Tái khám tháng trước với BS.CKII Tạ Phương Dung, Phó giám đốc Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa, Trưởng khoa Nội thận - Lọc máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, chỉ số creatinin máu của bà Na duy trì ở mức 0.7-0.67 mg/dL, tương đương người bình thường (mức creatinin ở nữ trưởng thành khoảng 0,5-1,0 mg/dL), cân nặng và sức khỏe ổn định.

Bà Na bị đái tháo đường, huyết áp, tim mạch hàng chục năm. 6 năm trước thấy thường xuyên mệt mỏi, chán ăn, đi tiểu nhiều, bà đi khám thì phát hiện thêm bệnh thận mạn. Lúc đó, chỉ số creatinin máu khoảng 1,5 mg/dL, tương ứng độ lọc cầu thận eGFR khoảng 30 mL/phút/1,73m², gần suy thận độ 4.

Bác sĩ Dung cho biết bệnh suy thận của bà Na là hệ quả của nhiều yếu tố kéo dài. Trong đó, đường huyết cao làm tổn thương các mao mạch cầu thận, gây rò rỉ protein và suy giảm chức năng lọc. Bệnh tim mạch và tăng huyết áp cũng làm tổn thương mạch máu nuôi thận, giảm tưới máu, thúc đẩy xơ hóa và khiến chức năng thận giảm dần. Trước đó, ngoài uống thuốc kê đơn của bác sĩ, bà tự đi bốc thuốc bắc uống thêm hàng ngày. Các chế phẩm này có thể chứa các thành phần như chì, thủy ngân hoặc cadimi, sử dụng thời gian dài có thể gây tổn thương tế bào ống thận và làm suy giảm chức năng thận.

Bà Na được truyền dịch để tăng tưới máu cho thận, kê thuốc để giảm phù, hỗ trợ tim mạch, kiểm soát điện giải, hạ huyết áp, giúp giảm áp lực cho thận. Bác sĩ Dung hướng dẫn bà ăn giảm muối, kiểm soát đạm và cắt hoàn toàn thuốc bắc, tránh các loại thuốc không rõ nguồn gốc, thuốc giảm đau NSAID... Bà tuân thủ tái khám hàng tháng đều đặn trong 6 năm qua. Chức năng thận dần cải thiện, các chỉ số về mức bình thường. Hiện bà ăn ngủ tốt, vui khỏe, có thể phụ con cháu làm việc nhà hay sinh hoạt trong câu lạc bộ người cao tuổi.

Bộ Y tế ước tính khoảng 10 triệu người Việt đang sống chung với bệnh thận mạn. Nhiều bệnh nhân được chẩn đoán ở giai đoạn 3-5 và mắc hàng loạt biến chứng nguy hiểm như tim mạch, thiếu máu, rối loạn điện giải.

Nếu kiểm soát tốt, người bệnh suy thận mạn có thể duy trì sức khỏe ổn định 10-20 năm, không phải chạy thận, theo bác sĩ Dung. Tình trạng đường huyết, huyết áp cao kéo dài, ăn mặn, dùng các loại thuốc hại thận... có thể khiến bệnh tiến triển đến giai đoạn cuối trong khoảng 2-5 năm, thậm chí nhanh hơn. Lúc này, người bệnh phải lọc máu cả đời.

Bác sĩ Dung lưu ý ở giai đoạn sớm, bệnh thận mạn thường diễn tiến âm ỉ, không có triệu chứng rõ ràng. Khi bệnh nặng hơn có thể gây mệt mỏi, yếu, phù chân, phù mặt, tiểu ít hoặc tiểu nhiều ban đêm, chán ăn, buồn nôn, ngứa da, khó thở, thiếu máu, tăng huyết áp... Người có bệnh nền cần khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm nguy cơ tổn thương thận. Không tự ý sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc trong thời gian dài, tránh biến chứng nguy hiểm, ảnh hưởng chức năng thận khó hồi phục.

Đình Lâm