Thực tế, có những lúc công việc thật sự gấp nên cần phải hỗ trợ xử lý ngay. Nhưng cũng có không ít trường hợp chỉ là những việc bình thường, hoàn toàn có thể để sang hôm sau giải quyết. Dù vậy, từ trước đến nay, hễ sếp giao việc là tôi đều cố gắng làm ngay vì ngại từ chối.

Gần đây, việc này bắt đầu ảnh hưởng đến cuộc sống gia đình của tôi. Có hôm hai vợ chồng đã đi ngủ nhưng sếp vẫn gọi điện yêu cầu xử lý công việc gấp, trong khi nội dung công việc không quá quan trọng. Chồng tôi vì vậy cũng cảm thấy khó chịu, cho rằng thời gian riêng tư của gia đình đang bị ảnh hưởng.

Trong trường hợp này, tôi có quyền từ chối thực hiện công việc mà sếp giao sau giờ làm hay không? Và pháp luật có quy định nào để người lao động cân bằng giữa công việc với cuộc sống gia đình không?

Độc giả Thu Ba

Luật sư tư vấn:

Về nguyên tắc, sau khi hết thời giờ làm việc theo quy định của công ty (cụ thể là được đề cập tại nội quy lao động, hợp đồng lao động), người lao động có quyền từ chối thực hiện công việc mà người sử dụng lao động giao thêm, trừ trường hợp hai bên có thỏa thuận khác.

Do đó, sau giờ làm, nếu sếp gọi điện giao thêm việc thì chị hoàn toàn có quyền từ chối. Tuy nhiên, để bảo đảm quyền lợi chính đáng của mình mà vẫn giữ được mối quan hệ lao động tốt đẹp, việc từ chối nên được trao đổi một cách khéo léo, mềm mỏng và thiện chí.

Ví dụ, chị có thể trao đổi với sếp theo hướng: "Em đang bận việc gia đình nên chưa thể xử lý ngay được. Công việc này cũng chưa quá gấp, nên sáng mai lên công ty em sẽ ưu tiên giải quyết trước cho anh ạ".

Ngoài ra, để tránh những áp lực kéo dài ảnh hưởng đến cuộc sống gia đình, chị cũng nên chủ động trao đổi thẳng thắn với sếp về nguyên tắc làm việc ngoài giờ. Chẳng hạn, đối với những công việc thật sự khẩn cấp và khi chị không vướng việc cá nhân thì chị sẵn sàng hỗ trợ xử lý ngay; còn với những công việc không quá gấp hoặc trong thời điểm chị cần dành thời gian cho gia đình thì sẽ giải quyết vào ngày làm việc tiếp theo.

Bên cạnh đó, nếu công ty thường xuyên yêu cầu người lao động làm việc ngoài giờ thì cũng nên có cơ chế tính tiền làm thêm giờ hoặc phụ cấp phù hợp để bảo đảm quyền lợi chính đáng cho người lao động.

Lưu ý: Điều 98 của Bộ luật Lao động năm 2019, quy định về tiền lương làm thêm giờ, làm việc vào ban đêm như sau:

1. Người lao động làm thêm giờ được trả lương tính theo đơn giá tiền lương hoặc tiền lương thực trả theo công việc đang làm như sau:

a) Vào ngày thường, ít nhất bằng 150%;

b) Vào ngày nghỉ hàng tuần, ít nhất bằng 200%;

c) Vào ngày nghỉ lễ, tết, ngày nghỉ có hưởng lương, ít nhất bằng 300% chưa kể tiền lương ngày lễ, Tết, ngày nghỉ có hưởng lương đối với người lao động hưởng lương ngày.

2. Người lao động làm việc vào ban đêm thì được trả thêm ít nhất bằng 30% tiền lương tính theo đơn giá tiền lương hoặc tiền lương thực trả theo công việc của ngày làm việc bình thường.

3. Người lao động làm thêm giờ vào ban đêm thì ngoài việc trả lương theo quy định tại khoản 1 và khoản 2 nêu trên, người lao động còn được trả thêm 20% tiền lương tính theo đơn giá tiền lương hoặc tiền lương theo công việc làm vào ban ngày của ngày làm việc bình thường hoặc của ngày nghỉ hàng tuần hoặc của ngày nghỉ lễ, Tết.

Luật sư Phạm Thanh Hữu
Đoàn luật sư TP HCM