Cố nhà văn, nhà thơ và nhà cách mạng Italy Ugo Foscolo từng nói rằng nghệ thuật không nằm ở việc làm những điều mới mẻ, mà là làm những điều quen thuộc bằng một góc nhìn mới. Ranh giới ấy tuy mong manh nhưng lại làm nên sự khác biệt.

Lấy bóng đá làm ví dụ. Nhân loại đã chơi môn thể thao này gần hai thế kỷ. Dù trò chơi và những người chơi nó có thay đổi bao nhiêu lần, bản chất vẫn bất biến. Đó vẫn một quả bóng, những đôi chân, hai khung thành và người chiến thắng là kẻ đưa bóng vào lưới đối phương nhiều hơn.

Sự khác biệt ở đây nằm ở các chi tiết. Và Enrique là một người mang đến điều đó, ông "dị ứng" với những giới hạn và mang một tư duy độc lập. Tập thể PSG hiện tại do chính tay ông nhào nặn, nơi bản sắc CLB được đặt lên trên tất cả. Enrique định hình lại một PSG ngổn ngang, cứ như thể có biệt tài biến nghịch cảnh thành cơ hội.

Ví dụ, khi Kylian Mbappe chuyển sang Real Madrid, Enrique thản nhiên nhận xét: "Cậu ấy là cầu thủ hay nhất thế giới. Mà nếu đội bóng sở hữu cầu thủ hay nhất thế giới luôn vô địch, thì PSG đã có 8 cúp Champions League trong phòng truyền thống rồi, tiếc là tôi chẳng thấy cái nào ở đây cả".

Ép góc và nghệ thuật hắc ám của Enrique

Làm thế nào để khắc chế lối pressing kèm người một - một cực rát của Bayern Munich? Chứng kiến những gì thầy trò Vincent Kompany đã làm từ lượt trận vòng bảng phân hạng đến lượt đi bán kết khi các hậu vệ đối thủ theo các học trò của mình đến quá vạch giữa sân, Enrique quyết định giở lại bài cũ.

Trận lượt về tại sân Allianz, biết rõ cơn cuồng phong mà đại diện Bavaria muốn thổi bùng, cứ mỗi khi PSG được phát bóng lên, thủ thành Safonov lại có bài băm bổ bóng thật dài thẳng ra biên dọc. Ngay khi bóng bay ra biên, hệ thống PSG đã lập tức vây ráp, tổ chức vây bắt nghẹt thở ngay từ pha ném biên của đối thủ.

Thay vì triển khai bóng từ tuyến dưới để "biếu" một thế trận mở cho những pha pressing đoạt bóng và chuyển đổi trạng thái của Bayern, Enrique hoán đổi hoàn cảnh cho đối thủ. "Các anh cứ có bóng, cứ ném biên, còn chúng tôi sẽ pressing". Khoảng trống mênh mông bỗng chốc trở thành không gian chật chội.

Một chi tiết tương tự được Enrique áp dụng ngay từ quả giao bóng giữa sân. Bóng được chuyền cho Vitinha, và tiền vệ này lập tức đá thẳng ra biên dọc ở sân đối thủ. Đây không phải phát kiến hoàn toàn mới, cố chiến lược gia người Anh Graham Taylor từng làm từ những năm 1990, rồi Rudi Garcia hay Ange Postecoglou cũng đôi lần sử dụng. Nhưng Enrique nâng tầm nó thành một hệ thống bài bản, thậm chí đã "bình thường hóa nó" ngay trong trận chung kết Champions League mùa trước với Inter Milan.

Ở đây, mục đích không phải là để khóa chết một ngôi sao nhất định như dân tình trên mạng xã hội nói về cách PSG chế ngự Michael Olise, mà là để áp đặt tâm lý lên trận đấu. Chuyên gia phân tích tình huống cố định Stuart Reid - người từng làm việc với nhiều CLB như Como hay Hull City - giải thích rõ: "Đẩy cao đội hình ngay lập tức và cố gắng giành lại bóng từ quả ném biên của đối thủ. Bằng cách đó, bạn sẽ nhanh chóng kiểm soát bóng ở một phần ba sân đối phương. Bạn vây hãm, đẩy đối phương vào thế lúng túng, thiết lập một bẫy pressing ở vị trí mình chủ động chọn. Đó là đòn tâm lý chiến".

Nếu bóng đá là một trò chơi điện tử, Enrique sẽ bảo rằng các pha ném biên là một "lỗi game" của nhà phát triển: góc chuyền bóng bị hạn chế, bóng đi chậm, một không gian lý tưởng cho những pha tranh chấp hỗn loạn dựa trên nền cấu trúc phòng ngự mà ông đã thiết lập sẵn.

