Trụ cột của tuyển bóng rổ U18 Trung Quốc Li Yize hiện đối mặt với những cáo buộc nghiêm trọng về gian lận tuổi và giả mạo danh tính. Vụ việc một lần nữa dấy lên sự nghi ngờ bấy lâu của công chúng đối với tính công bằng và minh bạch của nền thể thao nước này.

Tranh cãi nổ ra ngay sau khi U18 Trung Quốc thắng New Zealand 73-59 trong trận giao hữu hôm 10/4. Trận này, Li thi đấu thăng hoa khi ghi 20 điểm, có 9 pha rebound (bắt bóng bật bảng) và 7 kiến tạo. Tuy nhiên, cộng đồng mạng xã hội Trung Quốc sau đó chỉ ra sự giống nhau giữa Li – có ngày sinh đăng ký là 27/03/2008, và một cầu thủ tên Zhang Hanbo – được đăng ký sinh ngày 19/03/2006.

Theo South China Morning Post, Zhang biến mất khỏi các hồ sơ thi đấu chuyên nghiệp sau khi đạt danh hiệu VĐV cấp một quốc gia, và hiện không có bất kỳ dữ liệu nào về cầu thủ này sau khi anh đủ 16 tuổi. Ngược lại, cái tên Li Yize mới chỉ xuất hiện trong cơ sở dữ liệu trẻ quốc gia năm 2024 mà không hề có lịch sử thi đấu trước đó. Một đặc điểm chung khác là việc cả hai cầu thủ này đều thuận tay trái và có cùng ngày sinh âm lịch là 20/2.

Tại Đại hội Thể thao Toàn quốc 2025, nội dung U18 yêu cầu các cầu thủ phải sinh sau năm 2007. Do đó, nếu các cáo buộc trên chính xác, việc điều chỉnh tuổi đã giúp VĐV này đủ điều kiện tham gia thêm một kỳ giải đấu nữa.

Ồn ào buộc CBA phải vào cuộc điều tra. Một quan chức của liên đoàn khẳng định vụ việc sẽ được xử lý với thái độ "nghiêm túc, khẩn trương và tôn trọng sự thật", đồng thời cam kết sẽ công bố kết quả cuối cùng.

Khi xem xét kỹ hơn các hồ sơ của CBA, dữ liệu cho thấy Zhang từng thi đấu tại vòng loại U15 năm 2019 cùng với ngôi sao NBA hiện tại là Yang Hansen (sinh năm 2005). Chi tiết này dẫn đến suy đoán rằng Zhang có thể đã quá tuổi ngay từ những giải đấu trẻ trước đây.

Trên các diễn đàn trực tuyến của Trung Quốc, dư luận và người hâm mộ thể thao nước này đưa ra nhiều quan điểm gay gắt. "Việc thay đổi tuổi ở Trung Quốc dễ dàng đến thế sao? Đây là hành vi xuất phát từ động cơ cá nhân hay có sự dàn xếp từ tổ chức?", một người dùng mạng xã hội đặt câu hỏi.

Số khác tỏ ra hoài nghi trước hành vi gian lận trong thời đại kỹ thuật số: "Với sự phát triển của internet như hiện nay, sao họ vẫn dám làm giả tuổi tác? Phải chăng họ nghĩ CBA và công chúng đều là những kẻ khờ khạo". Một blogger bóng rổ nổi tiếng chia sẻ thêm: "Tôi hy vọng vụ này không chỉ kết thúc bằng việc một cầu thủ trẻ lặng lẽ rút lui khỏi giới thể thao".

Theo quy định kỷ luật của CBA, cá nhân bị kết tội gian lận tuổi sẽ phải đối mặt với án cấm thi đấu ba năm. Các tổ chức liên quan có thể bị phạt tiền lên tới 20.000 Nhân dân tệ (khoảng 2.760 USD), bị cắt kinh phí và cấm đăng ký thi đấu. Tổng cục Thể thao Trung Quốc cũng có thể áp dụng các hình phạt bổ sung do vụ việc có liên quan đến Đại hội Thể thao Toàn quốc.

Trên lý thuyết, theo hệ thống đăng ký hộ khẩu hiện hành của Trung Quốc, việc thay đổi tên hoặc ngày sinh yêu cầu các thủ tục chứng thực cực kỳ nghiêm ngặt, gồm giấy khai sinh gốc và hồ sơ tiêm chủng, tiếp theo là quá trình xác minh của cảnh sát và phê duyệt ở nhiều cấp. Tuy nhiên, vấn nạn thao túng tuổi tác đã bủa vây bóng rổ Trung Quốc từ nhiều thập kỷ qua. Năm 2012, cựu Phó Chủ tịch CBA Li Yuanwei từng thẳng thắn gọi vấn đề này là một "bí mật công khai".

Một cuộc kiểm tra hồ sơ đăng ký vào năm 2008 từng phát hiện tới 22 cầu thủ có độ tuổi không thống nhất giữa các mùa giải. Trong số đó có cả lão tướng Zhang Qingpeng, người có năm sinh đột ngột thay đổi từ 1985 (trong bản đăng ký năm 2007) thành 1981 chỉ một năm sau đó.

Hoàng Thông tổng hợp