duy nhất được trang bị để phóng New Glenn. Nó được xây từ những năm 1960 và Blue Origin sau đó chi hơn một tỷ USD để cải tạo.

Ngoài ra, Blue Origin cũng phát triển New Shepard, dòng tên lửa nhỏ hơn để đưa du khách lên vùng không gian cận quỹ đạo trong vài phút và thực hiện thí nghiệm khoa học, được phóng từ địa điểm khác ở Texas. Công ty đã dừng thực hiện những chuyến bay dưới quỹ đạo này hồi tháng 1 để tập trung cho New Glenn và nhiệm vụ Mặt Trăng sắp tới. Tuy nhiên, tất cả đang bị hoãn lại để chờ kết quả điều tra vụ nổ.

Thu Thảo tổng hợp