Thông điệp gửi tới đối thủ là gì? "Ta đưa bóng cho các ngươi đấy, rồi ta sẽ vào tận nhà các ngươi mà cướp lại". Song không phải lúc nào ông cũng dùng chiêu này. Có lẽ vì Enrique hiểu, trong bóng đá, nếu cứ diễn mãi một kịch bản, tới lúc sẽ tiêu đời. Sớm muộn gì đối thủ cũng bắt bài.

Đi chân trần và xe nâng

Chiêu trò của Enrique không dừng lại ở sa bàn. Hãy đến với "grounding" (liệu pháp tiếp đất), một phương pháp nằm ở ranh giới giữa tín ngưỡng cổ xưa và đức tin dân gian, cho rằng việc đi giày dép đã ngắt kết nối con người với Trái Đất. Phương pháp này chỉ đơn giản là đi chân trần trên đất.

Mỗi buổi sáng, Enrique đều đi chân trần trên thảm cỏ của trung tâm huấn luyện Poissy của PSG. Ông khẳng định thói quen này đã giúp ông đánh bay mọi trận cảm cúm, dị ứng và những cơn mệt mỏi vặt vãnh.

Trận đấu nhìn từ trên cao luôn rõ ràng và bao quát hơn. Enrique hiểu rõ điều đó, nên ông quyết định ngồi hẳn trên khu báo chí của SVĐ để theo dõi hiệp một các trận. "Tôi nhìn các HLV bóng bầu dục làm thế, nó mang lại một góc nhìn hoàn toàn khác để đọc trận đấu", nhà cầm quân 56 tuổi từng giải thích.

Và vì trận đấu chỉ là phần nổi của tảng băng chìm, ông đã mang cả một chiếc xe nâng - loại thợ điện hay dùng để sửa đèn đường - ra sân tập. Chiếc xe nâng Enrique lên độ cao chính xác 5 mét, không hơn không kém, để ông bao quát và hét chỉ thị xuống cho các học trò. Hình ảnh ấy không khác gì Gia Cát Lượng chỉ huy từ trên cao trận địa.

Sát cánh cùng ông là Joaquin Valdez, một cựu võ sĩ Judo và hiện là nhà tâm lý học thể thao của PSG. Truyền thông Tây Ban Nha tiết lộ Enrique đã làm trò này từ thời dẫn dắt Celta Vigo, nhưng ngày đó kinh phí eo hẹp, ông phải tự dựng một bộ giàn giáo bằng mấy ống sắt thô sơ.

Bộ đàm ẩn dưới lớp áo và trọng tài vô hình

Giới hạn của một buổi tập chiến thuật là gì? Là bạn chỉ có thể nói một lần cho cả đội, mà lời nói thì cần phải găm đúng chỗ. Vì vậy, từ thời còn dẫn dắt ĐTQG Tây Ban Nha, Enrique đã giới thiệu một công nghệ mới: mỗi cầu thủ sẽ mặc một chiếc áo lót gắn loa bên trong, tất cả được kết nối với một chiếc bộ đàm mà từ đó, ông có thể tùy chọn thì thầm vào tai từng cầu thủ ngay khi họ đang chạy trên sân.

Thêm một "chiêu" khác trên sân tập của Enrique. Một màn hình khổng lồ ngay sát đường biên được lắp, giống như cách Julian Nagelsmann từng làm từ thuở cầm cương Hoffenheim. "Tiện nghi" này giúp các cầu thủ xem lại một tình huống vừa diễn ra chỉ vài phút trước, hoặc biến nó thành một sa bàn điện tử trực quan sinh động.

Enrique không chỉ tập chiến thuật, mà còn tập cả cách đối phó với những biến số nằm ngoài tầm kiểm soát. Chẳng hạn như những tiếng còi đưa ra quyết định bất lợi của trọng tài. Ông không muốn các học trò sa đà vào việc tranh cãi, vì điều đó chỉ khiến họ mất đi cái đầu lạnh hoặc ăn thẻ phạt "lãng xẹt", một sự lãng phí năng lượng vô ích. Vì vậy, trong các trận đấu tập, chiến lược gia sinh năm 1970 thường xuyên cố tình thổi những phạt đền tưởng tượng hoặc đưa ra những quyết định gây ức chế tột độ. Ông làm vậy vì muốn các học trò phải làm quen với sự bất công.

Hoàng Thông tổng hợp