Thông tin được ông Phạm Bình An, Viện phó Nghiên cứu phát triển TP HCM, nêu tại hội thảo Chuyển đổi năng lượng xanh - Động lực tăng trưởng bền vững do Bộ Công Thương, UBND TP HCM và báo Tuổi Trẻ tổ chức, chiều 21/4.

Mục tiêu đặt ra trong bối cảnh Côn Đảo chịu áp lực lớn từ tăng trưởng du lịch, với lượng rác 20-25 tấn mỗi ngày, trong khi hạ tầng xử lý còn hạn chế. Hệ sinh thái biển bị suy thoái, san hô tẩy trắng, bãi biển xói mòn. Các dự án xanh dù được đề xuất nhưng triển khai còn chậm.

Theo TP HCM, việc chuyển đổi sang mô hình "hòn đảo carbon thấp" là giải pháp để giải quyết thế lưỡng nan giữa phát triển và bảo tồn, đồng thời thử nghiệm chính sách phát thải thấp trước khi nhân rộng. Đặc biệt cuối năm ngoái, đặc khu Côn Đảo được kết nối với điện lưới quốc gia qua cáp ngầm dài hơn 77 km, thay thế điện diesel vốn tốn kém và ô nhiễm.

Định hướng đến năm 2045 của thành phố, Côn Đảo sẽ trở thành mô hình phát triển "thuận tự nhiên", lấy công nghệ xanh làm công cụ và kinh tế tuần hoàn làm nền tảng. Chiến lược tập trung vào 4 trụ cột gồm giao thông, năng lượng, môi trường và du lịch.

Với giao thông, thành phố đặt lộ trình cấm xe xăng, chuyển toàn bộ sang xe điện. Cụ thể, thành phố đặt mục tiêu đến năm 2028, 100% phương tiện đường bộ tại Côn Đảo là xe điện.

Hạ tầng hỗ trợ gồm mạng lưới trạm sạc nhanh tại sân bay, bến tàu, cơ sở lưu trú và hệ thống đổi pin cho xe máy, với thời gian thay pin dưới 4 phút. Dự kiến đến 2030 đảo này có hơn 200 điểm sạc và đổi pin công cộng.

Song song đó, thành phố đặt mục tiêu 100% công sở lắp điện mặt trời mái nhà trước 2028.

Thành phố cũng sẽ đầu tư phát triển điện rác để xử lý 20-25 tấn rác mỗi ngày; Ứng dụng lưới điện thông minh và hệ thống lưu trữ (BESS). Mục tiêu 5 năm tới, năng lượng tái tạo dự kiến chiếm 50% tổng nguồn cung.

Côn Đảo sẽ phục hồi hệ sinh thái biển, gồm 1.800 ha san hô và 1.000 ha cỏ biển, đồng thời thí điểm đo lường và bán tín chỉ carbon từ hệ sinh thái ven biển (Blue Carbon).

Nguồn thu từ tín chỉ carbon được tái đầu tư cho bảo tồn, hình thành vòng tuần hoàn tài chính khép kín, giảm phụ thuộc ngân sách. Mục tiêu đến 2030, 85% rác thải rắn trên đảo được tái chế; 100% nước thải được xử lý, tái sử dụng

Thành phố cũng định vị du lịch của đặc khu này cao cấp thay vì đại chúng. Côn Đảo hướng tới phân khúc cao cấp với thương hiệu "Di sản - Tâm linh - Sinh thái". Các sản phẩm du lịch gắn với bảo tồn như xem rùa đẻ trứng, phục hồi san hô, kết hợp công nghệ thực tế ảo tại di tích lịch sử. Mục tiêu đến 2030, 100% cơ sở lưu trú đạt chứng nhận xanh.

Dự kiến, thành phố sẽ đầu tư từ ngân sách hơn 21.000 tỷ đồng. Ngoài ra, chính quyền cũng sẽ huy động nguồn lực từ thị trường carbon và các cơ chế tài chính xanh.

Côn Đảo là đặc khu duy nhất của TP HCM rộng gần 76 km2, gồm 16 hòn đảo, trong đó Côn Sơn lớn nhất, cách trung tâm TP HCM hơn 230 km. Các dịch vụ giao thông, lữ hành, lưu trú, ẩm thực... là nguồn thu chủ yếu của kinh tế đảo.

Tại hội thảo, ông Bùi Minh Thạnh, Phó chủ tịch UBND TP HCM, cho biết thành phố đang triển khai Đề án chuyển đổi xanh giai đoạn 2025-2035 với 10 trụ cột, 76 chỉ tiêu, dự kiến huy động khoảng 900.000 tỷ đồng.

Thành phố định hướng phát triển năng lượng tái tạo, sử dụng năng lượng tiết kiệm, thúc đẩy hydro và amoniac xanh, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Còn năm 2030, 100% phương tiện giao thông công cộng dự kiến sử dụng năng lượng sạch. TP HCM chọn Côn Đảo và Cần Giờ là hai nơi đi đầu về phát triển giao thông xanh, vùng phát thải thấp.

Trong chiều nay, Ban tổ chức đã kích hoạt chương trình Việt Nam Xanh 2026 triển khai chủ đề "Chuyển đổi xanh - Hiệu quả bền vững", gồm nhiều hoạt động hướng tới mục tiêu thúc đẩy chuyển đổi xanh từ nhận thức đến hành động trong toàn xã hội, lan tỏa các mô hình và sáng kiến có tính ứng dụng, đồng thời góp phần tạo ra những giá trị thiết thực cho môi trường, kinh tế và xã hội.

Lê Tuyết