Ngày 20/4, TAND tỉnh Hưng Yên xét xử phúc thẩm vụ kiện tranh chấp đất đai giữa nguyên đơn là vợ chồng bà Hai, 64 tuổi và bị đơn là vợ chồng chị gái ruột, bà Cả, 68 tuổi do có kháng cáo của người em.

Bản án sơ thẩm tuyên hồi tháng 1 xác định, hai chị em sống cạnh nhau tại xã Đông Quan. Vợ chồng bà Hai có mảnh đất gần 70 m2 được cấp sổ đỏ năm 2016. Năm 2017, chị gái xây nhà. Em gái tin tưởng, không mời cán bộ địa chính đo lại. Em rể còn sang xây dựng giúp

Đến năm 2024, khi xây nhà cho con, bà Hai kiểm tra mới phát hiện công trình của chị gái lấn 15,6 m2. Các hạng mục nằm trên phần đất lấn gồm tường dài 5 m, bậc thềm, sân gạch và mái tôn.

Tranh chấp được chính quyền xã hòa giải nhưng không thành. Bà Hai khởi kiện, yêu cầu tháo dỡ phần xây dựng lấn chiếm, trả lại đất.

Phía bị đơn thừa nhận khi xây nhà có sai sót do nhầm mốc giới, vô ý. Thời điểm xây dựng, phía em gái không phản đối.

Do nhà và công trình phụ đã xây kiên cố, bà Cả đề nghị bồi thường toàn bộ phần đất lấn theo giá Hội đồng định giá, hoặc cao hơn, là 15 triệu đồng/m2.

Con trai, con dâu bà Cả - người trực tiếp xây nhà, chấp nhận tháo dỡ bức tường và phần mái tôn phía trên để trả lại đất và không gian, nhưng cho rằng nếu phá dỡ các hạng mục khác sẽ ảnh hưởng đến kết cấu công trình.

Tòa sơ thẩm xác định gia đình bà Cả đã lấn chiếm 15,6 m2 đất của em gái. Phần tường bao 1,1 m2 và mái tôn phía trên nếu tháo dỡ sẽ không ảnh hưởng kết cấu công trình. Bị đơn cũng đồng ý nên HĐXX buộc gia đình bà Cả phải tháo dỡ phần này để trả lại đất.

Với căn nhà hai tầng được xây dựng bằng bê tông cốt thép, mái hiên tầng 1 và công trình kiên cố của tầng 2 đua ra về phía sân chiếu theo phương thẳng đứng xuống chờm ra hết bậc thềm. Bậc thềm, sân gạch, mái tôn là công trình phụ trợ gắn liền có giá trị. Tất cả được xây dựng trên diện tích đất lấn chiếm nhà em gái.

HĐXX nhận định, nếu buộc tháo dỡ các hạng mục này sẽ ảnh hưởng đến kết cấu toàn bộ ngôi nhà, gây thiệt hại tài sản và làm giảm giá trị sử dụng. "Đặc biệt, việc này còn có thể khiến tình chị em khó gắn kết lại", bản án nêu.

Tòa HĐXX không buộc tháo dỡ mà yêu cầu bồi thường bằng tiền, mức 15 triệu đồng/m2, tổng 217 triệu đồng.

Nguyên đơn: 52 m2 không phù hợp nhu cầu xây nhà nông thôn

Tại phiên tòa hôm nay, cả nguyên đơn, bị đơn đều không có mặt mà ủy quyền cho các con trình bày. Nguyên đơn vẫn kháng cáo, đề nghị cấp phúc thẩm chấp nhận toàn bộ yêu cầu của mình, tức buộc nhà chị gái phải dỡ công trình trả lại đất.

Trước khi cho đôi bên hỏi nhau, HĐXX tiếp tục khuyến khích hòa giải, "mỗi người lùi lại một chút" vì xét đến tình cảm gia đình, "chị em trong nhà, lọt sàng xuống nia". Chủ tọa khuyên nên ngồi lại một lần nữa với nhau để đưa ra con số thỏa đáng, sớm kết thúc tranh chấp để tập trung vào các việc khác quan trọng hơn và hàn gắn tình cảm. "Đừng nghĩ đến thắng thua hơn thiệt, hãy nghĩ đến tình nghĩa", chủ tọa nói.

Nguyên đơn cho rằng từ đầu luôn mong muốn hòa giải và hiện ở tòa cũng vậy. Họ sẵn sàng nhận tiền thay cho biện pháp tháo dỡ, nhưng với con số thỏa đáng. Theo trình bày, thửa đất sau khi bị lấn chiếm, diện tích còn lại chỉ hơn 52 m2. "Với diện tích 52 m2 thì không phù hợp điều kiện sinh hoạt ở địa phương, không ai ở quê muốn xây nhà để ở, ở trên Hà Nội thì có thể", luật sư nguyên đơn trình bày.

Theo luật sư, mặt tiền của thửa đất ban đầu là 5 mét, hiện chỉ còn 4 mét. Giá trị của căn nhà bị thiệt hại không chỉ là phần diện tích mà mặt tiền, chiều ngang đất thu hẹp đã giảm toàn bộ giá trị mảnh đất. Do đó, mức bồi thường nên tính theo hướng đó, không chỉ là nhân đơn giá với số m2.

Khi được hỏi về con số thế nào là thỏa đáng, phía người em đề xuất thêm 170-180 triệu đồng so với 217 triệu đồng từ giai đoạn sơ thẩm, tức khoảng 400 triệu đồng.

Bị đơn cho rằng mức này quá cao. Họ dẫn chứng đất chỉ được định giá hơn 9 triệu đồng/m2 nhưng họ đã thiện chí nâng lên 15 triệu đồng ở giai đoạn sơ thẩm. Theo bị đơn, họ chỉ có thể lên một triệu đồng, lên 16 triệu đồng/m2, tức tổng bồi thường 232 triệu đồng.

HĐXX gợi mở rằng số này "có hơi thấp quá không?", và dành 10 phút tạm nghỉ tại chỗ để đôi bên suy nghĩ.

Bị đơn sau đó nâng con số bồi thường lên 250, rồi 280 triệu đồng. Song đại diện nguyên đơn, sau khi hỏi ý kiến gia đình, đưa ra con số 330 triệu đồng. Nhận thấy không đạt kết quả, HĐXX chấm dứt hòa giải và tiếp tục xét xử.

VKS nêu quan điểm, cho rằng mức 280 triệu đồng đã phù hợp "đạo đức xã hội và tình hình thực tế các bên". HĐXX chung quan điểm, đánh giá án sơ thẩm đã tuyên hợp lý, nên không có căn cứ chấp nhận kháng cáo của người em. Song tòa chấp nhận sự tự nguyện bồi thường của gia đình chị gái trong giai đoạn phúc thẩm. Theo đó, gia đình bà Cả phải trả cho nhà em gái 280 triệu đồng, đồng thời, bà không phải dỡ bỏ các công trình kiên cố, sân gạch, thềm, mái tôn... trên phần đất lấn chiếm.

Thanh Lam